Heilsu- og innlendismálaráðið

Transkript

1 Heilsu- og innlendismálaráðið Løgtingið Dagfesting: 6. mars 2017 Mál: 16/ Viðgjørt: EM Løgtingsmál nr. 108/2016: Uppskot til løgtingslóg um broyting í ymiskum lógum á málsøkinum persóns-, húsfólka- og arvarætti (Myndugleikaflyting vegna yvirtøku av málsøkinum) Uppskot til Løgtingslóg um broyting í ymiskum lógum á málsøkinum persóns-, húsfólka- og arvarætti (Myndugleikaflyting vegna yvirtøku av málsøkinum) 1 Í lov nr. 56 frá 18. mars 1925 om Ægteskabets retsvirkninger, sum broytt við lov nr. 284 frá 11. november 1931, lov nr. 136 frá 7. mai 1937, 54 í løgtingslóg nr. 55 frá 16. august 1962, anordning nr. 469 frá 24. september 1984 og 4 anordning nr. 398 frá 20. apríl 2010, verða gjørdar hesar broytingar: 1. Í 7, stk. 1, 12, stk. 1 og 20 verður Overøvrigheden broytt til: Familjufyrisitingin. 2. Í 8, stk. 1 verður Overøvrigheden broytt til: Familjufyrisitingini. 3. Í 12, stk. 3 og 13 verður Overøvrighedens broytt til: Familjufyrisitingarinnar. 4. Í 36 verður Justitsministeriet eller af Overøvrigheden ifølge Justitsministerens Bemyndigelse broytt til: Familjufyrisitingini. 5. Í 49 verður Københavns Byret broytt til: Retten på Færøerne. 6. Í 50, stk. 1 verður Justitsministeriets broytt til: landsstýrismansins, og í stk. 2 verður y Justitsministeriet broytt til: landsstýrismanninum og í stk. 3 verður Justitsministeren broytt til: landsstýrismanninum verður orðað soleiðis: 52. Avgerðir hjá Familjufyrisitingini sambært hesi lóg kunnu kærast til Kærunevndina í almanna-, familju- og heilsumálum. 2 Í lov nr. 102 frá 14. mars 1941 om Bevarelse af enkepensionsret ved Separation og Skilsmisse, sum broytt við lov nr. 268 frá 14. juni 1951, verða gjørdar hesar broytingar: 1

2 1. Í 3 verður Ministeriet for Handel, Industri og Søfart broytt til: Familjufyrisitingini. 2. Aftan á 3 verður sett: 3 a. Avgerðir hjá Familjufyrisitingini sambært hesi lóg kunnu kærast til Kærunevndina í almanna-, familju- og heilsumálum. 3 Í lov nr. 397 frá 12. juli 1946 om borteblevne, sum sett í gildi við lov nr. 335 frá 19. november 1954, og broytt við 9 í anordning nr. 398 frá 20. apríl 2010, verða gjørdar hesar broytingar: 1. Í 2, stk. 2 verður - i København Magistraten strikað. 2. Í 2, stk. 3 verður Overøvrigheden broytt til: Familjufyrisitingin. 3. Í 3 verður Pupilautoriteterne broytt til: Familjufyrisitingini. 4. Í 9 verður Justitsministeriet broytt til: Landsstýrismaðurin. 5. Í 24, stk. 1 verður Overformynderiet broytt til: umsitingardeildini, og í 25, stk. 4 verður Overformynderiet broytt til: umsitingardeildina. 6. Aftan á 27 verður sum kapittul 6 a sett: Kapittul 6 a Kæra a. Avgerðir hjá Familjufyrisitingini sambært hesi lóg kunnu kærast til Kærunevndina í almanna-, familju- og heilsumálum. 8. Í 30, stk. 2 verður Justitsministeriets broytt til: landsstýrismansins. 4 Í lov nr. 177 frá 23. juni 1956 om foranstaltninger i anledning af svangerskab m.v., sum sett í gildi við anordning nr. 228 frá 20. juni 1959, og sum broytt við anordning nr. 73 frá 14. mars 1968, anordning nr. 151 frá 21. mars 1988 og við 4 í lov nr. 505 af 12. juni 2009, verða gjørdar hesar broytingar: 1. Í 9, stk. 2 verður Indenrigsministeren broytt til: Landsstýrismaðurin. 2. Í 11, stk. 1, 1. pkt. verður justitsministeren efter forhandling med sundhedsstyrelsen broytt til: landsstýrismanninum. 3. Í 11, stk. 1, 2. pkt. verður Justitsministeren broytt til: Landsstýrismaðurin og om fornødent efter forhandling med handelsministeren verður strikað. 4. Í 12, stk. 1 verður Justitsministeren broytt til: Landsstýrismaðurin og í stk. 2 verður justitsministeren broytt til: landsstýrismanninum 5. 13, stk. 3 og 4 verða strikað. 5 Í lov nr. 200 frá 18. mai 1960 om børns retsstilling, sum sett í gildi við anordning nr. 367 frá 29. november 1962, og sum broytt við anordning nr. 13 frá 18. januar 1982, lóg nr. 92 frá 23. februar1988 og 6 í anordning nr. 398 af 20. april 2010, verða gjørdar hesar broytingar: 1. Í 8, stk. 1, verður mødrehjælpsinstitutionen eller 2

3 politimesteren (i København overpræsidenten) broytt til: Familjufyrisitingina verður strikað. 3. Í 10, stk. 1 verður mødrehjælpsinstitutionen eller politimesteren (overpræsidenten) broytt til: Familjufyrisitingini. 5. Í 10, stk. 2, 16, stk. 1 og 19, stk. 1 verður Overøvrigheden broytt til: Familjufyrisitingin. 6. Í 11, stk. 1, verður en politimester (i København overpræsidenten) broytt til: Familjufyrisitingini. 7. Í 11, stk. 3 og 21 verður Justitsministeren broytt til: Landsstýrismaðurin. 8. Í 13, stk. 2, 14, stk. 2 og 19, stk. 2, verður overøvrigheden broytt til: Familjufyrisitingin. 9. Í 15, stk. 2, 17, 19, stk. 3 verður overøvrigheden broytt til: Familjufyrisitingini. 10. Sum 21 a verður sett: 21 a. Avgerðir hjá Familjufyrisitingini sambært hesi lóg kunnu kærast til kærunevndina í almanna- og heilsumálum. 11. Í 22, stk. 3, 1. pkt. verður staten broytt til: landskassan , stk. 3, 3. pkt. verður orðað soleiðis: Familjufyrisitingin kann áseta stuðul frá landskassanum til tey endamál, sum eru nevnd í 14, stk. 3 og 15, stk. 1 í hesi lóg. 13. Í 22, stk. 3, 6. pkt. verður Staten broytt til: Landskassin verður strikað. 6 Í lov nr. 150 af 24. april 1963 om inddrivelse af underholdsbidrag, sum broytt við anordning nr. 471 frá 15. september 1981, verða gjørdar hesar broytingar: 1. Í 1, stk. 2, 6, stk. 3 og 19, stk. 4 verður justitsministeren broytt til: landsstýrismanninum, og í 2, stk. 2 verður Justitsministeren broytt til: Landsstýrismaðurin. 2. Í 4, stk. 2, 20 og 21, stk. 1 verður overøvrighedens broytt til: Familjufyrisitingarinnar. 3. Í 10, stk. 2 verður (i København af politidirektøren) strikað. 4. Í 15, stk. 1 verður - i København af politidirektøren strikað. 5. Í 21 verður overformynderiet broytt til: umsitingardeildina. 6. Seinna 23 verður orðað soleiðis: 23 a. Avgerðir tiknar av Almannaverkinum og Familjufyrisitingini kunnu kærast til Kærunevndina í almanna-, familju- og heilsumálum. Stk. 2. Stk. 1 er ikki galdandi fyri avgerðir sambært 4 og boð um eftirhald sambært 5. 7 Í lov nr. 215 frá 31. mai 1963 om Arvelov sum sett í gildi við anordning nr. 272 frá 14. mai 1986, og sum broytt við 29 í anordning nr. 582 af 23. juni 2008, verða gjørdar hesar broytingar: 1. Í 13, stk. 1, 41, stk. 2 og 60, stk. 3 verður justitsministeren broytt til: landsstýrismanninum, og í 58, stk. 3

