STOMATOLO[KI FAKULTET

UNIVERZITET Sv. KIRIL I METODIJ vo Skopje STOMATOLO[KI FAKULTET Skopje VODI^ NIZ STUDIITE STUDISKATA PROGRAMA za STRU~NI ZABNI TEHNI~ARI i STRU~NI STOMATOLO{KI SESTRI S T O M A T O L O [ K I F A K U LT E T Skopje, 00

Редакционен одбор: Проф. д-р ЉУБЕН ГУГУВЧЕВСКИ, главен и одговорен уредник Проф. д-р МИРЈАНА ПОПОВСКА, член Проф. д-р ДАНИЦА ПОПОВИЌ МОНЕВСКА, член Доц. д-р ИЛИЈАНА АЏИСАНКОВА МУРАТОВСКА, член Проф. д-р ЕВДОКИЈА ЈАНКУЛОВСКА, член Проф. д-р ЈАГОДА БАЕВСКА, член Проф. д-р МАРИЈА ЗУЖЕЛОВА, член Проф. д-р АЛЕКСАНДАР ГРЧЕВ, член Проф. д-р АЛБЕРТО БЕНЕДЕТИ, член Проф. д-р СЛАВЕ НАУМОВСКИ, член Проф. д-р ВЛАДИМИР ПОПОВСКИ, член Проф. д-р ЈАДРАНКА БУНДЕВСКА, член Проф. д-р НИКОЛА ГИГОВСКИ, член Проф. д-р БИЛЈАНА КАПУШЕВСКА, член Проф. д-р ВЕСНА КОРУНОВСКА СТЕФАНОВСКА, член Проф. д-р СОЊА АПОСТОЛСКА, член Проф. д-р ЛИДИЈА ПОПОВСКА, член Проф. д-р БОРИС ВЕЛИЧКОВСКИ, член Проф. д-р ОЛИВЕР ДИМИТРОВСКИ, член Проф. д-р ЛИДИЈА КАНУРКОВА, член Проф. д-р МИРА ЈАНКУЛОВСКА, член Проф. д-р МАРИЈА СТЕВАНОВИЌ, член Проф. д-р ЕЛИЗАБЕТА ЃОРГИЕВСКА, член Проф. д-р АНА СОТИРОВСКА ИВКОВСКА, член Проф. д-р ЗЛАТКО ГЕОРГИЕВ, член Проф. д-р ДАНИЦА ПОПОВИЌ МОНЕВСКА, член Проф. д-р МАЈА ПАНДИЛОВА, член Проф. д-р КИРО ИВАНОВСКИ, член Проф. д-р СНЕЖАНА ПЕШЕВСКА, член Проф. д-р СИЛВАНА ГЕОРГИЕВА, член Проф. д-р АНЕТА АТАНАСОВСКА СТОЈАНОВСКА, член ИСБН: 978-608-460-0-6 Печатено во Република Македонија

SODR@INA I. EVROPSKI KREDIT TRANSFER SISTEM... 7 II. PRAVILA ZA STUDIRAWE... 8. Ocenuvawe... 9. Ispitni rokovi...0 3. U~ebna godina, semestralna nastava...0 PROEKT ZA IZMENI I DOPOLNUVAWA NA STUDISKATA PROGRAMA ZA DODIPLOMSKI STUDII ZA STRU^NI ZABNI TEHNIÂRI... OBRAZLO@ENIE ZA IZMENITE I DOPOLNUVAWATA NA NASTAVNIOT PLAN I PROGRAMA ZA STRU^NI ZABNI TEHNIÂRI...3. Op{t del...5. Studiska programa...7 I GODINA...3 Anatomija i fiziologija na xvakalniot sistem...3 Tehnologija na zabotehni~ki materijali I...5 Morfologija na zabi I...3 Zabotehni~ki aparati i instrumenti...33 Biomehanika na xvakalniot sistem...36 Tehnologija na zabotehni~ki materijali II...38 Morfologija na zabi II...43 Tehnologija na fiksni protezi (koronki)...46 II GODINA...53 Tehnologija na fiksni protezi (mostovi)...53 Parodontologija...58 Ortodoncija I...60 Rekonstruktivni dentalni proceduri...64 Preventiva na oralni zaboluvawa...67 Ortodoncija II...70 Tehnologija na mobilni protezi (parcijalna proteza)...74 Dentalna implantologija...78 III GODINA...8 Tehnologija na mobilni protezi (totalna proteza)...8 Skeletirana parcijalna proteza I...85 Stomatolo{ka keramika I...89 Proteti~ka estetika...9 Vili~no liceva rekonstruktivna protetika...95 Stomatolo{ka keramika II...98 Skeletirana parcijalna proteza II...98 Sta`...99 IZBORNI PREDMETI...0 Izborni predmeti grupa I...0 Izborni predmeti grupa II...03 PROEKT ZA IZMENI I DOPOLNUVAWA NA STUDISKATA PROGRAMA ZA DODIPLOMSKI STUDII ZA STRU^NI STOMATOLO[KI SESTRI..07 OBRAZLO@ENIE ZA OPRAVDANOSTA NA IZMENITE I DOPOLNUVAWATA NA STUDISKATA PROGRAMA ZA DODIPLOMSKI STUDII ZA STRU^NI STOMATOLO[KI SESTRI...09 Kratok opis na reìmot na organizacija na studiite...09 I GODINA...9 Medicinska psihologija so medicinska etika...9 Ergonomija... Medicinska informatika...5 Oralna biohemija...7 Anatomija...30 3

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Fiziologija...34 Mikrobiologija...38 Stomatolo{ka farmakologija...4 Stomatolo{ka protetika I...44 II GODINA...47 Interna medicina...47 Stomatolo{ka protetika II...50 Dentalna patologija...5 Parodontologija so parodontalna hirurgija I...57 Detska stomatologija I...59 Preventivna stomatologija...63 Oralna higiena I...66 Oralna hirurgija i sterilizacija na instrumenti I...68 Detska stomatologija II...7 Oralna medicina i patologija I...75 Parodontologija so parodontalna hirurgija II...78 III GODINA...8 Urgentni sostojbi so anestezija i reanimacija...8 Oralna medicina i patologija II...86 Fizikalna terapija I...88 Oralna hirurgija i sterilizacija na instrumenti II...9 Oralna higiena II...94 Maksilofacijalna hirurgija...97 Ortodoncija...00 Fizikalna terapija II...0 Oralna higiena III...05 IZBORNI PREDMETI...09 Izborni predmeti I godina...09 Izborni predmeti II godina...0 Izborni predmeti III godina...0 PRAKTI^NI INFORMACII ZA STUDENTITE I NASTAVNICITE... 4

Univerzitet Sv. Kiril i Metodij vo Skopje S TO M A T O L O [ K I STOMATOLO[KI FAKULTET F A K U L T E T Stomatolo{kiot fakultet vo Skopje, kako del od Univerzitetot Sv. Kiril i Metodij vo Skopje, pretstavuva najvreden i najzna~aen izvor za edukacija na visoko Stru~en kadar od oblasta na stomatologijata na Reublika Makedonija. Fakultetot i negovite vraboteni se posveteni na sozdavawe, akumulirawe, prenesuvawe i primena na znaewa od spomenatata oblast. Na toj na~in fakultetot gi podgotvuva i osposobuva studentite, idnite doktori - stomatolozi za vrvna aplikativna dejnost od oblasta na preventivnata, kurativnata i restavrativno-rekonstruktivnata stomatologija. 5

I. EVROPSKI KREDIT TRANSFER SISTEM Klu~en aspekt na Evropskiot sistem na transfer na krediti (EKTS- European Kredit Transfer Sistem), e priznavaweto na studiraweto vo stranstvo kako integralen del na studiraweto na doma{nata institucija. So toa bi se ovozmoìlo mobilnost na studentite vo ramkite na Programite Erasmus Socrates. So EKTS treba da se sozdade mo`nost periodot na studirawe vo stranstvo (vklu~uvaj}i gi ispitite i drugite formi na evaluacija) da bide priznat kako efektivno ekvivalenten na komparabilen period na studirawe (vklu~uvaj}i gi ispitite i drugite formi na evaluacija) na doma{nata institucija i pokraj mo`nite razliki vo sodrìnite na programite. EKTS e zasnovan na dobrovolen karakter i na vzaemna doverba, od akademska gledna to~ka pome u instituciite povrzani vo sistemot. Preku dodeluvawe numeri~ki vrednosti na sekoj predmet, EKTS kreditite go pret - stavuvaat volumenot na rabota {to studentot mora da go realizira za da go poloì ispitot. EKTS e relativno merilo, bidej}i volumenot na rabota za eden predmet e staven vo soodnos so vkupniot volumen na rabota potreben da se kompletira cela edna studiska godina, vo {to se vklu~eni: predavawa, prakti~na rabota, seminari, individualna rabota kako i drugi mo`ni metodi za evaluacija. EKTS e zasnovan na vkupen volumen na rabota na studentot, a ne samo na posetuvaweto na nastavata i polagaweto na ispitite. Vo ramkite na EKTS, 60 krediti pretstavuva volumenot na rabota za edna akademska godina. Op{to pravilo e 30 krediti da se ekvivalentni za eden semestar. Za da se olesni procesot na akademsko priznavawe na studiite vo stranstvo, potrebno e visoko nivo na komunikacija i fleksibilnost. Vo toj kontekst, EKTS koordinatorite treba da igraat re{ava~ka uloga pri upravuvaweto so akademskite i administrativnite aspekti na EKTS. Evropskiot Kredit Transfer Sistem mu ovozmoùva na studentot da gi kompletira svoite studii vo stranstvo. Otkako periodot na studirawe e zavr{en, mo`no e na primer, 7

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T studentot da ne saka da se vrati vo institucijata od koja poteknuva, tuku planira da ostane na institucijata-doma}in, moèbi so cel tamu da dobie diploma ili pak da odi na nekoja treta institucija. Sekoja institucija mora da gi uredi ovie mo`nosti i treba da postavi uslovi koi studentot treba da gi ispolni za da moè da dobie diploma, ili za da izvr{i transfer na svojot upis. EKTS Ocenka Definicija A 0 Odli~no: isklu~itelni performansi, so minorni gre{ki. B 9 Mnogu dobro: natprose~en standard, no so odredeni gre{ki C 8 Dobro: generalno dobra rabota, no so brojni zabeleìtelni gre{ki. D 7 Zadovolitelno: dobro, no so zna~ajni nedostatoci. E 6 Dovolno: performansata gi ispolnuva minimalnite kriteriumi FX 5 Slabo: potrebna e dopolnitelna rabota pred da se dodeli kredit F Slabo: Potrebna e zna~itelna dopolnitelna rabota. Skalata na EKTS za ocenuvawe e relativna skala koja ima za cel da ja zgolemi transparentnosta bez da se me{a vo sistemot na ocenuvawe na instituciite. Skalata se sostoi od kombinacija na klu~ni zborovi i soodvetni numeri~ki definicii so koi pozitivnite individualni rezultati na sekoj student se stavaat vo odnos na pozitivnite rezultati na ostanatite studenti od istata grupa. Eden moèn primer za ova e gorenavedeniot. II. PRAVILA ZA STUDIRAWE Primenuvaj}i go Pravilnikot za edinstveni pravila za studirawe na Univerzitetot Sv. Kiril i Metodij vo Skopje, kako i dvata pravilnici od 009 godina: a.) Pravilnik za donesuvawe studiski programi i b.) Pravilnik za uslovite, kriteriumite i pravilata za zapi{uvawe i studirawe na prv i vtor ciklus na univerzitetski studii, Sto ma to lo{ - ki ot fakultet, so novata studiska programa od prv ciklus na studiite za stru~ni zabni tehni~ari voveduva novi pravila za studirawe: 8