4 2 og 69, stk. 1 verður justitsministeren broytt til: landsstýrismaðurin, og í 80 a, stk. 2 verður Justitsministeren broytt til: Landsstýrismaðurin. 2. Í 61 og 64 verður Færøernes overformynderi broytt til: umsitingardeild. 3. Í 63 verður Justitsministeren eller den, han bemyndiger dertil, broytt til: Familjufyrisitingin. 4. Í 67, stk. 2 verður overøvrighedens broytt til: Familjufyrisitingarinnar. 5. Aftan á 71 verður sum kapittul 14 a sett: Kapittul 14 a Kæra 71 a. Avgerðir hjá Familjufyrisitingini sambært hesi lóg kunnu kærast til Kærunevndina í almanna-, familju- og heilsumálum verður strikað. 8 Í lov nr. 234 frá 3. juni 1967 om sterilisation og kastration, sum sett í gildi við anordning nr. 73 frá 14. mars 1968, og sum broytt við 5 í lov nr. 505 frá 12. juni 2009, verða gjørdar hesar broytingar: 1. Í 7 og 14 verður justitsministeren broytt til Landsstýrismanninum. 2. Í 13, stk. 1 og stk. 2, verður Justitsministeren broytt til Landsstýrismaðurin. 3. Í 3, stk. 4 og 12, stk. 3, verður justitsministeriet broytt til: Landsstýrismannin verður strikað. 5. Í Anordning nr. 73 frá 14. mars 1968 verður í 2, stk. 1 justitsministeren broytt til: landsstýrismanninum og í stk. 2 verður Justitsministeren broytt til: Landsstýrismaðurin. 9 Í løgtingslóg nr. 47 frá 23. mars 1993 um kærunevnd í almanna- og heilsumálum, sum broytt við løgtingslóg nr. 54 frá 28. apríl 2000 og løgtingslóg nr. 150 frá 20. desember 2005, verða gjørdar hesar broytingar: 1. Heitið á løgtingslógini verður orðað soleiðis: Løgtingslóg um kærunevnd í almanna-, familju- og heilsumálum 2. Í 1, stk. 2 verður sum nr sett: 10) lóg um rættarvirknaðar hjúnalagsins, sbrt. 52, 11) lóg um varðveitslu av einkjupensjónsrætti við sundurlesing og hjúnaskilnaði, sbrt. 3 a, 12) lóg um burturblivin, sbrt. 27 a, 13) lóg um rættarstøðu barnanna, sbrt. 21 a, 14) lóg um at krevja inn uppihaldspening, sbrt. 23 a, 15) arvalógini, sbrt. 71 a, 16) lóg um at ganga í og úr hjúnalagi, sbrt. 46 a, 17) lóg um ættleiðing, burtur sæð frá avgerðum sambært 4 a, sbr. 25 a, stk. 1 og 2, 18) lóg um foreldramyndugleika og samveru, sbrt. 30, sbr. tó 13, stk. 1-4, og 19) verjumálslógini, sbrt. 51 a, sbr. tó 21, stk. 4 og 22, stk Í 1, stk. 1, nr. 4 og í 7, stk. 1 verður kærunevndina í almanna- og 4

5 heilsumálum broytt til: kærunevndina í almanna-, familju- og heilsumálum, og í 1, stk. 4 verður kærunevndini í almanna- og heilsumálum broytt til: kærunevndini í almanna-, familju- og heilsumálum. 10 Í anordning nr. 37 frá 22. januar 2002 om ikrafttræden for Færøerne af lov om ægteskabs indgåelse og opløsning, sum broytt við 33 í anordning nr. 228 frá 15. mars 2007 og við 3 í anordning nr. 398 frá 20. apríl 2010, verða gjørdar hesar broytingar: 1. Í 1, 1. pkt., 6 og 34, stk pkt. verður Rigsombudsmandens broytt til: Familjufyrisitingarinnar. 2. Í 1, 2. pkt., 4, 9, 18, stk. 1, 34, stk. 2, 3. pkt., 2. liður, og 40, stk. 1 verður Rigsombudsmanden broytt til: Familjufyrisitingin. 3. Í 11, 12, stk. 3, 1. og 2. pkt., 18, stk. 4, og 35, stk. 2 verður Justitsministeren broytt til: Landsstýrismaðurin. 4. Í 13, 14, stk. 2 og 15, stk. 2 verður kirkeministeren broytt til: landsstýrismanninum. 5. Í 15, stk. 1 og 20, stk. 1 verður Kirkeministeren broytt til: Landsstýrismaðurin. 6. Í 18, stk. 3 verður henholdsvis kirkeministeren og justitsministeren broytt til: landsstýrismanninum. 7. Í 19, stk. 2 verður justitsministeren broytt til: Kærunevndini í almanna-, familju- og heilsumálum. 8. Í 21, stk. 3 verður justitsministeren eller den, ministeren bemyndiger dertil broytt til: Kærunevndini í almanna-, familju- og heilsumálum. 9. Í 34, stk. 2, 3. pkt., 1. liður og tvær ferðir í 43, stk. 2 verður Rigsombudsmanden broytt til: Familjufyrisitingini. 10. Í 35, stk. 1 verður kirkeministeren efter forhandling med justitsministeren broytt til: landsstýrismanninum. 11. Í 36, stk. 2 verður justitsministeren broytt til: Familjufyrisitingini. 12. Aftan á 46 verður sum kapittul 5 a sett: Kapittul 5 a Kæra 46 a. Avgerðir hjá Familjufyrisitingini sambært hesi lóg kunnu kærast til Kærunevndina í almanna-, familju- og heilsumálum. 13. Í 54 verður justitsministeren broytt til landsstýrismanninum. 11 Í anordning nr frá 25. november 2006 om ikrafttræden for Færøerne af lov om adoption, sum broytt við 7 í anordning nr. 398 af 20. apríl 2010, verða gjørdar hesar broytingar: 1. Í 1, stk. 1, 6, stk. 2, 8, stk. 1, 11, stk.1, 3. pkt., 18, stk. 3 og 27 e verður Rigsombudsmanden broytt til: Familjufyrisitingini, og í 25 a, stk. 1, 1. pkt., 25 a, stk. 1, 2. pkt., 2. liður, verður Rigsombudsmanden broytt til: Familjufyrisitingina. 5

6 2. Í 4 a, stk. 2, 8, stk. 1, 19, stk. 2, 25 a, stk. 4 og 27 e, stk. 1 og verður ministeren for familie- og forbrugeranliggender broytt til: landsstýrismanninum, og í 8, stk. 5, 25, 25 a, stk. 1, 25 b, stk. 1 og 5, 27 a, stk. 2, 27 b, stk. 2, 27 c, stk. 1 og 2, 27 d, stk. 1-4, og 32, stk. 2 verður Ministeren for familieog forbrugeranliggender broytt til: Landsstýrismaðurin. 3. Í 10, 11, stk. 1, 1., 2. og 5. pkt., tvær ferðir í 11, stk. 4, 12, 15, stk. 1, 25 a, stk. 1, 2. pkt., 1. liður, og 25 a stk. 2 verður Rigsombudsmanden broytt til: Familjufyrisitingin. 4. Í 11, stk. 5 og 25 b, stk. 3 og 4 verður Rigsombudsmandens broytt til: Familjufyrisitingarinnar. 5. Í 11, stk. 1, 6. pkt., 11, stk. 2 og 18, stk. 1 verður ministeren for familie- og forbrugeranliggender broytt til: Kærunevndini í almanna-, familju- og heilsumálum, og í 11, stk. 5 verður ministeren for familieog forbrugeranliggenders broytt til: kærunevndarinnar, og í 18, stk. 5 verður ministeren for familie- og forbrugeranliggender broytt til: Kærunevndin í almanna-, familju- og heilsumálum. 6. Í 11, stk. 1, 4. pkt. verður ministeren for familie- og forbrugeranliggender broytt til: Kærunevndina í almanna-, familjuog heilsumálum, og í 11, stk. 3 verður Ministeren for familie- og forbrugeranliggender broytt til: Kærunevndin í almanna-, familju- og heilsumálum. 7. Í 25 a, stk. 1 verður for Færøerne strikað. 8. Í 25 b, stk. 3 og stk. 5 og í 27 d, stk. 3 verður Adoptionsnævnet broytt til: Kærunevndina í almanna-, familju- og heilsumálum, og í 25 b, stk. 6 verður Adoptionsnævnet broytt til: Kærunevndin í almanna-, familju- og heilsumálum. 9. Í 25 b, stk. 4 verður Adoptionsnævnet broytt til: Landsstýrismaðurin. 12 Í anordning nr. 228 frá 15. mars 2007 om ikrafttræden for Færøerne af lov om forældremyndighed og samvær, verða gjørdar hesar broytingar: 1. Í 6, 8, stk. 1, 10, stk. 1 verður Rigsombudsmanden broytt til: Familjufyrisitingina, og í 10, stk. 2, 13 stk. 5, 23, 1. pkt., 1. liður verður Rigsombudsmanden broytt til: Familjufyrisitingini, og í 13, stk. 6, 2. liður, 16, stk. 1-3, 17, 18, stk. 2, 22, 24, 25, 27, stk. 1-3 og 29 verður Rigsombudsmanden broytt til: Familjufyrisitingin, og í 13, stk. 6 og 30, stk. 1 og 3 verður Rigsombudsmandens broytt til: Familjufyrisitingarinnar. 2. Í 16, stk. 4, 30, stk. 2-3, 31, stk. 2 verður Ministeren for familie- og forbrugeranliggender broytt til: Landsstýrismaðurin, og í 22 verður ministeren for familie- og forbrugeranliggender broytt til: landsstýrismaðurin. 3. Í 30, stk. 1 verður ministeren for familie- og forbrugeranliggender broytt til: Kærunevndina í almanna-, familju- og heilsumálum. 4. Í 30, stk. 3 verður og domstolenes strikað. 6

7 5. Í 31, stk. 1 verður bekendtgørelse i Lovtidende og strikað verður strikað. 13 Í anordning nr. 397 frá 20. apríl 2010 om ikrafttræden for Færøerne af værgemålsloven, verða gjørdar hesar broytingar: 1. Í 1, stk. 1, 13, stk. 1-3, 14, 16, stk. 2, 17, stk. 3, 1. pkt., 18, stk. 1-4, 19, stk. 1, 20, stk. 1, 1. liður, 21, stk. 1, 1. og 3. pkt. og 28, verður Rigsombudsmanden broytt til: Familjufyrisitingin, og í 3, stk. 5, 17, stk. 3, 2. pkt, 30, tvær ferðir í 32, stk. 1, 50, stk. 1 og 53, stk. 2 verður Rigsombudsmanden broytt til: Familjufyrisitingini, og í 17, stk. 1 og 22, stk. 2 verður Rigsombudsmanden broytt til: Familjufyrisitingina, og í 13, stk. 4, 20, stk. 1 og 3, 21, stk. 4, 22, stk. 1 og 3, 25, stk. 2, 39, 42, stk. 3, 43, stk. 1 og 3 verður Rigsombudsmandens broytt til: Familjufyrisitingarinnar. 51 a. Avgerðir hjá Familjufyrisitingini sambært hesi lóg kunnu kærast til Kærunevndina í almanna-, familju- og heilsumálum, samanber tó 21, stk. 4 og 22, stk Stk. 1. Hendan løgtingslóg kemur í gildi ólavsøkudag Stk. 2. Mál, sum á yvirtøkudegnum verða viðgjørd av einum ríkismyndugleika, verða avgreidd av Familjufyrisitingini. Mál, sum ein ráðharri í Danmark viðgerð, verða tó avgreidd av Kærunevndini í almanna-, familju- og heilsumálum. Harafturat tekur Familjufyrisitingin sær av øllum fyrispurningum um avgreidd mál, sum fylgja við yvirtøkuni, og sum ein ríkismyndugleiki fram til yvirtøkuna hevði ábyrgdina av. Stk. 3. Um so er, at tað út frá einari ítøkiligari meting verður hildið óskynsamt, at ein føroyskur myndugleiki avgreiðir eitt verserandi mál, verður hetta avgreitt av viðkomandi myndugleika í Danmark. Danski myndugleikin boðar avvarðandi føroyska myndugleika frá hesum. 2. Í 23, stk. 1, 28, 29, 30, 32, stk. 2 og 40 verður Justitsministeren broytt til: Landsstýrismaðurin. 3. Í 23, stk. 2 verður Justitsministeren broytt til: Landsstýrismaðurin og efter forhandling med ministeren for sundhed og forebyggelse verður strikað. 4. Aftan á 51verður sum kapittul 9 a sett: Kapittul 9 a Kærur 7