Sekoj predmet od nastavniot plan e kodiran so kod, so koj se definiraat program - skite sodrìni, metodite na u~ewe, izleznosta od u~eweto, na~inot na ocenuvawe i literatura; Sekoj predmet so opredelen kod se izrazuva so to~no opredlen broj krediti (KR), so koi se iskaùva celokupnata optovarenost na studentot za sovladuvawe na predmetot; Krediti se dodeluvaat samo na onie studenti koi }e gi ispolnat uslovite za polagawe i uspe{no }e ja zavr{at predmetnata programa. Uslovite {to treba da gi ispolni studentot za uspe{no zavr{uvawe na predmetnata programa gi utvrduva Fakultetot, vo dogovor so nositelite na nastavnata programa; Brojot na kreditite {to studentot treba da gi ostvari, za da se zdobie so odredena stru~na podgotovka se dviì: za eden semester-30 krediti; za edna godina-60 krediti; Studentot moè da polaga ispit od opredelen predmet otkako }e ostvari minimalen broj na bodovi od kontinuiranoto otcenuvawe, predvideno so programata; Fakultetot vo ramkite na internata mobilnost na studentot, propi{uva uslovuva~ki kriteriumi, t.e. prethodno sovladani predmeti (osvoeni krediti) kako uslov za zapi{uvawe na naredni predmeti; Uslovite i kriteriumite {to gi postavuva Fakultetot vo odnos na uslovuva~kite krediti imaat za cel da mu ovozmoàt na studentot naso~uvawe, vo smisla koi predmeti treba prvo da gi polaga za potoa da zapi{e drugi predmeti vo naredniot semestar, spored studiskata programa, a za polesno i posoodvetno sovladuvawe na programata.. Ocenuvawe Vo tekot na studiraweto potrebniot broj krediti za soodvetna predmetna programa studentot gi ostvaruva preku kontinuirano i/ili zavr{no ocenuvawe; Preku kontinuiranoto ocenuvawe studentot steknuva kreditni bodovi za sekoja aktivnost propi{ana vo soodvetnata nastavna programa; Zavr{niot ispit za soodvetnata predmetna programa moè da bide usmen ili pismen, a studentot }e moè da go polaga otkako ke gi ostvari potrebnite bodovi od kontinuiranoto ocenuvawe; 9

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Zavr{nata ocenka se formira od vkupno osvoenite bodovi po dvete osnovi na ocenuvawe; Terminite za odrùvawe na ispitite vo sekoj ispiten rok se zakaùvaat na po~etokot na semestarot i se oglasuvaat na oglasna tabla; Po barawe na studentot koj tri pati pokaàl na zavr{noto ocenuvawe nedovolen uspeh, toj moè da polaga pred tri ~lena komisija, sostavena od nastavnici od isto ili srodno nastavno-nau~no podra~je; Komisijata i nivnite zamenici ja formira Dekanot na Fakultetot vo rok najocna dva dena po podnesuvaweto na baraweto.. Ispitni rokovi zimski ispiten rok (od 8 januari do 3 januari); leten ispiten rok (od 6 maj do 5 juni); esenski ispiten rok (od 5 avgust do 5 septemvri). Terminite za odrùvawe na ispitite vo sekoj ispiten rok se zakaùvaat na po~etokot i se oglasuvaat na oglasna tabla. Brojot na neuspe{ni obidi na polagawe, Fakultetot go regulira so interni akti. Sledeweto, vodeweto i administrativnata podr{ka na studentite vo tekot na studiraweto se regulira so interen akt na Fakultetot. 3. U~ebna godina, semestralna nastava U~ebnata godina zapo~nuva na 5 septemvri, a zavr{uva na 5 septemvri slednata godina, vo traewe od 30 rabotni nedeli; Nastavata vo zimskiot semester zapo~nuva na 5 septemvri, a zavr{uva na 3 dekemvri (5 nedeli); Nastavata vo letniot semester zapo~nuva na fevruari, a zavr{uva na 5 maj (5 nedeli). 0

PROEKT ZA IZMENI I DOPOLNUVAWA NA STUDISKATA PROGRAMA ZA DODIPLOMSKI STUDII ZA STRU^NI ZABNI TEHNI^ARI

Na 6-ta redovana sednica na Nastavno-nau~niot sovet na Stomatolo{kot fakultet bea usvoeni izmenite i doplnuvaweto na studiskata programa za stru~ni zabni tehni~ari na Stomatolo{kiot fakultet. Proektot za izmenite i doplnuvaweto na studiskata programa za stru~ni zabni tehni~ari na Stomatolo{kiot fakultet, dobi pozitivno mislewe od rektorskata uprava na 35-ta sednica, odràna na..009 god. Senatot na Univerzitetot na Sv. Kiril i Metodij, na 6-ta sednica odràna na 9..009 god. donese odluka za usvojuvawe na proektot za izmenite i doplnuvaweto na studiskata programa za stru~ni zabni tehni~ari na Stomatolo{kiot fakultet. Odborot za akreditacija na visokoto obrazovanie na 4-ta sednica odràna na 5..00 god. donese re{enie za akreditacija na proektot za izmenite i dopolnuvaweto na studiskata programa za stru~ni zabni tehni~ari na Stomatolo{kiot fakultet.

OBRAZLO@ENIE ZA IZMENITE I DOPOLNUVAWATA NA NASTAVNIOT PLAN I PROGRAMA ZA STRU^NI ZABNI TEHNIÂRI Zaradi usoglasuvawe so noviot Zakon za visokoto obrazovanie (Sl. vesnik br. 35/008 i br. 03/008) i vgraduvawe na preporakite od Bolowskata deklaracija, Nastavnonau~niot sovet na Stomatolo{kiot fakultet donese odluka za izmeni i dopolnuvawe na studiskata programa za stru~ni zabni tehni~ari. So ovie studii se o~ekuva da se zadovolat potrebite od stru~ni zabni tehni~ari, kako zdravstveni rabotnici koi svoeto profesionalno mesto }e go najdat vo javniot i privatniot zdravstven sektor. Dosega{niot razvoj na biotehnologijata, biomedicinskite i stomatolo{kite nauki generiraa takvo koli~estvo na novi znaewa, taka {to re~isi e nevozmo`no da se odrì tekovnosta na tradicionalnite nastavni programi (kade obrazovanieto e bazirano samo na prenesuvawe na golem broj na podatoci i fakti, nezavisni edni od drugi). Stanuva o~igledno deka tradicionalnata programa i tradicionalnite metodologii na u~ewe (onie bazirani na predavawa i steknuvawe na znaewa so mehani~ko u~ewe), ne se dovolni za da se obrazuva eden sovremen stru~en zaben tehni~ar, koj {to }e moè da odgovori na potrebite na pazarot na trudot. Edinstveno re{enie za ovoj problem e voveduvaweto na fleksibilnost vo studiskite programi, potrebata da se integriraat bazi~nata biomedicinska i stomatolo{kata nauka kako vertikalno taka i horizontalno i studentot da se postavi vo centarot na procesot na u~ewe. Taka, studentot, }e gi stekne sovremenite nau~ni i prakti~ni znaewa vo stomatologijata i stomatolo{kata tehnika, }e bide educiran za potrebite od postojano usvojuvawe na novi informacii i maksimizirawe na steknatoto znaewe i sposobnost i }e se inspirira za kontinuirana edukacija vo tekot na profesionalniot ìvot. So ogled deka kaj site stomatolo{ki {koli vo Evropa, pa i vo na{eto poblisko okruùvawe, postojat razliki vo strukturata na studiskite programi ( razli~en broj na na- 3

VODI~ NIZ STUDIITE F A K U L TE T S T O MA T O L O [ K I Stomatolo{ki fakultet stavni predmeti, razli~no postaveni vo programata itn.) ovaa programa e dizajnirana so modifikacija na postoe~kiot kurikulum na Stomatolo{kiot fakultet, a vo soglasnost so noviot Zakon za visokoto obrazovanie. Pri dizajniraweto na ovaa studiska programa bea zemeni vo predvid iskustvata na nekolku evropski univerziteti, osobeno programite na Plovdivskiot univerzitet. Prviot nastaven plan i programa na Stomatolo{kiot fakultet bea usvoeni vo u~ebnata 959/960 godina, so otvarawe na studiite po stomatologija, a se odnesuva na ~etirigodi{ni studii (8 semestri). Vo u~ebnata 966/67 godina se preminalo na petgodi{ni studii (0 semestri), a vo vo u~ebnata 99/9 godina e donesen nov nastaven plan i program na fakultetot so koj e predvideno studiite da traat {est godini ( semestri). Stomatolo{kiot fakultet be{e me u prvite fakulteti pri Univerzitetot Sv. Kiril i Metodij koj ve}e vo u~ebnata 003/004 godina vo studiskata programa vovede evropski kredit transfer-sistem (EKTS) i vo toj segment go prisposobi edukativniot kurikulum za implementacijata na principite i barawata na Bolowskata deklaracija, ~ij potpisnik stana Univerzitetot, a podocna i Vladata na Republika Makedonija. Imaj}i vo predvid deka stomatolo{kite disciplini kako vo evropski ramki, taka i vo svetski ramki, a i kaj nas, vo posledno vreme doìvuvaat intenziven razvoj vo sverata na sevkupnata ekipiranost, postojniot stomatolo{ki kadar so sredno obrazovanie te{ko uspeva da gi sledi sovremenite dostignuvawa. Toa ukaùva na faktot deka samo kvalitetno formiran dodiplomski stru~no diferenciran stomatolo{ki kadar, so uspeh }e moè da gi koristi sofisticiranata oprema i materijalite vo stomatologijata, kako osnoven preduslov za aktivno i kooperativno vklu~uvawe vo sekojdnevnata timska stomatolo{ka praktika. Stomatolo{kiot fakultet e prva visokoobrazovna institutcija na koja se organiziraat studii za stru~ni zabni tehni~ari. Prviot nastaven plan i program za stru~ni zabni tehni~ari bea usvoeni vo 003, a vo 005 godina se napraveni izmeni i dopolnuvawa na nastavniot plan i program. Obrazovanieto na ovoj vid kadar trae 3 godini, so namenska nastavna programa za stru~ni zabni tehni~ari koi so svoite znaewa napolno }e moàt da odgovorat na potrebite na visoko profesionaliziranata stomatolo{ka za{tita vo funkcija na pokvalitetno oralno zdravje na na{eto naselenie. So zavr{uvaweto na studiite, stru~nite zabni tehni~ari }e se oformat vo zdravstveni rabotnici so stru~nost koja }e ovozmoì samostojna kreacija vo sloènite zabotehni~ki postapki vo stomatolo{kite laboratorii. 4

. OP[T DEL A. Naziv na predlaga~ot: Univerzitet Sv. Kiril i Metodij, Stomatolo{ki fakultet-skopje. B. Naziv na studiskata programa: Stru~en zaben tehni~ar V. Traewe na studiite: 3 godini (6 semestri) Novata programa za stru~ni zabni tehni~ari na Stomatolo{kiot fakultet vo Skopje }e bide organizirana kako trigodi{en kurikulum za profesionalna edukacija na stru~ni zabni tehni~ari, kompetentni za rabota vo javnoto i vo privatnoto zdravstvo, vo firmi koi se zanimavaat so nabavka, distribucija i proda`ba na stomatolo{ki materijali i oprema, sé so cel da se zadovolat potrebite na pazarot na trudot i vo javniot i vo privatniot sektor. G. Uslovi za zapi{uvawe na studiite: Uslovite i na~inot za zapi{uvawe na studiite se vo soglasnost so Zakonot za visokoto obrazovanie, kako i so poprecizno utvrdenite kriteriumi objaveni vo Konkursot od strana na Univerzitetot,,Sv. Kiril i Metodij vo Skopje. D. Specifikacija na generi~kite(op{tite) i specifi~nite kompetencii koi studentot }e gi stekne so zavr{uvawe na studiite i za koi rabotni mesta e sposoben: So zavr{uvawe na studiite, stru~nite zabni tehni~ari, se steknuvaat so slednite kompetencii: (a) (b) soodvetno poznavawe na naukite na koi se bazira stomatologijata i dobro razbirawe na nau~nite metodi, vklu~uvaj}i gi principite za merewe na biolo{kite funkcii, evaluacijata na nau~no doka`anite fakti i analizata na podatoci; soodvetno poznavawe na konstitucijata, fiziologijata i odnesuvaweto na zdravi i zaboleni individui, kako i vlijanieto na prirodnata i socijalnata okolina vrz zdravstvenata sostojba na ~ove~kite su{testva; 5

VODI~ NIZ STUDIITE F A K U L TE T S T O MA T O L O [ K I Stomatolo{ki fakultet (v) (g) (d) soodvetno poznavawe na strukturata i funkcijata na zabite, ustata, vilicite i ostanatite oralni tkiva, i zdravi i zaboleni, i nivnata relacija so op{tata zdravestvena sostojba i so fizi~kata i socijalnata blagosostojba na pacientot; soodvetno poznavawe na tehnikite za izrabotka na ortodontski, fiksni i mobilni protetski izrabotki, kako i site sovremeni tehnologii vo stomatologijata; soodvetno iskustvo za izrabotka na site vidovi na ortodontski i protetski nadomestoci pod soodvetna supervizija (nadgleduvawe). Ovaa edukacija }e mu ovozmo`i (na studentot) da se stekne so neophodnite ve{tini za izvr{uvawe na site aktivnosti vo stomatolo{kata protetika i ortodoncija, no isto taka, }e se produciraat profesionalni stru~ni zabni tehni~ari, koi: - poseduvaat nau~no obrazovanie koe im ovozmo`uva koristewe na nau~nite soznanija vo prakti~nata rabota, - poseduvaat solidni poznavawa od bazi~nite biomedicinski nauki, - solidno gi poznavaat anatomskite, morfolo{kite i funkcionalnite karakteristiki na stomatognatiot sistem, - solidno gi poznavaat fiziolo{kite i biohemiskite procesi vo ustata, - osposobeni se za samostojno izrabotuvawe na ortodontski i protetski nadomestoci, - ja poznavaat stomatolo{kata oprema i instrumentite koi se koristat vo stomatologijata, nivnata dezinfekcija i sterilizacija, - imaat poznavawe za stomatolo{kite materijali i medikamenti koi se koristat vo stomatologijata, - poseduvaat solidni znaewa za tehni~kiot del od zabotehni~kite izrabotki, - sposobnost za u~estvo vo donesuvawe na soodvetni terapiski re{enija, - poznati im se principite za dijagnoza i tretman na dentofacijalnite anomalii vklu~itelno i ortodontsko-maksilofacijalnite proceduri, - imaat medicinsko-eti~ki pristap kon pacientot, - ja po~ituvaat privatnosta na pacientot i znaat da so~uvaat profesionalna tajna, - spremni se za sorabotka so drugi zdravstveni rabotnici i osposobeni se za timska rabota, - podgotveni se za ponatamo{no razvivawe i unapreduvawe na stomatologijata, - zapoznaeni se so strukturata, organizacijata i finansiraweto na zdravstveniot sistem, 6

\. Rabtni mesta za koi se sposobni: - rabota vo javna zdravstvena ustanova - samostojna rabota vo privatna zdravstvena ustanova - rabota vo firmi koi se zanimavaat so nabavka, distribucija i proda`ba na stomatolo{ki materijali i oprema E. Akademski naziv ili stepen koj se steknuva so zavr{uvawe na studiite: Stru~en zaben tehni~ar. STUDISKA PROGRAMA A. Nau~no podra~je i pole: stomatologija; medicinski nauki i zdravstvo B. Obem i organizacija na studiskata programa: Studiskata programa se realizira vo 6 semestri so vkupen broj na krediti 80. Nastavata po odredena predmetna programa se izveduva vo ramkite na eden semestar. V. Popis na zadol`itelni predmeti broj na krediti za sekoj predmet 7

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T I semestar II semestar III semestar Anatomija i fiziologija na xvakalniot sistem (4 EKTS) Tehnologija na zabotehni~ki materijali I (4 EKTS) Morfologija na zabi I (6 EKTS) Zabotehni~ki aparati i instrumenti (4 EKTS) Izborni predmeti od grupa I ( EKTS) Biomehanika na xvakalniot sistem (4 EKTS) Tehnologija na zabotehni~ki materijali II (5 EKTS) Morfologija na zabi II (7 EKTS) Tehnologija na fiksni protezi (koronki) (4 EKTS) Ortodoncija I (6 EKTS) Tehnologija na fiksni protezi (mostovi) (4 EKTS) Rekonstruktivni dentalni proceduri (3 EKTS) Preventiva na oralni zaboluvawa (3 EKTS) Parodontologija (4 EKTS) IV semestar V semestar VI semestar Ortodoncija II (6 EKTS) Tehnologija na mobilni protezi (parcijalna proteza) (4 EKTS) Tehnologija na mobilni protezi (totalna proteza) (4 EKTS) Skeletirana parcijalna proteza I (5 ECTS) Sta` ( EKTS) Skeletirana parcijalna proteza II (6ECTS) Dentalna implantologija (4 EKTS) Izborni predmeti od grupa II (6 EKTS) Stomatolo{ka keramika I (5 ECTS) Proteti~ka estetika (3 EKTS) Vili~no liceva rekonstruktivna protetika (3 EKTS) Stomatolo{ka keramika II (6 EKTS) Diplomska rabota (6 EKTS) Vkupen broj krediti: 80EKTS 8

Popis na nastavni predmeti, so broj na ~asovi i krediti za sekoj predmet, koi se predvideni so izmenite i doplnuvaweto na studiskata programa za stru~ni zabni tehni~ari I g I semestar Zadol`itelni Teor. Prak. vkupno EKTS SZT 0 SZT 0 Anatomija i fiziologija na xvakalniot sistem Tehnologija na zabotehni~ki materijali I 30 0 30 4 5 30 45 4 SZT 03 Morfologija na zabi I 5 45 60 6 SZT 04 Zabotehni~ki aparati i instrumenti 5 30 45 4 Izborni predmeti od grupa I 0 vkupno 75 05 30 30 I g II semestar Zadol`itelni Teor. Prak. vkupno EKTS SZT 05 Biomehanika na xvakalniot sistem 30 0 30 4 SZT 06 Tehnologija na zabotehni~ki materijali II 0 30 50 5 SZT 07 Morfologija na zabi II 0 50 70 7 SZT 08 Tehnologija na fiksni protezi (koronki) 30 80 0 4 vkupno 00 60 360 30 VKUPNO KREDITI OD ZADOL@ITELNITE PREDMETI OD I i II semestar = 48 9

VODI~ NIZ STUDIITE F A K U L TE T S T O MA T O L O [ K I Stomatolo{ki fakultet I g Izborni predmeti od grupa I vo I semestar Izborni predmeti Teor. Prak. vkupno EKTS SZT 0 Medicinska psihologija so medicinska etika 45 0 45 4 SZT 0 Ergonomija 30 0 30 4 SZT 03 Medicinska informatika 5 5 30 4 SZT 04 Oralna fiziologija 5 5 30 4 SZT 05 Angliski jazik 30 5 45 4 II g III semestar Zadol`itelni Teor. Prak. vkupno EKTS SZT 0 Ortodoncija I 5 45 60 6 SZT 0 Tehnologija na fiksni protezi (mostovi) 30 80 0 4 SZT 03 Rekonstruktivni dentalni proceduri 5 5 30 3 SZT 04 Preventiva na oralni zaboluvawa 30 0 30 3 SZT 05 Parodontologija 5 30 45 4 vkupno 05 70 375 30 0

II g IV semestar Zadol`itelni Teor. Prak. vkupno EKTS SZT 06 Ortodoncija II 30 45 75 6 SZT 07 Tehnologija na mobilni protezi (parcijalna proteza) 30 80 0 4 SZT 08 Dentalna implantologija 5 30 45 4 Izborni predmeti od grupa II 60 6 vkupno 75 55 390 30 VKUPNO KREDITI OD ZADOL@ITELNITE PREDMETI OD III i IV semestar = 54 II g Izborni predmeti od grupa II vo IV semestar Izborni predmeti Teor. Prak. vkupno EKTS SZT 0 Oralna higiena 30 5 45 4 SZT 0 Menaxment vo stomatologijata 5 0 5 SZT 03 Stomatolo{ka rentgenologija 5 30 45 4 SZT 04 Urgentni sostojbi 5 0 5

VODI~ NIZ STUDIITE F A K U L TE T S T O MA T O L O [ K I Stomatolo{ki fakultet III g SZT 30 V semestar Zadol`itelni Teor. Prak. vkupno EKTS Tehnologija na mobilni protezi (totalnia proteza) 30 80 0 4 SZT 30 Skeletirana parcijalna proteza I 5 60 75 5 SZT 303 Stomatolo{ka keramika I 5 60 75 5 SZT 304 Proteti~ka estetika 5 5 30 3 SZT 305 Vili~no liceva rekonstruktivna protetika 5 30 45 3 vkupno 90 345 435 30 III g VI semestar Zadol`itelni Teor. Prak. vkupno EKTS SZT 306 Sta` 0 0 0 SZT 307 Skeletirana parcijalna proteza II 0 90 90 6 SZT 308 Stomatolo{ka keramika II 0 90 90 6 SZT 309 Diplomska rabota 0 6 vkupno 0 390 390 30

I GODINA ANATOMIJA I FIZIOLOGIJA NA XVAKALNIOT SISTEM Predmet Studiska programa Anatomija i fiziologija na xvakalniot sistem Stru~en zaben tehni~ar Kod SZT 0 Studiska godina Semestar I (prva) I (prv) Vkupno ~asovi 30 Krediti 4 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Zadolìtelen, bazi~en stomatolo{ki predmet. nema Katedra za stomatolo{ka protetika Prof. d-r D. Veleski Katedra za stomatolo{ka protetika, Stomatolo{ki fakultet, ul. Vodwanska br. 7, Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~ni zabni tehni~ari, zadolìtelen predmet. Nastavna sodrìna Teoretska nastava ~as. Anatomija na xvakalniot sistem. Voved, sostavni delovi na xvakalniot sistem, anatomski karakteristiki na liceto. Anatomija na usnata praznina, vestibulum, cavum oris. Osteologija na gorna i dolna vilica. 3

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Nep~ena koska, tvrdo nepce, hamulus pterygoideus. Oralna ligavica, ligavi~ni formacii vo gorna i dolna vilica. Miologija, mastikatorni muskuli. Mimi~ni muskuli, muskuli na jazikot, usnite, pomo{ni xvakalni muskuli. Nadhioidni i pothioidni muskuli, muskuli na nepceto. Vili~en zglob, tvrdi i mekotkivni strukturi. Fiziologija na xvakalniot sistem. Fiziologija na xvakalnite muskuli. Nerven sistem. Plunkovni `lezdi i plunka. Funkcii na stomatognatniot sistem: mastikacija, goltawe, fonacija. Mandibularni dvi`ewa. Okluzija, elementi na okluzijata. Artikulatori, podelba, vidovi. Licev lak. Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Teoretska nastava 30 ~asa; Teoretska nastava, interaktivna, rabota vo mali grupi, seminarski raboti. - po{iroki poznavawa za anatomijata na xvakalniot sistem, - po{iroki poznavawa za fiziologijata na xvakalniot sistem. Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 kolokviumi 4 70 Zavr{en ispit 9 5 Vkupno 60 00 Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 4

I GOD INA 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Optovarenost na studentot / ~asovi Predavawa 30 Podgotovka za predavawe 30 Konsultacii 0 Vkupno 70 Ocenuvawe 50 Se vkupno 0 Krediti 4 Proverka na znaeweto kolokviumi: minimum 4 boda, maksimum 70 boda, zavr{en ispit: minimum 9 boda, maksimum 5 boda. U~ebni pomagala E. Jankulovska, Anatomija i morologija na vilici i zabi, Stom.fak. 005 g. Jazik na koj se izveduva nastavata Makedonski TEHNOLOGIJA NA ZABOTEHNI~KI MATERIJALI I Predmet Tehnologija na zabotehni~ki materijali I Studiska programa Stru~en zaben tehni~ar Kod SZT 0 Studiska godina I (prva) Semestar I (prv) Vkupno ~asovi 45 Krediti 4 5

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Zadolìtelen, bazi~en stomatolo{ki predmet. nema Katedra za stomatolo{ka protetika Prof. d-r E. [abanov Katedra za stomatolo{ka protetika, Stomatolo{ki fakultet, ul. Vodwanska br. 7, Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~ni zabni tehni~ari, zadolìtelen predmet, Tenologija na zabotehni~ki materijali. Nastavna sodrìna Teoretska nastava Voved: Istorija na stomatolo{kite materijali. Barawa-standardi na stomatolo{kite materijali. Klasifikacija na materijalite. GIPS - Mineralen (priroden) gips-proizvod, dobivawe,~uvawe, - Fizi~ki i mehani~ki osobini, - Stomatolo{ki gipsevi, - Podgotovka na gipsot, vrzuvawe, - Faktori koi vlijaat na vrzuvawe na gipsot, - Dimenzionalni promeni na gipsot, - Raboten model, - Drugi materijali koi se upotrebuvaat za izrabotka na rabotni modeli. VOSOCI - Prirodni vosoci, rastitelni, ìvotinski i mineralni vosoci, - Dobivawe na vosocite, - Stomatolo{ki vosoci, fizi~ki svojstva, - Vidovi na stomatolo{ki vosoci, - Vosoci za fiksni i mobilni konstrukcii, - Inlej vosoci, - Vosoci za stvrdnuvawe na modeli za parcijalni, totalni i skeletirani protezi, - Vosoci za otpe~atuvawe, - Pomo{ni vosoci, - Dimenzionalni promeni na stomatolo{kite vosoci. FIZI^KI SVOJSTVA NA MATERIJALITE - Mehani~ki svojstva, - Boja, - Elasti~nost, - Viskoznost, - Odnesuvawe na materijalite sprema toplina. ~as. 6