8 Kapittul 1. Almennar viðmerkingar 1.1. Orsøkir til uppskotið Við løgtingsmáli nr. 116/2016: Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um ræði á málum og málsøkinum (Yvirtøka av málsøkinum persóns-, húsfólka- og arvarætti) verður nevnda málsøkið yvirtikið á føroyskar hendur. Við tí uppskotinum fáa føroyskir myndugleikar, sbrt. lóg um mál og málsøki føroyskra myndugleika at yvirtaka, lóggávuvaldið og útinnandi valdið á málsøkinum persóns-, húsfólkaog arvarættur. Tá ið málsøkið er yvirtikið, stendur verandi lóggáva á økinum við, sbrt. 5 í yvirtøkulógini, jbr. 13 í heimastýrislógini við teirri broyting sbr. 2 í ræðislógini, at har heimildir ella skyldur liggja hjá donskum myndugleikum, verða tær við uppskotinum fluttar til avvarðandi føroyskar myndugleikar. Landsstýrið arbeiðir við at broyta ættleiðingarlógina, soleiðis at hon svarar til galdandi donsku lóggávuna á økinum. Landsstýrið hevur í hesum sambandi avgjørt, at galdandi rættarstøða viðvíkjandi fremmandaættleiðing skal standa við óbroytt. Hetta merkir, at ein samstarvsavtala verður gjørd millum føroyskar og danskar myndugleikar, soleiðis at danskir myndugleikar røkja uppgávur vegna føroyskar myndugleikar. Í sambandi við yvirtøkuna verða starvsfólkaviðurskifti viðgjørd sambært lov om visse personalemæssige spørgsmål i forbindelse med de færøske myndigheders overtagelse af sager og sagsområder, og sambært løgtingslóg um rættindi løntakaranna í sambandi við, at landsstýrið yvirtekur mál og málsøki frá ríkismyndugleikunum Endamálið við uppskotinum Endamálið við hesum lógaruppskoti er at nágreina, hvør føroyskur myndugleiki eftir yvirtøkuna hevur tær ymsu skyldurnar og heimildirnar, og hvør kærumyndugleikin er. Ongar innihaldsligar broytingar verða gjørdar á málsøkinum Samandráttur av nýskipanini við uppskotinum Meginreglan í uppskotinum er, at Familjufyrisitingin skal taka við teimum heimildum, sum Ríkisumboðið hevur í dag, at Kærunevndin í almanna-, familju- og heilsumálum skal verða kærumyndugleiki fyri avgerðum hjá Familjufyrisitingini, og at landsstýrið yvirtekur tær heimildir, sum danskir ráðharrar í dag hava Ummæli og ummælisskjal Uppskotið er sent til ummælis hjá Ríkisumboðnum, Føroya Kærustovni, Løgmansskrivstovuni, Ættleiðingarfelagnum, Advokatfelag Føroya, Sosialráðgevarafelag Føroya, Almannaverkinum, Barnaverndarstovu Føroya, Búskapar- og løgfrøðingafelagnum, Starvsmannafelagnum, Føroya Landfúta, Læknafelag Føroya, Landslæknanum, Sorinskrivaranum og Sterilisatiónsnevndini. Tá ið hoyringsfreistin var úti, vóru viðmerkingar komnar frá: Løgmansskrivstovan Løgmansskrivstovan hevur viðmerking til 14, stk. 4 í uppruna uppskotinum, sum var 8

9 Ættleiðingarfelagnum Justitsministeriet soljóðandi: Stk. 4. Landsstýrið fær heimild til at samanskriva, umseta til føroyskt og kunngera tær lógir, sum nevndar eru í Løgmansskrivstovan heldur, at tað er ikki rætt at geva landsstýrinum eina so víða heimild, sum er at føroyska alla ta familjurættarligu lóggávuna uttanum Løgtingið. Hetta kann sýnast at vera praktiskt, men tey sum fáast við lóggávu vita, at tað at umseta danskan lógartekst til føroyskt er ikki heilt lætt, og tað kann ofta vera heilt trupult at umseta ásetingarnar neyvt innihaldsliga. Skjótt er, at munur tí kann verða á donskum og føroyskum teksti, og við hesi heimild fær landsstýrið á ein hátt de facto lóggávuvald, tí føroyska umsetingin hjá landsstýrinum fer at vinna á danska upprunalógartekstinum. Løgmansskrivstovan heldur, at tað eigur at vera Løgtingið, sum samtykkir eina føroyska familjurættarliga lóggávu eisini um talan í mestan mun er um eina umsetta danska lóg til føroyskt. Mælt verður tí staðiliga til at strika 14, stk. 4. Ongar viðmerkingar til sjálvt uppskotið. Tó verður spurt, hvat ættleiðingarráðgevingin, sum eftir ætlan verður kravd, inniber. Sambært 30, stk. 3 í galdandi lóg um foreldramyndugleika og samveru, kann ráðharrin í familju- og brúkaramálum áseta reglur um viðgerð av málum, hjá Ríkisumboðnum og dómstólunum. Viðmerkingar frá Heilsu- og innlendismálaráðnum: Talan er ikki um sokallaða PASráðgeving (Post Adoption Service), men um eina ráðgeving, sum verður tillagað eftir, at foreldrini hava fingið boð um, at tey hava fingið boðið eitt barn. 9

10 Almannaverkinum Starvsmannafelagnum Sambært uppruna uppskotinum í 12, nr. 2, fær landsstýrið soleiðis møguleika fyri at áseta reglur, sum viðvíkja dómstólunum. Av tí at dómstólsviðurskifti ikki er yvirtikið málsøki, ber hetta ikki til. Mælt verður tí til at seta sum 12, nr. 4: 4. Í 30, stk. 3, verður og domstolenes strikað. Ongar viðmerkingar til uppskotið Skrivstovufólk og sosialráðgevi hjá Ríkisumboðnum hava øðrvísi lønar- og setanarkor enn tey starvsfólk, sum starvast í tilsvarandi øki undir heimastýrinum, t.d. við styttri arbeiðsviku, serligum ískoyti og bonusskipan. Fyri Starvsmannafelagið hevur tað alstóran týdning at tryggja, at lønar- og setanarviðurskiftini hjá nevndu starvsfólkum ikki versna heldur ikki eftir, at landsstýrið nøkur ár eftir yvirtøkuna, verður formliga leyst av teimum setanarrættarligu bindingum, sum fylgja av donsku sáttmálunum. Starvsmannafelagið metir, at tað ikki hevði verið í samsvari við løgtingslóg nr. 81 um rættindi løntakaranna í sambandi við yvirtøkur. Starvsmannafelagið ger vart við, at tað er umráðandi, at tilgongdin verður gjøgnumskygd, trygg og rímilig fyri starvsfólkini. Starvsmannafelagið skjýtur upp, at landsstýrið, so skjótt sum tey praktisku viðurskiftini eru fastløgd, ger eina skrivliga frágreiðing við eini arbeiðs- og tíðarskrá, sum kann verða løgd fyri starvsfólk, álitisfólk og fakfeløg til kunningar. Tað hevur týdning, at myndugleikarnir í góðari tíð áðrenn yvirtøkuna, boða álitisfólkum ella starvsfólkunum sjálvum nærri frá yvirtøkuni og starvsrættarligu fylgjunum, sbr. 6 í løgtingslógini um Viðmerkingar frá Heilsu- og innlendismálráðnum: Starvsfólkaviðurskifti verða viðgjørd sambært lov om visse personalemæssige spørgsmål i forbindelse med de færøske myndigheders overtagelse af sager og sagsområder, og sambært løgtingslóg um rættindi løntakaranna í sambandi við, at landsstýrið yvirtekur mál og málsøki frá ríkismyndugleikunum. Víst verður til almennu viðmerkingarnar. 10

11 Børne- og Socialministeriet: rættindi løntakaranna. Hetta hevur t.d. týdning fyri spurningin, hvørt talan er um munandi broytingar í starvinum, sum skulu fráboðast við teimum individuellu uppsagnarfreistunum (upp í 6 mánaðir). Umráðandi er tí, at hetta verður gjørt í góðari tíð áðrenn yvirtøkuna á ólavsøku Stovnsetanin av einum nýggjum myndugleika, Familjufyrisitingini, kann hinvegin fáa ávirkan á arbeiðið hjá verandi starvsfólkum í Innlendis- og heilsumálaráðnum. Aðalaráðið eigur í góðari tíð at taka støðu til, hvussu uppgávurnar verða skipaðar í ráðnum og hava neyðuga ráðføring/kunning/fráboðan bæði mótvegis álitisfólkaskipanini og tí einstaka starvsfólkinum. Skotið verður upp, at landsstýrið kanska saman við umboðum fyri ríkismyndugleikarnar í góðari tíð áðrenn yvirtøkuna skipar fyri kunnandi fundi fyri avvarðandi fakfeløgum, t.v.s. Starvsmannafelagnum og øðrum fakfeløgum, sum hava sáttmálar á økinum. Skotið verður upp at orða 14 og serligu viðmerkingarnar til 14 øðrvísi, av tí at hædd ikki er tikin fyri verserandi kærumálum. Í eini røð av lógum verður orðingin Riget, Danmark, her i landet, dansk v.m. brúkt. Hvørt hetta fevnir um Føroyar er ein tulkingarspurningur. Í lógaruppskotinum verður her i landet bara broytt í einari lóg. Mælt verður til ikki at gera hesa broyting.. Tí verða ongar broytingar gjørdar í lov nr. 158 af 6. af 1980 bl.a. om anerkendelse af nordiske faderskabsafgørelser. Lóg um rættarvirknað hjúnalagsins: Justitsministeriet hevur sambært 36 ikki heimild til at áseta reglur, men til at taka avgerð í málum um hjúnasáttmála. Skotið verður upp, at Familjufyrisitingin fær hesa heimild. 11