I GOD INA HEMISKI SVOJSTVA NA MATERIJALITE - Struktura na atomot i molekulot, - Vrzuvawe na stomatolo{kite materijali. VNATRE[NA GRADBA NA MATERIJALITE - Kristalna i amorfna struktura, - Megumolekularni sili, - Adhezija. BIOKOMPATIBILNOST NA STOMATOLO[KITE MATERIJALI - Poim i zna~ewe na biokompatibilnosta, - Testovi za potvrduvawe i stepenot na biokompatibilnostna materijalite, - Alergi~ni manifestacii predizvikani od dentalnite materijali. KONSULTACII, Utvrduvawe na materijalot, KOLOKVIUM TEHNOLOGIJA NA METALITE - Metalurgija-op{ti poimi, - Metali-osobini na metalite, struktura na metalite, topewe na metalite, - To~ka na topewe na metalite, pojavi prateni so postapkata na topewe, kristalizacija, vidovi na kontrakcija, - Metali koi imaat primena vo stomatologijata. - Leguri - pri~ini za legirawe i mo`nosti za legirawe, - Tvrdi rastvori na leguri i intermetalni sodinenija, - Svojstva na leguritedobieni od komponentite, - To~ka na topewe, interval na topewe, - Prednosti na legurite vo odnos na poedinite komponenti koi se vo nivniot sostav. STOMATOLO[KI LEGURI - Stomatolo{ki leguri-sostavni komponenti i klasifikacija na dentalnite leguri, - Barawa koi treba da gi ispolnuva edna stomatolo{ka legura, - Podelba na stomatolo{kite leguri, - Zlatni leguri - sostav, osobini, primena, karat, gram karat, - Zlatni leguri so mala sodr`ina na zlato, - Srebro-paladiumski leguri. Leguri za metal - keramika - Leguri na zlato za metal-keramika, - Leguri na palladium za metal keramika, - Leguri na kobalt za metal keramika, - Leguri na nikel za metal keramika, - Leguri za parcijalni protezi, - Kobalt-hrom-molibden leguri za parcijalni protezi, - Leguri od titan, - Stomatolo{ki ~elici, - @ici. 7

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T IZVORI NA TOPLINA VO ZABOTEHNI^KATA LABARATORIJA - Izvori na toplina od smesi za gorewe, spirtna lamba, bunzenov plamen, benzinski aparat, acetilenski gorilnik, propan-butan gorilnik. Zoni na plamenot, - Izvori na toplina so elektri~na energija, voltonov lak, elektri~ni pe~ki. OGNOOTPORNI MASI ZA VLO@UVAWE - Podelba na masite za vloùvawe, - Barawa od masite za vloùvawe, - Masi za vloùvawe so gips kako vrzuva~ko sredstvo, - Masi za vloùvawe so fosfat kako vrzuva~ko sredstvo, - Masi za vloùvawe so silikat kako vrzuva~ko sredstvo, - Ognootporni masi za lemewe, - Ekspanzija na masite za vloùvawe. MATERIJALI ZA OTPEÂTUVAWE I DUBLIRAWE - Vidovi na masi za otpe~atuvawe, - Barawa koi treba da gi ispolnuvaat materijalite za otpe~atuvawe, - Neelasti~ni otpe~ato~ni materijali-gips, termoplasti~ni materijali, cinkoksideugenol, - Elasti~ni otpe~ato~ni materijali-hidrokoloidi, elastomeri, - Masi za dublirawe, sostav, osobini i primena. kolokvium Prakti~na nastava -Voved - Zapoznavawe so sovremenata zabotehni~ka labaratorija, - Instrukcii za pravilna primena i rabota so materijalite. GIPS - Rabota so gips. Me{awe na gips so razni soodnosi so voda i pra{ok i proverka na tvrdinata i otpornosta na abrazija, - Me{awe na tvrd gips. Odreduvawe na po~etokot i krajot na vrzuvawe na gipsot, - Izlevawe na otpe~atoci, dobivawe na raboten model od razni vidovi na gips i drugi materijali. VOSOCI - Rabota so razni vosoci, proverka na kontrakcijata, - [ireweto i vnatre{niot napon i negovo otstranuvawe. FIZI^KI SVOJSTVA NA MATERIJALITE - Rabota so razli~ni materijali: vosoci, metali, - Proverka na fizi~kite osobini (razni preparati), - Rabota i proverka na razni mehani~ki osobini (razni voso~ni i metalni preparati). ~as. 8

I GOD INA HEMISKI SVOJSTVA NA MATERIJALITE - Obrabotka na razni materijali. VNATRE[NA GRADBA NA MATERIJALITE - Odreduvawe na tvrdina, ja~ina, elasti~nost,plasti~nost. BIOKOMPATIBILNOST NA STOMATOLO[KITE MATERIJALI - Prikaz na slu~aevi so alergi~ni manifestacii predizvikani od dentalnite materijali. KONSULTACII, UTVRDUVAWE NA MATERIJALOT TEHNOLOGIJA NA METALITE - Topewe i stvrdnuvawe na leguri, homogenizacija i stvrdnuvawe (oblagoroduvawe). STOMATOLO[KI LEGURI - Zlatni leguri, Srebro-paladiumski leguri, - Rabota so ovie leguri. Odreduvawe na karat, pretvarawe na karat vo promil i obratno. Leguri za metal-keramika - Prakti~na primena na ovie leguri vo zabotehni~kata labaratorija preku izlevawe na metalni konstrukcii. Leguri za parcijalni protezi - Prakti~na primena na ovie leguri vo zabotehni~ka labaratorija. IZVORI NA TOPLINA VO ZABOTEHNI^KATA LABARATORIJA - Rabota so razli~ni izvori na toplina vo zabotehni~kata labaratorija. OGNOOTPORNI MASI ZA VLO@UVAWE - Rabota so razli~ni masi za vloùvawe i metodi za vloùvawe pri {to ke se iskoristat site vidovi na ekspanzija na masite za vloùvawe. KONSULTACII, UTVRDUVAWE NA MATERIJALOT Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Teoretska nastava 5 ~asa, prakti~na nastava 30 ~asa. Teoretska nastava, interaktivna, rabota vo mali grupi, seminarski raboti, ve`bi vo zabotehni~ka laboratorija. - po{iroki poznavawa na tehnologijata na zabotehni~kite materijali. Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 9

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 30 50 Zavr{en ispit 9 5 Vkupno 60 00 Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Optovarenost na studentot / ~asovi Predavawa 5 Podgotovka za predavawe 5 Konsultacii 5 Ve`bi 30 Podgotovka za ve`bi 5 Vkupno 80 Ocenuvawe 40 Se vkupno 0 Krediti 4 Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata kolokviumi: minimum 30 boda, maksimum 50 boda, zavr{en ispit: minimum 9 boda, maksimum 5 boda.. E. Mir~ev, Stomatolo{ka tehnologija, Prosvetno delo, 987 g.. S. Slankamenac, Materijali u stomatologiji, Sarajevo, 978 g. 3. D. Stamenkovi} i sor., Stomatolo{ki materijali, 003 g. 4. P. Vukovojac, L. Ivanovi}, Tehnologija zubnotehni~kog materijala. 5. E. [abanov, Separati od teoretskite predavawa. Makedonski 30

I GOD INA MORFOLOGIJA NA ZABI I Predmet Studiska programa Kod SZT 03 Studiska programa Semestar Vkupno ~asovi 60 Krediti 6 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Morfologija na zabi I Stru~en zaben tehni~ar I (prva) I (prv) Zadolìtelen, bazi~en stomatolo{ki predmet. nema Katedra za stomatolo{ka protetika Prof. d-r E. Jankulovska Katedra za stomatolo{ka protetika, Stomatolo{ki fakultet, ul. Vodwanska br. 7, Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~ni zabni tehni~ari, zadolìtelen predmet, Morfologija na zabi. Nastavna sodrìna Teoretska nastava ~as. Voved. Anatomija na ustata. Vidovi na zabi. Vremeni i postojani zabi. Funkcija na trajnite zabi. Zabni redovi i zabni grupi Op{ta struktura na zabite. Kolokvium Kontaktni to~ki i povr{ini. Selbahov fenomen. Karakteristi~ni belezi na zabite. Sistemi za ozna~uvawe na zabite. Svrzuvavawe we na zabite i vilicite. Funkcii na paradontot. Morfologija na gornite seka~i. Crtawe i modelirawe na zabite. Kolokvium Prakti~na nastava ~as. Voved. Anatomija na ustata. 6 3

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Vidovi na zabi. Vremeni i postojani zabi. Funkcija na trajnite zabi. 6 Zabni redovi i zabni grupi. 3 Op{ta struktura na zabite. 3 Kontaktni to~ki i povr{ini. Selbahov fenomen. 3 Kolokvium 3 Karakteristi~ni belezi na zabite. 3 Sistemi za ozna~uvawe na zabite. 3 Svrzuvavawe we na zabite i vilicite. Funkcii na paradontot. 6 Morfologija na gornite seka~i. Crtawe i modelirawe na zabite. 6 Kolokvium 3 Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Teoretska nastava 5 ~asa, prakti~na nastava 45 ~asa. Teoretska nastava, interaktivna, rabota vo mali grupi, seminarski raboti, ve`bi vo zabotehni~ka laboratorija. - osnovni poznavawa za anatomijata na ustata, vidovi na zabi, kontaktna to~ka, selbahov fenomen, - po{iroki poznavawa na morfologijata na oddelni zabi vo ustata klu~ni ve{tini: modelirawe na oddelni zabi vo ustata. Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 30 50 Zavr{en ispit 9 5 vkupno 60 00 Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A 3

I GOD INA Optovarenost na studentot / ~asovi Predavawa 5 Podgotovka za predavawe 5 Konsultacii 5 Ve`bi 45 Podgotovka za ve`bi 45 Vkupno 5 Ocenuvawe 55 Se vkupno 80 Krediti 6 Proverka na znaeweto kolokviumi: minimum 30 boda, maksimum 50 boda, zavr{en ispit: minimum 9 boda, maksimum 5 boda. U~ebni pomagala E. Jankulovska, Anatomija i morologija na vilici i zabi, Stom.fak. 005 g. Jazik na koj se izveduva nastavata Makedonski ZABOTEHNI~KI APARATI I INSTRUMENTI Predmet Zabotehni~ki aparati i instrumenti Studiska programa Stru~en zaben tehni~ar Kod SZT 04 Studiska programa I (prva) Semestar Vkupno ~asovi 45 Krediti 4 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa I (prv) Zadol`itelen, bazi~en stomatolo{ki predmet. nema Katedra za stomatolo{ka protetika Prof. d-r E. Petkova Katedra za stomatolo{ka protetika, Stomatolo{ki fakultet, ul. Vodwanska br. 7, Skopje. 33

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Klu~ni zborovi Nastavna sodrìna Stomatolo{ki fakultet, stru~ni zabni tehni~ari, zadolìtelen predmet, Zabotehni~ki aparati i instrumenti. Teoretska nastava Prostor i opremuvawe, zabotehni~ko rabotno mesto. Instrumenti i aparati za rabota so gips. Instrumenti i aparati za rabota so vosok. Instrumenti za obrabotka na metal. Aparat za peso~ewe. Pribor za fasetirawe so kerami~ki i smolesti materijali. Pribor za obrabotka na kerami~ki i smolesti materijali. Paralelometri i frez aparati. Pribor za polirawe, elektroliti~ko polirawe i galvanizacija. Tehni~ki motor, nasadnik, aspirator, stolna lampa i lupa. Aparati za priprema za izlevawe na modeli, dublirawe, vloùvawe i izrabotka na podvi`ni trup~iwa. Aparati za polimerizacija. Pe~ki za greewe. Aparati za leewe, lemewe, punktirawe i se~ewe na odlivci. Razni presi, kiveti, bigeli, biokop sistem. Aparati za fasetirawe. Prakti~na nastava Prostor i opremuvawe, zabotehni~ko rabotno mesto. Instrumenti i aparati za rabota so gips. Instrumenti i aparati za rabota so vosok. Instrumenti za obrabotka na metal, aparat za peso~ewe. Pribor za fasetirawe so kerami~ki i smolesti materijali. Pribor za obrabotka na kerami~ki i smolesti materijali. Paralelometri i frez aparati. Pribor za polirawe, elektroliti~ko polirawe i galvanizacija. Tehni~ki motor, nasadnik, aspirator, stolna lampa i lupa. Aparati za priprema za izlevawe na modeli, dublirawe, vloùvawe i izrabotka na podvi`ni trup~ina. Aparati za polimerizacija. ~as. ~as. 34