12 Sambært uppruna uppskotinum fær landsstýrið heimildina hjá Justitsministeriet sambært 39, stk. 1. Ásetingin viðvíkur dómstólunum. Av tí at dómstólsviðurskifti ikki er yvirtikið málsøki, ber hetta ikki til. Lóg um varðveitslu av einkjupensjónsrætti við sundurlesing og hjúnaskilnaði: Skotið verður upp, at nýggj grein verður sett inn, har broytingar verða gjørdar í lóg um varðveitslu av einkjupensjónsrætti við sundurlesing og hjúnaskilnaði, og at ásetingar um kæru verða settar inn. Lóg um rættindi barnanna: Í uppskotinum verður ásett, at faðirskapsmál frameftir verða viðgjørd á Familjufyrisitingini og ikki hjá Politinum. Mælt verður til, at Mødrehjælpsinstitutionen eisini verður broytt til Familjufyrisitingina, annars fer Politiið framvegis at hava uppgávur viðv. faðirskapsmálum. Lóg um at krevja inn uppihaldspening: Sambært rapport om Færøernes overtagelse af persons-, familie- og arveretten er innheinting deild millum Almannaverkið og TAKS. Skotið verður upp at broyta lógina samsvarandi. Skotið verður somuleiðis upp, at avgerðir sambært 23 (seinna) kunnu kærast til Kærunevndina í almanna-, familju- og heilsumálum. Viðv. løgtingslóg um kærunevndina verður mælt til at vísa til lógirnar, heldur enn til einstøku ásetingarnar. Lóg um foreldramyndugleika og samveru: Sambært uppruna uppskotinum í 12, nr. 2, fær landsstýrið møguleika fyri at áseta reglur, sum viðvíkja dómstólunum. Av tí at dómstólsviðurskifti ikki er yvirtikið málsøki, ber hetta ikki til. Ikki tikið til eftirtektar Í 30, stk. 3 eigur og domstolenes tí at verða strikað. 12

13 Av tí at dómstólsviðurskifti framvegis er felagsøki verður skotið upp, at 30, stk. 3 í lóg um foreldramyndugleika og samveru verður broytt soleiðis, at danskir myndugleikar eftir yvirtøkuna framvegis kunnu áseta reglur um fráboðan av avtalum um foreldramyndugleika til dómstólarnar. Hjúnabandslógin: Ásetingarnar um vígslu, sum danska Uttanríkisráðið kann áseta sambært 20, stk. 2, viðvíkja uttanríkistænastuni og ikki serligum føroyskum ella donskum viðurskiftum. Av tí, at Føroyar ikki hava yvirtikið uttanríkismál, eigur 10, nr. 6 í uppruna uppskotinum at verða strikað. 10, nr. 6 í uppruna uppskotinum var soljóðandi: Í 20, stk. 2 verður kan broytt til: kann, eftir tingingar við landsstýrið, Ættleiðingarlógin: í uppruna uppskotinum varð heimildin hjá ráðharranum sambært 11, stk. 1-3 og 5 og 18, stk. 1 og 5 løgd til landsstýrið. Av tí at hendan heimildin viðvíkur kæruviðgerð í ítøkiligum málum, eigur heimildin ikki at verða løgd til landsstýrið. Í 21 í ættleiðingarlógini verður heimildin hjá danska ráðharranum ikki flutt til landsstýrið. Ásetingin viðvíkur dómstólunum, og dómstólsviðurskifti er ikki yvirtikið málsøki. Umhugsast kann at nevna hetta í serligu viðmerkingunum. Arbeitt hevur verið við at tilevna uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar Anordning om ikrafttræden for Færøerne af forskellige love om ændring af adoptionsloven, soleiðis at seinastu broytingarnar í ættleiðingarlógini verða settar í gildi fyri Føroyar. Ætlanin var at leggja ríkislógartilmælið fyri Løgtingið í hesari tingsetuni. Í uppskotinum til kgl. fyriskipan verða broytingar gjørdar í fleiri ásetingum, sum eisini verða broyttar í hesum uppskotinum. Hesar ásetingarnar verða soleiðis broyttar, Ikki tikið til eftirtektar Landsstýrismaðurin hevur avgjørt, at uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar Anordning om ikrafttræden for Færøerne af forskellige love om ændring af adoptionsloven, ikki verður lagt fram í hesi tingsetuni, men verður útsett til komandi tingsetu. 13

14 áðrenn løgtingslógin um yvirtøkuna kemur í gildi á ólavsøku Tí kann tað skapa trupulleikar, um ríkislógartilmælið verður samtykt í somu tingsetu, sum hetta uppskotið til løgtingslóg um broyting í ymiskum lógum á málsøkinum persóns-, húsfólka- og arvarætti verður samtykt. Ein samstarvsavtala skal gerast millum danskar og føroyskar myndugleikar um ættleiðing, og hetta fer eisini at hava við sær broytingar í ættleiðingarlógini. Kommunufelagnum Sundheds- og Ældreministeriet Ríkisumboðnum Kommunufelagið og Barnaverndarstova Føroya hava ongar viðmerkingar til uppskotið Lóg um fyriskipanir í sambandi við viðgongu v.m.: Av tí at eingin Mødrehjælpsinstitution er í Føroyum, eigur tað at framganga, hvør hevur heimildina sambært 9, stk. 3, og fyri hvønn myndugleika yvirlækni kann leggja mál um indgrebets foretagelse sambært 3, stk. 4. Umhugsast kann eisini at strika mødrehjælpsinstitutioner, og at strika 13, stk. 3, av tí at økið verður yvirtkið. Lóg um sterving og gelding: Tað er ikki rætt at broyta upprunaligu gildiskomuásetingina, av tí at lógin er sett í gildi. Umhugsast kann at strika 18. Viðv. fíggjarligu avleiðingunum hevur Ríkisumboðið gjørt vart við, at talið á ársverkum bara er uppgjørt til familjurættarliga økið og ikki aðrar uppgávur, t.d. KT, bókhald v.m. Tær 2,1 mió. kr. til overhead eru ein partur av samlaðu rakstrarútreiðslunum, sum er grundað á talið á ársverkum á familjurættarliga økinum. Samlaðu rakstrarútreiðslurnar fevna eisini um leigu av hølunum hjá Ríkisumboðnum. Ikki tikið til eftirtektar 14