I GOD INA Pe~ki za greewe. Aparati za leewe, lemewe, punktirawe i se~ewe na odlivci. Razni presi, kiveti, bigeli, biokop sistem. Aparati za fasetirawe. Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Teoretska nastava 5 ~asa, prakti~na nastava 30 ~asa. Teoretska nastava, interaktivna, rabota vo mali grupi, seminarski raboti, ve`bi vo zabotehni~ka laboratorija. - po{iroki poznavawa na zabotehni~kite aparati i instrumenti klu~ni ve{tini: rakuvawe so aparati i instrumenti. Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 30 50 Zavr{en ispit 9 5 vkupno 60 00 Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Optovarenost na studentot / ~asovi Predavawa 5 Podgotovka za predavawe 5 Konsultacii 5 Ve`bi 30 Podgotovka za ve`bi 5 Vkupno 80 35

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Ocenuvawe 40 Se vkupno 0 Krediti 4 Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata kolokviumi: minimum 30 boda, maksimum 50 boda, zavr{en ispit: minimum 9 boda, maksimum 5 boda.. E. Petkova, G. Kova~evska, B. Kapu{evska, D. Velevski, J. Bundevska, Instrumenti i aparati za zabotehni~kata laboratorija, 005 g. Makedonski BIOMEHANIKA NA XVAKALNIOT SISTEM Predmet Studiska programa Kod Studiska programa Semestar Vkupno ~asovi 30 Krediti 4 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Nastavna sodrìna Biomehanika na xvakalniot sistem Stru~en zaben tehni~ar SZT05 I (prva) II (vtor) Zadolìtelen, klini~ki stomatolo{ki predmet. Potpis od Anatomija i fiziologija na xvakalniot sistem. Katedra za stomatolo{ka protetika. Prof. d-r Q. Guguv~evski Katedra za stomatolo{ka protetika, Stomatolo{ki fakultet, ul. Vodwanska br. 7, Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~ni zabni tehni~ari, zadolìtelen predmet, Biomehanika na xvakalniot sistem. Teoretska nastava Muskulni sili, okluzalni sili, antagonisti~ki okluzalni sili, nadvore{ni sili. Artikulacija, kontakti pri artikulacija, protruzivni i lateralni dvièwa, faktori na artikulacijata. ~as. 4 36

I GOD INA Parodontalni tkiva. Xvakalni sili (radijarni i sagitalni) {to deluvaat vrz zabnite nizi. Funkcionalni i stati~ki metodi za registracii na xvakalnite sili. 4 Okluzalni pozicii: ligamentozni, zabni i muskulni. Pre~ki i nepravilnosti vo funkcijata na stomatognatniot sistem. 4 Terapija na pre~kite i nepravilnostite vo funkcijata na stomatognatniot sistem. Dejstvo na vertikalni i horizontalni sili vrz okluzalnata povr{ina na zabot (vektorska analiza). Posledici vrz zabite od dejstvoto na nadvore{nite sili. Neutralizacija na {tetnite sili {to deluvaat vrz zabno-oralnite tkiva. Zavisnost me u okluzalnata morfologija i dejstvoto na silite. Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Teoretska nastava 30 ~asa. Teoretska nastava, interaktivna, rabota vo mali grupi, seminarski raboti. - po{iroki poznavawa za biomehanika na xvakalniot sistem. Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 kolokviuma 4 70 Zavr{en ispit 9 5 Vkupno 60 00 Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A 37

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Optovarenost na studentot / ~asovi Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Predavawa 30 Podgotovka za predavawe 30 Konsultacii 5 Vkupno 75 Ocenuvawe 45 Se vkupno 0 Krediti 4 kolokviumi: minimum 4 boda, maksimum 70 boda, zavr{en ispit: minimum 9 boda, maksimum 5 boda. Lucia V., Modern Gnathological Concepts, Quintesence Publishing Co. Inc. 983 y. Q. Guguv~evski, Okluzija, Einsof, 997 g. Q. Guguv~evski, Osnovi na gnatologijata. Makedonski TEHNOLOGIJA NA ZABOTEHNI~KI MATERIJALI II Predmet Studiska programa Kod SZT 06 Studiska programa Semestar Vkupno ~asovi 50 Krediti 5 Vid na predmet Tehnologija na zabotehni~ki materijali II Stru~en zaben tehni~ar I (prva) II (vtor) Zadol`itelen, bazi~en stomatolo{ki predmet. Preduslovi Potpis od Tehnologija na zabotehni~ki materijali I. Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Katedra za stomatolo{ka protetika P rof. d-r. E. [abanov Katedra za stomatolo{ka protetika, Stomatolo{ki fakultet, ul. Vodwanska br. 7, Skopje. 38

I GOD INA Klu~ni zborovi Stomatolo{ki fakultet, stru~ni zabni tehni~ari, zadolìtelen predmet, Tenologija na zabotehni~ki materijali. Nastavna sodrìna Teoretska nastava PLASTI^NI MASI-AKRILATI I KOMPOZITI - Barawa koi treba da gi ispolnuvaat i nivna podelba, - Toplopolimerizira~ki akrilati-sostav, karakteristiki, - na~in na priprema i postapka za polomerizacija, - Ladnopolimerizira~ki akrilati-sostav, karakteristiki, - priprema za rabota so niv, polimerizacija, - Svetlosnopolimerizira~ki akrilati-sostav, karakteristiki, - priprema,polimerizacija, - Mikrotalasnopolimerizira~ki akrilati-sostav, karakteristiki, - priprema, polimerizacija, - Materijali za podlagawe na baza na proteza-meki akrilati. AKRILATI I KOMPOZITNI MASI KOI SE PRIMENUVAAT VO FIKSNATA PROTETIKA - vidovi, sostav, priprema, polimerizacija. Problemi so koi moème da se soo~ime pri rabota so akrilatite: - Poroznost na polimeriziraniot akrilaten materijal, rezidualen monomer, dimenzionalni promeni na akrilatniot materijal pri polimerizacija, reakcija na mekite tkiva na akrilatniot materijal. AKRILATNI I KOMPOZITNI MATERIJALI KOI SE KORISTAT VO ORTODONCIJATA - Akrilati za izrabotka na podvi`ni ortodontski aparati, - Kompozitni materijali za fiksirawe na briketi, - Metalni i plasti~ni briketi. KERAMI^KI MATERIJALI - Barawa koi trba da gi ispolnuvaat kerami~kite materijali za da moàt da se primenuvaat vo stomatologijata, - Podelba na kerami~kite materijali, - Sostav na kerami~kite materijali, - Keramika za metal-kerami~ki nadomestoci, - Keramika za kerami~ki nadomestoci, - Kerami~ki blokovi i nivna primena vo kompjuterska izrabotka na - kerami~ki nadomestoci Porcelanski zabi. ~as. 39

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T KONSULTACII, UTVRDUVAWE NA MATERIJALOT, KOLOKVIUM SREDSTVA ZA IZOLACIJA I DEZOKSIDACIJA - Sredstva za izolirawe na gips od gips, - Sredstva za izolirawe na gips od akrilat, - Sredstva za izolirawe na metalni povr{ini, - Sredstva za dezoksidacija. MATERIJALI ZA OBRABOTKA I POLIRAWE - Brusni instrumenti, - Materijali za obrabotka: prirodni i ve{ta~ki, - Materijali za peskirawe, - Materijali za polirawe: mehani~ko i elektroliti~ko. PRECIZNI KOP^IWA-ATE^MENI - Razni vidovi na Ceka kop~iwa, - Lekovi java~i so gredi~ki, - Rezi, bravi, klu~evi. ARTIKULATORI I OKLUDATORI - Artikulatori so sredna vrednost, - Poluindividualni artikulatori, - Individualni artikulatori, - Okludatori. MATERIJALI KOI SE KORISTAT VO ORALNA I MAKSILOFACIJALNA HIRURGIJA - Materijali za izrabotka na razni vidovi obturatori. VRZUVAWE NA METALITE-LEGURITE - Vrzuvawe na metalite-legurite, vidovi na vrski, barawe od vrskite, - Principi pravila za pripojuvawe. TERMI^KA OBRABOTKA NA LEGURITE - Rekristalizacija na legurite, - Homogenizacija na legurite, - Stvrdnuvawe, oblagoroduvawe na legurite. POSLEDICI OD NEPRAVILNO RABOTEWE SO LEGURITE - Korozija, - Promena na bojata na legurite. kolokvium Prakti~na nastava MATERIJALI ZA OTPE^ATUVAWE I DUBLIRAWE - Rabota so razli~ni otpe~atoci, materijali, izlevawe na modeli - Obrabotka na modelite, dublirawe na modelite, otvrdnuvawe na modelite vo poseben vosok. ~as. 40

I GOD INA PLASTI^NI MASI-AKRILATI I KOMPOZITI - Rabota so razli~ni plasti~ni masi i sporeduvawe na kvalitetot pome u niv (Hromazit, Spektrasit, Poliglas, Tetriks i dr.). - Mehani~ka i hemiska vrska me u metalniot skelet i plasti~nata masa, polimerizacija i metodi na polimerizacija, - Ve{ta~ki zabi od akrilat i keramika. AKRILATNI I KOMPOZITNI MATERIJALI KOI SE KORISTAT VO ORTODONCIJATA - Prakti~na primena na akrilatite i kompozitite vo ortodoncijata. KERAMI^KI MATERIJALI - Modelirawe na na razni konstrukcii so kerami~ki masi, - Metodi na izrabotka na metalkerami~ki nadomestoci. Vrski me u metalot i keramikata. KONSULTACII, UTVRDUVAWE NA MATERIJALOT, KOLOKVIUM SREDSTVA ZA IZOLACIJA I DEZOKSIDACIJA - Primena sredstvata za izolirawe na gips od gips, - Primena sredstvata za izolirawe na gips od akrilat, - Primena sredstvata za izolirawe na metalni povr{ini Primena sredstvata za dezoksidacija. MATERIJALI ZA OBRABOTKA I POLIRAWE Prakti~na primena na: - Prirodni abrazivni materijali, korund, silicium. - Ve{ta~ki abrazivi-elektrokorund. - Priroden i ve{ta~ki dijamant. - Brusni tela, karborundski i dijamantski kamen~iwa, ~eli~ni boreri i frezi. PRECIZNI KOP^IWA-ATE^MENI - Postavuvawe na Ceka ate~meni i Lekovi pre~ki. ARTIKULATORI I OKLUDATORI - Gipsirawe na modelite vo artikulator i okludator. MATERIJALI KOI SE KORISTAT VO ORALNA I MAKSILOFACIJALNA HIRURGIJA - Izrabotka na razni vidovi obturatori. VRZUVAWE NA METALITE-LEGURITE - Vrzuvawe na metalite-legurite, principi i pravila za pripojuvawe. TERMI^KA OBRABOTKA NA LEGURITE - Rekristalizacija na legurite, - Homogenizacija na legurite, - Stvrdnuvawe, oblagoroduvawe na legurite. 4

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T POSLEDICI OD NEPRAVILNO RABOTEWE SO LEGURITE - Korozija, - Promena na bojata na legurite. KONSULTACII, UTVRDUVAWE NA MATERIJALOT Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Teoretska nastava 0 ~asa, prakti~na nastava 30 ~asa. Teoretska nastava, interaktivna, rabota vo mali grupi, seminarski raboti, ve`bi vo zabotehni~ka laboratorija. - po{iroki poznavawa na tehnologijata na zabotehni~kite materijal. Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 30 50 Zavr{en ispit 9 5 vkupno 60 00 Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Optovarenost na studentot / ~asovi Predavawa 0 Podgotovka za predavawe 0 Konsultacii 5 Ve`bi 30 Podgotovka za ve`bi 0 Vkupno 05 Ocenuvawe 45 Se vkupno 50 Krediti 5 4

I GOD INA Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata kolokviumi: minimum 30 boda, maksimum 50 boda, zavr{en ispit: minimum 9 boda, maksimum 5 boda.. E. Mir~ev, Stomatolo{ka tehnologija, Prosvetno delo, 987 g.,. S. Slankamenac, Materijali u stomatologiji, Sarajevo, 978 g., 3. D. Stamenkovi} i sor., Stomatolo{ki materijali, 003 g., 4. P. Vukovojac, L. Ivanovi}, Tehnologija zubnotehni~kog materijala, 5. E. [abanov, Separati od teoretskite predavawa. Makedonski MORFOLOGIJA NA ZABI II Predmet Studiska programa Kod Studiska programa Semestar Vkupno ~asovi 70 Krediti 7 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Nastavna sodrìna Morfologija na zabi II Stru~en zaben tehni~ar SZT07 I (prva) II (vtor) Zadolìtelen, bazi~en stomatolo{ki predmet. Potpis od Morfologija na zabi I Katedra za stomatolo{ka protetika Prof. d-r E. Jankulovska Katedra za stomatolo{ka protetika, Stomatolo{ki fakultet, ul. Vodwanska br. 7, Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~ni zabni tehni~ari, zadolìtelen predmet, Morfologija na zabi. Teoretska nastava Morfologija na dolnite seka~i. Crtawe i modelirawe na zabite. Morfologija na kaninite. Crtawe i modelirawe na zabite. Morfologija na premolari. Crtawe i modelirawe na zabite. Morfologija na gornite prvi i vtori molari. Crtawe i modelirawe na zabite. ~as. 43

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Kolokvium Morfologija na dolnite prvi i vtori molari. Crtawe i modelirawe na zabite. Morfologija na tretite molari. Atipi~ni koronki i koreni. Orientacioni to~ki, lini i ravnini. Okluzija na zabite. Povtorivawe i utvrduvawe na materijalot. Kolokvium Prakti~na nastava Morfologija na dolnite seka~i. Crtawe i modelirawe na zabite. 6 Morfologija na kaninite. Crtawe i modelirawe na zabite. 6 Morfologija na premolari. Crtawe i modelirawe na zabite. 6 Morfologija na gornite prvi i vtori molari. Crtawe i modelirawe na zabite. 6 Kolokvium 3 Morfologija na dolnite prvi i vtori molari. Crtawe i modelirawe na zabite. 6 Morfologija na tretite molari. 3 Atipi~ni koronki i koreni. 3 Orientacioni to~ki, lini i ravnini. 6 Okluzija na zabite. 3 Kolokvium ~as. Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Teoretska nastava 0 ~asa, prakti~na nastava 50 ~asa. Teoretska nastava, interaktivna, rabota vo mali grupi, seminarski raboti, ve`bi vo zabotehni~ka laboratorija. - po{iroki poznavawa na morfologijata na oddelni zabi vo ustata, - po{iroki poznavawa za okluzijata na zabite. Klu~ni ve{tini: modelirawe na oddelni zabi vo ustata. Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 44

I GOD INA Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 kolokviuma 30 50 Zavr{en ispit 9 5 vkupno 60 00 Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Optovarenost na studentot / ~asovi Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Predavawa 0 Podgotovka za predavawe 0 Konsultacii 0 Ve`bi 50 Podgotovka za ve`bi 50 Vkupno 50 Ocenuvawe 60 Se vkupno 0 Krediti 7 kolokviumi: minimum 30 boda, maksimum 50 boda, zavr{en ispit: minimum 9 boda, maksimum 5 boda. E. Jankulovska, Anatomija i morologija na vilici i zabi, Stom. fak. 005 god. Makedonski 45

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T TEHNOLOGIJA NA FIKSNI PROTEZI (KORONKI) Predmet Studiska programa Kod SZT 08 Studiska programa Semestar Vkupno ~asovi 0 Krediti 4 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Tehnologija na fiksni protezi (koronki) Stru~en zaben tehni~ar I (prva) II (vtor) Zadolìtelen, bazi~en stomatolo{ki predmet. Potpis od Morfologija na zabi I Katedra za stomatolo{ka protetika Prof. d-r Jagoda Bajevska Katedra za stomatolo{ka protetika, Stomatolo{ki fakultet, ul. Vodwanska br. 7, Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~ni zabni tehni~ari, zadolìtelen predmet, Tehnologija na fiksni protezi (koronki). Nastavna sodrìna Teoretska nastava ~as. Voved vo tehnologijata na zabnite protezi - Mestoto na ve{ta~kite koronki vo stomatolo{kata praktika, - Kalsifikacija i vidovi na fiksnite zabni protezi, - Ve{ta~ki zabni koronki, definicija, indikacii, kontraindikacii i terapija na zabite so koronki, - Priprema na zabite za celi (obvivni) koronki, preparacija (informativno), demarkacioni linii, prednosti i nedostatoci, - Uslovi {to treba da gi ispolni celata koronka. Terapija na defektite so ve{ta~ki koronki - Otpe~atok, otpe~ato~ni materijali, vidovi otpe~atoci, metodi na otpe~atuvawe, prednosti i nedostatoci, kvalitet, na~in na priprema na otpe~ato~niot materijal, - Laìci za zemawe odpe~atok za fiksni konstrukcii, otpe~atuvawe (informativno), - Priprema na otpe~atokot za izlevawe, izlevawe. 46

I GOD INA Anatomski model, studio model i raboten model: - Otvorawe na otpe~atok i dobivawe anatomski model i studio model, - Dobivawe raboten model so podvi`ni trup~iwa, i toa: - so neevi metalni kol~iwa i drugi razni metodi, - so dvojni metalni kol~iwa (za frezuvawe), - za dobivawe podvi`ni trup~iwa bez kol~iwa so separirawe (model trej). - dobivawe podvi`ni trup~iwa so korensko prodol`enie i metalno kop~e bez separirawe, - dobivawe podvi`no trup~e so galvanizacija, - Obrabotka i priprema na podvi`noto trup~e, nanesuvawe na distancionen lak i izolirawe, - Izrabotka na zagrizni {abloni, - Stavawe (gipsirawe) na modelite vo artikulator so sredna vrednost i vo poluindividualen artikulator, - Stavawe (gipsirawe) na modelite vo metalen {arnirski okludator so podvi`ni trup~iwa i priprema na trup~iwata, - Dobivawe raboten model vo gipsen okludator so podvi`ni trup~iwa i priprema na trup~iwata. Izrabotka na ednodelna leana koronka - Definicija, podelba na ednodelno leani koronki, metodi na izrabotka na ko{ulkata, - Izrabotka na ednodelna leana koronka (ELK), nefasetirana. Modelirawe na aproksimalnite povr{ini, kontaktna to~ka i kontaktna povr{ina i nejzinata va`nost. Modelirawe na vestibulatornata i oralnata povr{ina: - Modelirawe na okluzalnata povr{ina spored op{tata situacija, so slabo nazna~eni tuberi i fisuri i modelirawe so zapazuvawe na gnatolo{kite principi. Obrabotka na rabovite vo vosok i maznewe na voso~nata koronka (polirawe vo vosok): - Izrabotka na ednodelno leani koronki so me uprostor i metodi na izrabotka na me uprostorot, prednosti i nedostatoci. Izrabotka na ednodelno leani fasetirani koronki estetski koronki: - Modelirawe na ELK fasetirana koronka, fasetirani so akrilatni kompozitni masi. Klasi~en metod na modelirawe, - Sovremen metod na fasetirawe. Modelirawe prostor za fasetkata. Obezbeduvawe retencija za fasetkata (mehani~ka, hemiska i kombinirana), - Izrabotka na metalen skelet za celosno fasetirana koronka so kompozit, - Izrabotka na ELK so konfekciski voso~ni profili. 47

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Fasetirawe na koronki so kompozitni masi. [to e fasetirawe, metodi, priprema na metalniot skelet za fasetirwe, nanesuvawe linkovi za hemiska ili kombinirana vrska. Izbor na boja, me{awe, nanesuvawe vo sloevi. Polimerizacija, metodi, obrabotka, polirawe. Konsultacii i razgovori so studentite za predadeniot materijal. Namenski ili atipi~ni koronki. Definicija i specifi~nosti vo modeliraweto na atipi~nitekoronki (modelirawe, prostor za okluzalen ili incizalen naslon, aproksimalno rebro, gingivalno ramo, koronka po Branova~ki, priprema i postavuvawe na razni Ce-Ka kop~iwa, lekov java~ so greda, pre~ka, zglob po Dolder. Izrabotka na nemetalna kompozitna i kerami~ka koronka: - Specifi~nosti vo izrabotkata na nemetalni koronki, prednosti i nedostatoci, - Izrabotka na koronki od sistemot targis-vektris i artglas, - Izrabotka na Xeket, Empres, Dajkor, Vita-in ceram i dr. sitemi (sloevite, tehnika na naslojuvawe {iht ili tehnika na boewe, mal tehnika). Galvanotehni~ka izrabotka na koronka, koronka (sinter) dobiena po pat na sinterovawe i metalna ko{ulka dobiena po laden pat (ceplatek koronka): - Izrabotka na metalna ko{ulka, izrabotka na duplikat na zabnoto trup~e. Prednosti i nedostatoci, - Metod na izrabotka na sinteruvana koronka, - Izrabotka na metalna ko{ulka po laden pat za kerami~ka koronka (foliska tehnika ), Ceplatek, Sunrise, Ultralite. Metalkerami~ka koronka - Specifi~nosti na metalkerami~kite koronki, modelirawe ko{ulka, obrabotka na metalniot skelet, kondicionirawe, nanesuvawe i pe~ewe na osnovnata masa, modelirawe na koronkata i glavno pe~ewe, korekciono pe~ewe i glazurno pe~ewe i polirawe na koronkata. Teleskop koronki, dvojni koronki - Teleskop koronki, vidovi i primena vo stomatologijata, modeliarwe na vnatre{na i nadvore{na teleskopska koronka vo vosok. Primena na paralelometar i frezuvawe vo vosok, modifikacii (otvoren i delumen teleskop). Izlevawe, obrabotka, frezuvawe vo metal. - Frezuvawe na individualen T zglob i individualna pre~ka. - Konusni dvojni koronki, obezbeduvawe na frikcija, triewe i primena vo stomatologijata. Konsultacii i utvrduvawe na minatiot materijal. 48

I GOD INA Konsultacii i utvrduvawe na minatiot materijal. Izrabotka na polni koronki, leani nadgradbi i leani plombi - Zab na kol~e, Ri~mond koronka na ednokoreni i pove}ekoreni zabi, Ri~mond osnova i koristewe na Ri~mond osnovata vo protetikata, - Leani nadgradbi i leani plombi. Izrabotka na vremeni koronki i metodi na izrabotka vo zabotehni~kata laboratorija-indirektno. Konsultacii i utvrduvawe na celiot materijal. Prakti~na nastava ~as. Voved vo tehnologijata na zabnite fiksni protezi. Razni vidovi demarkacioni linii, la`ici za otpe~atuvawe, modeli: studio, anatomski, rabotni. Terapija na defektite so ve{ta~kite koronki. Priprema i izlevawe otpe~atoci za izraboka na modeli so podvi`ni rabotni trup~iwa so metodot na Ney-evi kol~iwa i drugi vidovi podvi`ni trup~iwa bez metalni kol~iwa. Izrabotka na ednodelno leana koronka. Isekuvawe i priprema na podvi`nite trup~iwa; izrabotka na ko{ulki (so potopuvawe vo rastopen vosok, so voso~na folija i adapta sistem). Izrabotka na nefasetirani koronki na molari. Izrabotka na ednodelno leani fasetirani koronki estetski koronki: - Izrabotka na koronki fasetirani so kompozit na inciziv i premolar, - so metalna okluzalna povr{ina, - cela fasetirana, - Izrabotka na koronki so konfekciski voso~ni profili. Vlo`uvawe na estetski koronki. Obrabotka i polirawe na izleanite estetski koronki. Konsultacii i razgovori so studentite za materijalot. Fasetirawe na koronki so kompozitni masi. Fasetirawe so razni materijali i razni metodi. na polimerizacija, nanesuvawe na linkovi (fasetirawe so spektrasit, hromasit. Konsultacii i razgovori so studentite za materijalot. Namenski ili atipi~ni koronki. Izrabotka na namenski koronki na zabi, so lekov java~ so greda, so Ce-Ka kop~iwa, so pre~ka. 49

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Izrabotka na nemetalni koronki. Izrabotka na nemetalni koronki. Metalkerami~ka koronka. Izrabotka na metalkerami~ki koronki (modelirawe, leewe, obrabotka na skeletot, kondicionirawe, modelirawe na fasetkata i pe~ewe. Konsultacii i razgovori so studentite za materijalot. Teleskop koronki, dvojni koronki. Izrabotka na teleskopski koronki; frezuvawe vo vosok i metal. Izrabotka na polni koronki, leani nadgradbi i leani plombi. Indirektna izrabotka na Ri~mond koronka, leana nadgradba, izrabotka na Ri~mond osnova kako vnatre{na teleskop koronka i nosa~ na nekoj ate~ment. Izrabotka na vremenski koronki i metodi na izrabotka vo zabotehni~ka labaratorija-indirektno. Konsultacii i utvrduvawe na celiot materijal. Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Teretska nastava 30 ~asa, prakti~na nastava 80 ~asa. Teoretska nastava, interaktivna, rabota vo mali grupi, seminarski raboti. - po{iroki poznavawa od oblasta na fiksnite zabni protezi-koronki Klu~ni ve{tini: izrabotka na modeli i koronki (site fazi). Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 kolokviumi 30 50 Zavr{en ispit 9 5 Vkupno 60 00 Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A 50