15 Viðv. tænastubústaði hevur Ríkisumboðið gjørt vart við, at talan er um tríggjar íbúðir. Í løtuni ber ikki til at siga nakað um talið á starvsfólkum, ið búgva í tænastuíbúð á yvirtøkudegnum. Viðgerð av faðirskapsmálum verður flutt frá løgregluni til Familjufyrisitingina. Hædd er ikki tikin fyri fíggjarligu avleiðingunum av hesum. Greiða vantar á praktiskum spurningum, herundir starvsfólkaviðurskifti, umskifti av journalskipan, avhandan av avgreiddum og verserandi málum, gera heimasíðu, umseta og tillaga standardskriv, vegleiðingar v.m. til føroyskt. Tilfeingi eigur at verða sett av til hetta arbeiðið. Ríkisumboðið mælir til, at yvirtøkudagurin verður tann 1. í einum mánaði, t.d. 1. august Lóg um rættarvirknað hjúnalagsins: Í dag er tað bara Ríkisumboðið, ið góðkennir hjúnasáttmálar, og tí eigur landsstýrið ikki at fáa nakra heimild hesum viðvíkjandi. Í lóg um burturblivin, lóg um at krevja inn uppihaldspening og arvalógini eigur overformynderiet at verða broytt til umsitingardeild. Lóg um burturblivin: Sambært Justitsministeriet verður Pupilautoriteterne, sum verður nevnt í 3 í dag roknað sum Ríkisumboðið. Tí verður skotið upp at broyta Pupilautoriteterne til Familjufyrisitingini. Eins og Børne- og Socialministeriet hevur Ríkisumboðið viðmerkingar til broytingarnar í lóg um rættindi barnanna og lóg um at krevja inn uppihaldspening. Yvirtøkudagurin er settur til at verða 29. juli 2018, fyri at rúm tíð skal verða at fyrireika seg fyrisitingarliga til øll praktisk viðurskifti, áðrenn yvirtikið verður. Ikki tikið til eftirtektar Víst verður til viðmerkingarnar hjá Børne- og Socialministeriet, sum eru tiknar til eftirtektar. 15

16 Arvalógin: Sambært 63 í arvalógini er tað Ríkisumboðið, sum í dag tekur avgerð. Tí verður skotið upp at leggja heimildina til Familjufyrisitingina og ikki til landsstýrið. Áseting um kæru eigur at verða sett inn. Lóg um sterving og gelding: lógin eigur at verða tillagað, soleiðis at mødrehjælpsinstitutioner verður strikað. Løgtingslóg um kærunevndina: Eins og Børne- og Socialministeriet mælir Ríkisumboðið til at vísa til lógirnar, heldur enn til einstøku ásetingarnar í løgtingslóg um kærunevndina. Lóg um at ganga í og úr hjúnalagi: 54 eigur at verða tillagað í sambandi við yvirtøkuna. Lóg um ættleiðing: Ríkisumboðið hevur víst á, at heimildir helst ikki eru lagdar til rætta føroyska myndugleika. Verjumálslógin: 51 eigur at verða tillagað í sambandi við yvirtøkuna. Tað eigur at verða umhugsað at samanskriva verjumálslógina og løgtingslóg nr. 177 frá 22. desember 2009 um umsiting av ogn hjá ómyndugum og persónum undir verju o.a., og broyta tilhoyrandi kunngerðir, soleiðis at tað frameftir bara verður Familjufyrisitingin, sum tekur avgerðir í hesum málum og ikki Tryggingareftirlitið, soleiðis sum tað er í dag. Nú tá ið økið verður føroyskt er tørvur ikki á, at tveir myndugleikar viðgera verjumál, sum kann vera óhóskandi fyri borgaran. Ikki tikið til eftirtektar Ikki tikið til eftirtektar. Talan er um uttanríkismál, og tí eigur landsstýrið ikki at fáa heimildir í hesum sambandi. Ikki tikið til eftirtektar. Talan er um uttanríkismál, og tí eigur landsstýrið ikki at fáa heimildir í hesum sambandi. Landsstýrismaðurin tekur undir við hesum sjónarmiði. Ætlanin er at hetta arbeiðið skal vera klárt á ólavsøku

17 Í fleiri kunngerðum á familjurættarliga økinum hevur Ríkisumboðið heimild at taka avgerðir, t.d. viðv. verjumálum og ættleiðing. Spurt verður, hvussu mann positivt ætlar at áseta heimild til at kæra hesar avgerðir. Broytingar eiga ikki at verða gjørdar í gomlu gildiskomuásetingunum, og ásetingar um fyriskipanarheimildir eiga at verða strikaðar. Ætlanin er at broyta kunngerðirnar á økinum, og at hetta arbeiðið skal vera klárt á ólavsøku Kapittul 2. Avleiðingarnar av uppskotinum 2.1. Fíggjarligar avleiðingar fyri land og kommunur Uppskotið um at gera broytingar í lógunum á málsøkinum persóns-, húsfólka- og arvarætti hevur í sær sjálvum ikki fíggjarligar avleiðingar. Sum nevnt í sjálvum yvirtøkulógaruppskotinum (lm 116/2016) verður mett, at Familjufyrisitingin skal seta (ella yvirtaka frá Ríkisumboðnum) løgfrøðingar svarandi til 3,5 ársverk, skrivstovufólk svarandi til 3,4 ársverk, umframt ein barnaserkønan at fyrisita økið. Harafturat skal ein leiðari setast. Ein bókhaldari svarandi til 0,5 ársverk skal setast, umframt skrivstovufólk svarandi til 0,3 ársverk at fyrisita faðirskapsmál, ið verður flutt frá løgregluni til Familjufyrisitingina. Omaná koma lønarútreiðslur til reingerðarfólk. Harafturat koma útreiðslur til sáttmálabundnar lønarhækkingar, umframt útreiðslur til læknaváttanir í verjumálum, løn til fastar verjar, barnasakkønar kanningar, eftirlit í sambandi við samveru og ættleiðingarsamráð. Talan verður eisini um aðrar rakstrarútreiðslur, herundir til skeiðsvirksemi, KT v.m. Sum nú er búgva nøkur starvsfólk hjá Ríkisumboðnum í tænastubústaði. Sambært reglum hjá statinum um tænastu- og leigubústaðir, kann ein tænastubústaður verða tikin aftur, ella leigumálið um tænastubústað kann verða uppsagt við 6 mánaða freist, til tann 1. í einum mánaði uttan so, at annar hóskandi tænastubústaður verður til taks. Um arbeiðsgevari sigur leigumálið upp, og útreiðslurnar hjá starvsfólkinum til húsaleigu hækka í hesum sambandi, kann arbeiðsgevari avtala við viðkomandi fakfelag, at starvsfólkið fær eitt fyribils og persónligt ískoyti í 3 ár. Ískoytið, ið verður goldið av arbeiðsgevaranum, kann í mesta lagi vera 43% av húsaleiguni fyri flyting. Talan verður møguliga um trý starvsfólk, og hvørt útreiðslurnar í hesum sambandi verða ein partur av yvirtøkuni er ein samráðingarspurningur. Við broytingunum í ættleiðingarlógini verður ættleiðingarráðgeving til ættleiðingarforeldur fyri og eftir, at barnið er komið til landið kravd, og ráðgeving annars verður ásett í lóg. Ættleiðingarmál er partur av málsøkinum persóns-, húsfólka- og arvarætti. Eftir at málsøkið er yvirtikið, rinda føroyskir myndugleikar kostnaðin í sambandi við ráðgeving. 17