I GOD INA Optovarenost na studentot / ~asovi Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Predavawa 30 Podgotovka za predavawe 30 Konsultacii 0 Ve`bi 80 Podgotovka za ve`bi 90 Vkupno 340 Ocenuvawe 80 Se vkupno 40 Krediti 4 kolokviumi: minimum 30 boda maksimum 50 boda, zavr{en ispit: minimum 9 boda, maksimum 5 boda. Mir~ev E. Pretklinika na fiksnata stomatolo{ka protetika; Mir~ev E. Stomatolo{ka tehnologija, nemetali, metali i materijali za polnewe kaviteti; Trifunovi} D. i sor. Stomatolo{ka protetika -pretklinika Makedonski Elaborat za izmeni i dopolnuvawe na studiska programa za stru~ni zabni tehni~ari Stomatolo{ki fakultet-skopje 5

II GODINA TEHNOLOGIJA NA FIKSNI PROTEZI (MOSTOVI) Predmet Studiska programa Kod SZT 0 Studiska godina Semestar Vkupno ~asovi 0 Krediti 4 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Tehnologija na fiksni protezi (mostovi) Stru~en zaben tehni~ar II (vtora) III (tret) Zadolìtelen, bazi~en stomatolo{ki predmet. Potpis od Tehnologija na fiksni protezi (koronki), osvoeni krediti od morfologija na zabi I, Zabotehni~ki aparati i instrumenti i Tehnologija na zabotehni~ki materijali I. Katedra za stomatolo{ka protetika Prof. d-r Elena Petkova Katedra za stomatolo{ka protetika, Stomatolo{ki fakultet, ul. Vodwanska br. 7, Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~ni zabni tehni~ari, zadolìtelen predmet, Tehnologija na fiksni protezi (mostovi). Nastavna sodrìna Teoretska nastava ~as. Terapija na defektite na zabnite redovi so dentalni mostovi - Definicija na mostot, fiksni mostovi, podvi`ni mostovi, mehani~ki i biolo{ki, poim za most, - Delovi na mostot, nosa~i na most, vrski (koi koronki moàt da bidat), telo na mostot, osnova ili baza na mostot. Delovi na teloto na mostot na popre~en presek (okluzalen nose~ki i tkiven del). 53

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Klasifikacija (podelba) na dentalnite mostovi: - Spored lokalizacijata, spored brojot na telata, spored materijalot od koj se izrabotuva, odnosot na teloto sprema alveolarniot greben i spored na~inot na izrabotka, - Indikacii i kontraindikacii, prednosti i nedostatoci na mostovite. Vrski na teloto na mostot i na~in na povrzuvaweto na vrskite so teloto na mostot - Vrski na teloto so koronkite i vrskite pome u ~lenovite na teloto, nivna lokalizacija, golemina i forma, - Obezbeduvawe dovolna ja~ina i otpornost na mostot na silite na `vakopritisokot preku formata i visinata na teloto i izbor na materijalot, - Statika na most vo lak i vo prava linija. Osnovni principi za planirawe na dentalnite mostovi - Planirawe na mostovite, - Specifi~nosti vo preparacijata na zabite za most, metodi i materijali za otpe~atuvawe, izbor na laìca i otpe~atuvawe (informativno). Dobivawe raboten model za izrabotka na most - Izlevawe otpe~atoci dvofazno i dobivawe raboten model so paralelni zabni trup~iwa na eden od opi{anite metodi. - Priprema na zabnite trup~iwa, nanesuvawe distancionena lak i izolirawe. Konsultacii i utvraduvawe na materijalot. Tehni~ka izrabotka na ednodelno leani mostovi fasetirani so kompozitni masi - Izrabitka na goren bo~en most modeliran so voso~na folija, - Izrabotka na goren frontalen most modeliran so voso~na folija, - Izrabotka na dolen bo~en most so higiensko staklo, - Izrabotka na dolen frontalen most, - Izrabotka na most so voso~ni polufabrikati, - Modelirawe po gnatolo{kiot koncept so navoso~uvawe (Aufwachstehnik). Priprema za leewe i leewe na mostovite - Polirawe vo vosok, osloboduvawe od vnatre{niot napon i priprema za vloùvawe, - Postavuvawe na {tiftovi vertikalno i horizontalno (napre~eno), - Izbor na masi za vloùvawe, ekspanziono vloùvawe, - Pravilno postavuvawe na modelite, kiveteta, - Vidovi ekspanzii na masite za vloùvawe, - Su{ewe na masata, predgreewe, greeewe, izbor na legura i izlevawe. 54

II GOD INA Otvorawe na kiveteta i obrabotka na metalnite konstrukcii - Otstranuvawe na masata za vloùvawe, - Homogenizirawe i oblagoroduvawe na konstrukcijata, - Ma{insko se~ewe na livnite kanali, gruba obrabotka na konstrukcijata, upasuvawe na model i proverka na nalegnuvaweto, kontaktna to~ka i okluzija vo artikulatorot za da se izvr{i proba vo ustata na pacientot, - Definitivna obrabotka na konstrukcijata, gruba i fina, predpolirawe i polirawe. Izrabotka na dentalni mostovi pripremeni za celosnofasetirawe so kompozitni masi - Modelirawe na konstrukcijata i priprema za retencija na kompozitnata masa, - Izrabotka na nemetalna konstrukcija so skelet od vektris (kompozit zajaknat so vlakna), - Fasetirawe na metalnite mostovi konstrukcii i fasetirawe na vektris konstrukcija. Modelirawe na cirkularen most - Indikacii za izrabotka na cirkularen most, uslovi za izrabotka, prednosti i nedostatoci, - Tehni~ka izrabotka na cirkularen most, specifi~nosti na ovie mostovi. Konsultacii za pominatiot materijal. Modelirawe na metalkerami~ki mostovi - Modelirawe vo vosok na dolen metalkerami~ki most, - Modelirawe vo vosok na goren metalkerami~ki most i zajaknuvawe kaj mostovite, - Izbor na masi za vloùvawe i legura za leewe vloùvawe i leewe, - Obrabotka na metalniot skelet, dimenzionirawe do Faza za proba vo ustata na pacientot-kondicionirawe, - fasetirawe (nanesuvawe na osnovna masa, vratna, dentinska, incizivna; nanesuvawe na efekti i sproveduvawe faseti na pe~ewe. Izrabotka na alternativni konstrukcii (merilend most, veners (vestibularna fasetka) - Izrabotka na goren fronatalen most so metalna osnova, - Izrabotka na dolen frontalen most so metalna osnova, - Izrabotka na bo~en most, - Modelirawe so vosok vrz model od masa za vloùvawe, - Modelirawe so samovrzuva~ki akrilat so konzistencija na testo, retko zame{ana ili so ~et~e, - Izrabotka na merilend, adheziven most so ceromerna osnova (kompozit) ili so kerami~ka osnova, - Izrabotka na veners, vestibularna fasetka od kompozit i keramika. 55

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Krilni mostovi, ekstenzioni mostovi i podvi`ni mostovi - Indikacii i modelirawe na krilen most, teloto mezijalno postaveno, - Modelirawe ekstenzionen most kade teloto na mostot e postaveno distalno od eden ili dva ~lena, a vrskite se dve koronki vrzani vo blok. Konsultacii i utvrduvawe na celiot materijal. Prakti~na nastava ~as. Terapija na defektite na zabnite redovi so dentalni mostovi - Definicija na mostot, fiksni mostovi, podvi`ni mostovi, mehani~ki i biolo{ki, poim za most; - Delovi na mostot, nosa~i na most, vrski (koi koronki moàt da bidat), telo na mostot, osnova ili baza na mostot. Delovi na teloto na mostot na popre~en presek (okluzalen nose~ki i tkiven del). Klasifikacija (podelba) na dentalnite mostovi. Vrska na teloto na mostot i na~inot na povrzuvawe na vrskite so teloto na mostot. Osnovni principi za planirawe na dentalnite mostovi. Dobivawe raboten model za izrabotka na most. Izrabotka na dva modeli od site navedeni za dobivawe. podvi`ni trup~iwa i priprema na trup~iwata. Tehni~ka izrabotka na ednodelno leani mostovi fasetirani so kompozitni masi. Modelirawe na model, po dva od predvidenite mostovi. Priprema za leewe i leewe na mostovite. Vloùvawa so razni masi, vakumsko vloùvawe i leewe vo vakum, leewe so centrifuga, merewe na ekspanzijata. Otvarawe na kivetata i obrabotka na metalnite konstrukcii. Zapoznavawe so razni masi za vloùvawe. Izrabotka na dentalni mostovi pripremeni za celosno fasetirawe so kompozitni masi. Modelirawe na tri mostovi konstrukcii celosno fasetirani, izrabotka na skelet od vektris. Modelirawe na cirkularen karies. Modelirawe vo vosok na cirkularen most. Konsultacii za pominatiot materijal. Modelirawe na metalkerami~ki mostovi. Modelirawe vo vosok na goren i dolen bo~en most, potoa dolen. i goren frontalen most. Izrabotka na alternativni konstrukcii (merilend most, Veners-vestibularna faseta). 56

II GOD INA Modelirawe vo vosok na ~etiri merilend mostovi, izrabotka, na veners, vestibularna fasetka od kompozit i keramika na veners, vestibularna fasetka od kompozit i keramika. Krilni mostovi, ekstenzioni mostovi i podvi`ni mostovi Modelirawe vo vosok na krilen i ekstenziven most. Konsultacii i utvrduvawe na celiot materijal. Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Teretska nastava 30 ~asa, prakti~na nastava 80 ~asa. Teoretska nastava, interaktivna, rabota vo mali grupi, seminarski raboti. Po{iroki poznavawa od oblasta na tehnologijata na fiksnite protezi-mostovi. Klu~ni ve{tini: izrabotka na razli~ni vidovi na mostovi (site fazi). Dokolku e predviden zavr{en ispit Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 30 50 Zavr{en ispit 9 5 vkupno 60 00 Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Optovarenost na studentot / ~asovi Predavawa 30 Podgotovka za predavawe 30 Konsultacii 0 Ve`bi 80 Podgotovka za ve`bi 90 Vkupno 340 Ocenuvawe 80 Se vkupno 40 Krediti 4 57

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata kolokviumi: minimum 30 boda maksimum 50 boda, zavr{en ispit: minimum 9 boda, maksimum 5 boda. E. Mir~ev Pretklinika na fiksna somatolo{ka protetika; D. Trifunovi} Fiksna protetika-pretklinika; Q. Vujo{evi} Fiksne nadoknade. Makedonski PARODONTOLOGIJA Predmet Parodontologija Studiska programa Stru~en zaben tehni~ar Kod SZT 05 Studiska programa II (vtora) Semestar Vkupno ~asovi 45 Krediti 4 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi III (tret) Zadolìtelen, stomatolo{ki predmet. Osvoeni krediti od Morfologija na zabi I, Anatomija i fiziologija na xvakalniot sistem. Katedra za bolesti na ustata i parodontot Prof. d-r K. Ivanovski Katedra za bolesti na ustata i parodontot, Stomatolo{ki fakultet, ul. Vodwanska br. 7, Skopje kiroivanovski@hotmail.com. Stomatolo{ki fakultet, stru~ni zabni tehni~ari, zadolìtelen predmet, Parodontologija. Nastavna sodrìna Teoretska nastava ~as. Biolo{ki osnovi na parodontot. 4 Marginalen parodont i biolo{ka {iro~ina. Naslagi na zabite i protetskite nadomestoci (biofilm). Kolokvium 58

II GOD INA Marginalni rabovi na protetskite rekonstrukcii i parodntalnite tkiva. Fiksnite protetski rekonstrukcii i parodontalno zdravje. Mobilni protetski rekonstrukcii i parodontalno zdravje. Kolokvium Prakti~na nastava Studentite prisustvuvaat na Klinikata za bolesti na ustata i parodontot, gi sogleduvaat posledicite od nepravilnite protetski izrabotki vrz parodontalnite tkiva (prediminzionirani gingivalni rabovi, koronki vo supraokluzija ili infraokluzija, nenazna~en Selbahov fenomen i dr.). ~as. 30 Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Teoretska nastava 5 ~asa, prakti~na nastava 30 ~asa. Teoretska nastava, interaktivna, rabota vo mali grupi, seminarski raboti, ve`bi vo klini~ka sala. - osnovni poznavawa na biolo{kite osnovi na parodonciumot, - osnovni poznavawa za soodnosot pome u protetskite izrabotki i parodontot. Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 kolokviumi 39 65 vkupno 60 00 Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A 59