18 Føroya Kærustovnur verður mettur at hava tørv á at seta ein løgfrøðing at fyrisita kærurnar. Harumframt verður samsýningin til limirnar í kærunevndini hækkað. Heilsu- og innlendismálaráðið verður mett at hava tørv á at seta tveir løgfrøðingar og eitt skrivstovufólk at fyrisita økið. Tilsamans verður yvirtøkan mett at kosta o.u. 10,3 milliónir krónur árliga. Sambært samstarvsavtalu millum føroyskar og danskar myndugleikar eftir yvirtøkuna av málsøkinum persóns-, húsfólka- og arvarætti, dagfest 19. desember 2016, rinda føroyskir myndugleikar kostnaðin av útisetan, útbúgvingarstørvum og eftirútbúgving. Tað er enn ikki greitt, hvør kostnaðurin av hesum verður. Omaná koma eingangsútreiðslur, sum standast av at yvirtaka málsøkið, herundir útreiðslur til umskifti av journalskipan, nýggja journalskipan og avhandan av avgreiddum og verserandi málum. Afturat hesum koma útreiðslur til skrivstovuútgerð, herundir møblar og KT-útgerð, at gera heimasíðu, umseta og tillaga standardskriv, vegleiðingar v.m. til føroyskt Umsitingarligar avleiðingar fyri land og kommunur Familjufyrisitingin kemur at fyrisita málsøkið persóns-, húsfólka- og arvarættur Avleiðingar fyri vinnuna Uppskotið hevur ikki fíggjarligar ella umsitingarligar avleiðingar fyri vinnuna Avleiðingar fyri umhvørvið Lógaruppskotið hevur ongar avleiðingar fyri umhvørvið Avleiðingar fyri serstøk øki í landinum Lógaruppskotið hevur ikki serligar fíggjarligar, umsitingarligar ella umhvørvisligar avleiðingar fyri serstøk øki í landinum Avleiðingar fyri ávísar samfelagsbólkar ella felagsskapir Lógaruppskotið hevur ikki avleiðingar fyri ávísar samfelagsbólkar ella felagsskapir Millumtjóðasáttmálar á økinum Lógaruppskotið hevur ikki við sær avleiðingar í mun til millumtjóðasáttmálar, av tí at einasta broyting á økinum er, at myndugleikin nú gerst føroyskur Tvørgangandi millumtjóðasáttmálar Lógaruppskotið hevur ikki við sær avleiðingar í mun til tvørgangandi millumtjóðasáttmálar, av tí at einasta broyting á økinum er, at myndugleikin nú gerst føroyskur Marknaforðingar Mett verður, at uppskotið ikki elvir til marknaforðingar Revsing, útpanting, sektir ella onnur størri inntriv Uppskotið hevur ikki ásetingar um revsing, útpanting, sektir ella onnur størri inntriv Skattir og avgjøld Uppskotið hevur ikki ásetingar um skattir og avgjøld. 18

19 2.12. Gjøld Gjald verður ikki ásett við uppskotinum Áleggur lógaruppskotið fólki skyldur? Lógaruppskotið leggur ikki skyldur á fólk Leggur lógaruppskotið heimildir til landsstýrismannin, ein annan enn landsstýrismannin ella til kommunur? Tær heimildir ella skyldur, ið hava ligið hjá donskum myndugleikum, verða við uppskotinum fluttar til avvarðandi føroyskar myndugleikar. Ongar innihaldsligar broytingar verða gjørdar á málsøkinum Gevur lógaruppskotið almennum myndugleikum atgongd til privata ogn? Uppskotið gevur ikki almennum myndugleikum atgongd til privata ogn Hevur lógaruppskotið aðrar avleiðingar? Uppskotið hevur ikki aðrar avleiðingar við sær enn tær, sum eru nevndar omanfyri Yvirlit yvir avleiðingarnar av uppskotinum Fíggjarligar ella búskaparligar avleiðingar Umsitingarligar avleiðingar Umhvørvisligar avleiðingar Avleiðingar í mun til altjóða avtalur og reglur Sosialar avleiðingar Fyri landið ella landsmyndugleikar Fyri kommunalar myndugleikar Fyri pláss ella øki í landinum Fyri ávísar samfelagsbólkar ella felagsskapir Fyri vinnuna Ja Nei Nei Nei Nei Ja Nei Nei Nei Nei Nei Nei Nei Nei Nei Nei Nei Nei Nei Nei Nei Nei Kapittul 3. Serligar viðmerkingar 3.1. Viðmerkingar til ta einstøku greinina Víst verður til rapport frá Børne- og Socialministeriet: Færøernes overtagelse af sagsområdet person-, familie- og arveretten, sum er hjáløgd sum skjal 3, har ein nærri lýsing er gjørd av hvørji einstakari lóg. Til 1 19

20 Við hesi grein verða myndugleikaflytingar gjørdar í lóg um rættarvirknaðar hjúnalagsins. Ásetingin í 39, stk. 1 í galdandi lóg um rættarvirknað hjúnalagsins viðvíkur dómstólunum, sum ikki er yvirtikið málsøki. Tí fær landsstýrið ikki heimildina sambært hesi áseting. Ásett verður, at avgerðir, tiknar við heimild í lógini, kunnu kærast til Kærunevndina í almanna-, familju- og heilsumálum. Til 2 Við hesi grein verða mynduleikaflytingar gjørdar í lóg um varðveitslu av einkjupensjónsrætti við sundurlesing og hjúnaskilnaði. Ásett verður, at avgerðir kunnu kærast til Kærunevndina í almanna-, familju- og heilsumálum. Til 3 Við hesi grein verða mynduleikaflytingar gjørdar í lóg um burturblivin. Ásetingin í 14, stk. 2 í galdandi lóg um burturblivin er partur av rættarganginum, sum ikki verður yvirtikin. Tí fær landsstýrið ikki heimildina sambært hesi áseting. Til 4 Við hesi grein verða myndugleikaflytingar gjørdar í lóg um fyriskipanir í sambandi við viðgongu v.m. Til 5 Við hesi grein verða myndugleikaflytingar gjørdar í lóg um rættarstøðu barnanna. Ásett verður, at faðirskapsmál verða viðgjørd á Familjufyrisitingini, og at avgerðir hjá Familjufyrisitingini kunnu kærast til Kærunevndina í almanna-, familju- og heilsumálum. Til 6 Við hesi grein verða myndugleikaflytingar gjørdar í lóg um at krevja inn uppihaldspening. Ásett verður, at avgerðir sambært lógini kunnu kærast til Kærunevndina í almanna-, familjuog heilsumálum. Av misgáum eru tvær 23 í lógini. Sambært L280/1977 eigur hetta at vera 23 og 23 a. Til 7 Við hesi grein verða myndugleikaflytingar gjørdar í arvalógini. Ásett verður, at avgerðir sambært lógini kunnu kærast til Kærunevndina í almanna-, familjuog heilsumálum. Til 8 Við hesi grein verða myndugleikaflytingar gjørdar í lógini um gelding og sterving. Til 9 Við hesi grein verður ásett, at kærunevndin í almanna- og heilsumálum er kærumyndugleiki á persóns-, húsfólka og arvarættarøkinum. Kærunevndin viðger kærur um avgerðir hjá 20

21 Familjufyrisitingini, sum verða tiknar á 1. stigi á persóns-, húsfólka- og arvarættarøkinum. Heitið verður broytt til kærunevndin í almanna-, familju- og heilsumálum. Ríkisumboðið hevur upplýst, at í 2014 vóru 11 kærur um avgerðir hjá Ríkisumboðnum, og í 2015 vóru 19 kærur. Av tí at talan er um fá kærumál verður mett, at tað er ráðiligt at leggja kærumálsviðgerðina á familjurættarliga økinum til verandi kærunevndina, heldur enn at seta eina nýggja nevnd. Til 10 Við hesi grein verða myndugleikaflytingar gjørdar í lóg um at ganga í og úr hjúnalagi. Ásetingarnar í 20, stk. 2 og 54 í galdandi lóg um at ganga í og úr hjúnalagi viðvíkja uttanríkismálum. Av tí at uttanríkismál framvegis er felagsøki, fær landsstýrið ikki heimildirnar sambært hesum ásetingum. Ásett verður, at avgerðir, tiknar við heimild í lógini, kunnu kærast til Kærunevndina í almanna-, familju- og heilsumálum. Til 11 Við hesi grein verða myndugleikaflytingar gjørdar í ættleiðingarlógini. Tó verður heimildin hjá danska ráðharranum, sambært 21 í ættleiðingarlógini, ikki flutt til landsstýrið. Ásetingin viðvíkur dómstólunum, og dómstólsviðurskifti er ikki yvirtikið málsøki. Landsstýrið hevur avgjørt at seta seinastu broytingarnar í ættleiðingarlógini í gildi fyri Føroyar. Broytingarnar viðvíkja eini nýggjari ættleiðingarskipan fyri altjóða ættleiðing. Samstundis verður myndugleikabygnaðurin á ættleiðingarøkinum í Føroyum broyttur, soleiðis at hann svarar til tann í Danmark. Við hesum broytingum í ættleiðingarlógini verður ættleiðingarráðgeving til ættleiðingarforeldur fyri og eftir, at barnið er komið til landið, kravd, og ráðgeving annars verður ásett í lóg. Ríkislógartilmæli verður væntandi lagt fram í komandi tingsetu. Við kongligu fyriskipanini verða nýggjar ásetingar í ættleiðingarlógini, herundir nýggj útgáva av fleiri av ásetingunum, sum verða broyttar við hesum lógaruppskotinum. Tí verður tørvur á at leggja eitt nýtt lógaruppskot fyri Løgtingið í komandi tingsetu, sum inniheldur samsvarandi myndugleikabroytingar í ættleiðingarlógini vegna kongligu fyriskipanina. Landsstýrið og danska Barna- og almannamálaráðið eru samd um at gera eina samstarvsavtalu millum Føroyar og Danmark um viðgerð av málum um fremmandaættleiðing eftir yvirtøkuna av ættleiðingarøkinum. Við samstarvsavtaluni verður tað møguligt at halda fram við verandi skipan millum Føroyar og Danmark í mun til fremmandaættleiðing, tó við teimum broytingum sum viðvíkja eini nýggjari ættleiðingarskipan fyri altjóða ættleiðing. Fremmandaættleiðing fevnir um ættleiðing av børnum undir 18 ár, har tann, ið ættleiðir, ikki hevur eitt serligt tilknýti til barnið. Samstarvsavtalan inniber m.a., at danskir myndugleikar røkja uppgávur vegna føroyskar myndugleikar í málum um fremmandaættleiðing: Adoptionsnævnet fer framhaldandi at útvelja børn til nationala ættleiðing. Ankestyrelsen fer framhaldandi at hava eftirlit við ættleiðingarmyndugleikum og ættleiðingarfeløgum. 21

22 Danski barna- og almannamálaráðharrin fer framhaldandi at taka avgerð um, úr hvørjum londum børn kunnu ættleiðast til Føroyar, herundir taka avgerð um at steðga ættleiðing úr hesum londum. Ankestyrelsen fer framhaldandi at góðkenna samstarvsfelagar hjá ættleiðingarfeløgum í einum landi, sum danski barna- og almannamálaráðharrin hevur góðkent. Danska ætteiðingarfelagið DIA kann framhaldandi miðla børn til ættleiðing til góðkendar adoptantar í Føroyum. Tørvur verður møguliga á broytingum í ættleiðingarlógini hesum viðvíkjandi, og lógaruppskot verður væntandi lagt fyri Løgtingið í komandi tingsetu. Til 12 Við hesi grein verða myndugleikaflytingar gjørdar í lóg um foreldramyndugleika og samveru. Ásett verður, at avgerðir tiknar sambært lóg um foreldramyndugleika og samveru, kunnu kærast til Kærunevndina í almanna-, familju- og heilsumálum, sbrt. tó 13, stk Sambært 30, stk. 3, í galdandi lóg um foreldramyndugleika og samveru, kann ráðharrin í familju- og brúkaramálum áseta reglur um viðgerð av málum hjá Ríkisumboðnum og dómstólunum. Av tí at rættargangur framvegis er felagsøki, er neyðugt at broyta 30, stk. 3, soleiðis, at Landsstýrið ikki hevur møguleika at áseta reglur um dómstólarnar. Til 13 Við hesi grein verða myndugleikaflytingar gjørdar í verjumálslógini. Ásetingin í 51 í galdandi verjumálslóg viðvíkur uttanríkismálum. Av tí at uttanríkismál framvegis er felagsøki, fær landsstýrið ikki heimildina sambært hesi áseting. Ásett verður, at avgerðir, tiknar við heimild í verjumálslógini, kunnu kærast til Kærunevndina í almanna-, familju- og heilsumálum, sbrt. tó 21, stk. 4 og 22, stk. 1. Til 14 Gildiskomudagurin er settur til sama dag sum yvirtøkudagurin, á ólavsøku Eftir yvirtøkuna avgreiðir Familjufyrisitingin øll verserandi mál. Hetta fevnir tó ikki um mál um kanning av hjúnalagstreytum og um vígslu, sum sambært kapitul 2 í lov om ægteskabs indgåelse og opløsning verða viðgjørd av sýslumanninum. Harafturat verða mál, sum verða viðgjørd av einum ráðharra í Danmark, avgreidd av Kærunevndini í almanna-, familju- og heilsumálum. Ein myndugleiki í Danmark avgreiðir tó verserandi mál, um hesin myndugleiki út frá einari ítøkiligari meting heldur tað vera óskynsamt, ikki at gera tað. Hetta kann til dømis verða, um málið hevur skund, ella um viðgerðini líður so væl, at tað fer at elva til órímiliga seinking, um ein føroyskur myndugleiki skal yvirtaka málið og avgreiða tað. Danski myndugleikin boðar avvarðandi føroyska myndugleika frá hesum. Serliga skiftissreglan er avtalað við danir. Orsøkin til at Familjufyrisitingin avgreiðir verserandi mál Ríkisumboðsins er, at væntað verður, at flestu av teimum starvssettu á Ríkisumboðnum flyta yvir at starvast á Familjufyrisitingini. 22

23 Harafturat tekur Familjufyrisitingin sær av øllum fyrispurningum um avgreidd mál, sum fylgja við yvirtøkuni, og sum ein ríkismyndugleiki hevði ábyrgd av frammanundan. Heilsu- og innlendismálaráðið, 6. mars Sirið Stenberg landsstýrismaður / Turid Arge Yvirlit yvir fylgiskjøl: Fylgiskjal 1: Felags yvirlýsing í sambandi við, at føroyskir myndugleikar yvirtaka málsøkið persóns-, familju- og arvarættur Fylgiskjal 2: Samstarvsavtala millum føroyskar og danskar myndugleikar um yvirtøku av málsøkinum persóns-, familju- og arvarættur. Fylgiskjal 3: Rapport frá Børne- og Socialministeriet: Færøernes overtagelse af sagsområdet person-, familie- og arveretten. Fylgiskjal 4: Ummæli hjá Løgmansskrivstovuni Fylgiskjal 5: Ummæli hjá Ættleiðingarfelagnum Fylgiskjal 6: Ummæli hjá Justitsministeriet Fylgiskjal 7: Ummæli frá Almannaverkinum Fylgiskjal 8: Ummæli hjá Starvsmannafelagnum Fylgiskjal 9: Ummæli hjá Børne- og Socialministeriet Fylgiskjal 10: Ummæli hjá Kommunufelagnum Fylgiskjal 11: Ummæli hjá Sundheds- og Ældreministeriet Fylgiskjal 12: Ummæli hjá Ríkisumboðnum 23