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Optovarenost na studentot / ~asovi Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Predavawa 5 Podgotovka za predavawe 5 Konsultacii 0 Ve`bi 30 Podgotovka za ve`bi 0 Vkupno 80 Ocenuvawe 40 Se vkupno 0 Krediti 4 kolokviumi: minimum 39 boda, maksimum 65 boda. Kontinuirano ocenuvawe vo tekot na prakti~nata i teoretskata nastava. Parodontopatija, Minovska 009 g. Parodontologija, \aji}, \ukanovi} 006g. Makedonski ORTODONCIJA I Predmet Studiska programa Ortodoncija I Kod SZT 0 Studiska programa II (vtora ) Semestar III (tret ) Vkupno ~asovi 60 Krediti 6 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Stru~en zaben tehni~ar Zadol`itelen Osvoeni krediti od Anatomija i fiziologija na xvakalniot sistem, Biomehanika na xvakalniot sistem i Tehnologija na fiksni protezi (koronki). Katedra za ortodoncija Prof. d-r M. Zu`elova 60

II GOD INA Adresa Klu~ni zborovi Katedra za stomatolo{ka protetika, Stomatolo{ki fakultet, ul. Vodwanska br. 7, Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~en zaben tehni~ar, Ortodoncija. Nastavna sodrìna Teoretska nastava ~as. Voved vo ortodoncija. Rast i razvoj na orofacijalniot sistem vo prenatalniot i postnatalniot period. Rast i razvoj na normalna okluzija. Etiolo{ki faktori - op{ti i lokalni. Malokluzii. Klasifikacija na ortodontskite anomalii. Nepravilnosti na poedini zabi, nepravilnosti na dentalni lakovi, nepravilnosti vo sagitala I, II/, II/ i III klasa, transverzala - vkrsten zagrizi i vertikala-otvoren i dlabok zagriz. Ortodontski aparati. Klasifikacija na ortodontski aparati. Izrabotka na studiski modeli: so pomo{ na gimeni sokloformeri, metalen sokloformer,so pomo{ na gipstrimer i plasti~en sokloformer. Izrabotka na kosa ramnina: Fiksna kosa ramnina so mala i {iroka baza. Mobilna kosa ramnina po Brьkel, Oppenhrim i Hotz. Izrabotka na vestibularna plo~a (fabri~ka, individualna i modificirana). Bradova dràlka (fabri~na i individualna). Drà~i na prostor fiksni i mobilni. Lekuvawe so podvi`ni plo~esti aparati: Akrilatna baza. Retencioni elementi (kukici): strelasta, Adams, kapkasta i dr. Aktivni elementi: labijalen lak, {traf, pruìni, nagrizni grebeni. Prakti~na nastava ~as. Voved. Zapoznavawe so planot na prakti~nata anstava. Zapoznavawe so zabotehni~ka laboratorija. Demonstrirawe na razni vidovi mobilni ortodontska aparati. Zemawe na otpe~atok od fantom. Izlevawe na otpe~atok. Izrabotka na studio model so pomo{ na metaleni, gumeni, plasti~eni sokloformeri i so pomo{ na gipstrimer. 6 6

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Izrabotka na kosa ramnina so mala baza,{iroka baza, po Brükel, Oppenhrim i Hotz. Demonstrirawe na fabrikovana obi~na i modificirana vestibualrna plo~a i izrabotka na individualna vestibularna plo~a. 6 Demonstrirawe na fabrikovana bradova dràlka, zemawe na otpe~atok od brada i izrabotka na individualna bradova dràlka. Izrabotka na fiksni i mobilni drà~ na prostor. Izrabotka na aktivna slobodna plo~a: Akrilatna baza; Retencioni elementi - kukici: kapkasta, strelasta, 6 polustrelasta i Adams. Izrabotka na aktivni elementi: Izrabotka na labijalen lak i vgraduvawe vo akrilatnata plo~a; Vgraduvawe na {raf vgraduvawe vo akrilatnata plo~a; 6 Izrabotka na pruìni i nivno vgraduvawe; Izrabotka na nagrizni grebeni: prav i kos vo frontalna regija i boèn unilateralen i bilateralen bo~en. Izrabotka na aktivator po Andersen Hauple. 6 Izrabotka na aktivator po Grude. 6 Izrabotka na reduciran aktivator po Schmuth. Izrabotka na aktivator po Karwetzky. 6 Izrabotka na bionator po Balters I, II i III. Izrabotka na regulator na funkcija po Frankel. 3 Prva grupa RF Ia, RF Ib, RF Ic, RF II i RF IV. Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Teretska nastava 5 ~asa, prakti~na nastava 45 ~asa. Teoretska nastava, interaktivna, rabota vo mali grupi, seminarski raboti. Po{iroki poznavawa od oblasta na ortodoncijata klu~ni ve{tini: tehni~ka izrabotka na ortodontski pomagala. Dokolku e predviden zavr{en ispit Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 30 50 Zavr{en ispit 9 5 Vkupno 60 00 6

II GOD INA Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Optovarenost na studentot / ~asovi Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Predavawa 5 Podgotovka za predavawe 5 Konsultacii 0 Ve`bi 45 Podgotovka za ve`bi 35 Vkupno 0 Ocenuvawe 60 Se vkupno 80 Krediti 6 kolokviumi: minimum 30 boda, maksimum 50 boda, zavr{en ispit: minimum 9 boda, maksimum 5 boda. Ortodoncija za stru~ni zabni tehni~ari, prof. d-r Marija Zu`elova Makedonski 63

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T REKONSTRUKTIVNI DENTALNI PROCEDURI Predmet Studiska programa Kod SZT 03 Studiska programa Semestar Vkupno ~asovi 30 Krediti 3 Vid na predmet Rekonstruktivni dentalni proceduri Stru~en zaben tehni~ar II (vtora) III (tret) Zadolìtelen, bazi~en stomatolo{ki predmet. Preduslovi Osvoeni krediti od Morfologija na zabi I. Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Katedra za stomatolo{ka protetika Prof. d-r Q. Matovska Katedra za stomatolo{ka protetika, Stomatolo{ki fakultet, ul. Vodwanska br. 7, Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~ni zabni tehni~ari, zadolìtelen predmet, Rekonstruktivni dentalni proceduri. Nastavna sodrìna Teoretska nastava Voved vo dentalnata patologija i terapija. Zada~a na predmetot, karies, definicija, etiopatogeneza, klini~ka slika, predilekcioni mesta. Emajl Struktura, histologija i hemiski sostav. Dentin Struktura, histologija i hemiski sostav. Metodi za dijagnosticirawe na karies. Pregled, instrumenti, obeleùvawe na zabite, kalsifikacija na karioznata lezija. Terapija na karioznata lezija. Black-ovi principi, instrumenti za obrabotka na karioznite lezii, ra~ni, ma{inski, rotira~ki. Preparacija na kaviteti od I i V klasa. Primena na osnovnite principi, mesto na lokalizacija, koristewe na adekvatni instrumenti. 64

II GOD INA Primena na II i MOD klasa. Primena na osnovnite principi, koristewe na adekvatni instrumenti, mesto na lokalizacija, direktna i indirektna polo`ba na rabota, zavisnost na preparacija od vidot na materijalot za plombirawe na zabot, preparacija vo zavisnost od vitalitetot na zabite. Preparacija na kaviteti od III i IV klasa. Varijanta A i B, izbor na instrumenti, polo`ba na terapeutot pri rabota, prevencija na sosedniot zab, separacija na zabite. Preparacija na kaviteti za adhezivni materijali i obezbeduvawe na suvo rabotno pole. Otstapuvawe na Black-ovite principi pinlay, upotreba na aspiratori, vaterolni, koferdam. Preparacija na kaviteti za inlej-onlej od plemeniti leguri, kompoziti i porcelan. Preparacija na kompjuterski inlej so Cerec sistemot. Izrabotka na gotovi inlei so Sonixys instrumenti. Izrabotka na Retencii vo eden ili dva kanali na zabot. Upotreba na parapulpalni koli~ini za retencija na plombite pri mnogu destruirani zabni koronki. Konsultacii i utvrduvawe na materijalot. Prakti~na nastava Zapoznavawe so rabotnoto mesto i instrumentite za pregled na pacientite. Polo`bata na lekarot pri pregled i pru`awe terapija na pacientite. Zemawe anamneza, dijagnostika i Blekovi principi i otstapuvawa od istite. Metodi za dijagnosticirawe na karies. Pregled, instrumenti, obele`uvawe na zabite, kalsifikacija na karioznata lezija. Terapija na karioznata lezija: kariozni lezii i, instrumenti za obrabotka na karioznite lezii, ra~ni, ma{inski, rotira~ki... Preparacija na kaviteti od I i V klasa. Primena na osnovnite principi, mesto na lokalizacija, koristewe na adekvatni instrumenti. Primena na II i MOD klasa. Primena na osnovnite principi, koristewe na adekvatni instrumenti, mesto na lokalizacija, direktna i indirektna polo`ba na rabota, zavisnost na preparacija od vidot na materijalot za plombirawe na zabot, preparacija vo zavisnost od vitalitetot na zabite. ~as. 65

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Preparacija na kaviteti od III i IV klasa. Varijanta A i B, izbor na instrumenti, polo`ba na terapeutot pri rabota, prevencija na sosedniot zab, separacija na zabite. Preparacija na kaviteti za adhezivni materijali i obezbeduvawe na suvo rabotno pole. Otstapuvawe na Black-ovite principi, upotreba na aspiratori, vaterolni, koferdam. Preparacija na kaviteti za inlej-onlej od plemeniti leguri, kompoziti i porcelan. Preparacija na kompjuterski inlej so Cerek sistemot. Izrabotka na gotovi inlei so Sonixys instrumenti. Izrabotka na pinlay. Retencii vo eden ili dva kanali na zabot. Upotreba na parapulpalni koli~ini za retencija na plombite pri mnogu destruirani zabni koronki. Konsultacii i utvrduvawe na materijalot. Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Teoretska nastava 5 ~asa, prakti~na nastava 5 ~asa. Teoretska nastava, interaktivna, rabota vo mali grupi, seminarski raboti. - po{iroki poznavawa za rekonstruktivnite dentalni proceduri. Dokolku e predviden zavr{en ispit Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 30 50 Zavr{en ispit 9 5 vkupno 60 00 Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A 66

II GOD INA Optovarenost na studentot / ~asovi Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Predavawa 5 Podgotovka za predavawe 5 Konsultacii 0 Ve`bi 5 Podgotovka za ve`bi 0 Vkupno 65 Ocenuvawe 5 Se vkupno 90 Krediti 3 kolokviumi: minimum 30 boda maksimum 50 boda zavr{en ispit: minimum 9 boda, maksimum 5 boda. Prof. d-r Qupka Matovska: Kariologija; Karaxov: Preparacije kaviteta. Makedonski PREVENTIVA NA ORALNI ZABOLUVAWA Predmet Preventiva na oralni zaboluvawa Studiska programa Stru~en zaben tehni~ar Kod SZT 04 Studiska programa II (vtora ) Semestar III (tret ) Vkupno ~asovi 30 Krediti 3 Vid na predmet Zadol`itelen, bazi~en stomatolo{ki predmet. Preduslovi Osvoeni krediti od Anatomija i fiziologija na xvakalniot sistem. Izveduva Katedra za detska i preventivna stomatologija. Odgovoren nastavnik Doc. d-r M. Jankulovska 67

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Adresa Klu~ni zborovi Katedra za stomatolo{ka protetika, Stomatolo{ki fakultet, ul. Vodwanska br. 7, Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~ni zabni tehni~ari, zadolìtelen predmet. Preventiva na oralni zaboluvawa. Nastavna sodrìna Teoretska nastava ~as. Voved. Definicija na preventivna stomatologija; Istorijat na preventivna stomatologija. Preventivni stomatolo{ki programi. Oralni zaboluvawa na koi moè preventivno da se deluva. Zaben karies. Etiologija na zabniot karies. Patogeneza na zabniot karies. Prevencija na zabniot karies. Fluoridite vo prevencija na zabniot karies. Kontrola na upotrebata na jagleni hidrati vo prevencija na zabniot karies. Oralna higiena vo prevencija na zabniot karies (sredstva i metodi). Oralna higiena kaj pacienti so fiksni i mobilni protetski izrabotki. Parodontalni zaboluvawa. Etiologija i patogeneza vo parodontalnite zaboluvawa. Prevencija na parodontalnite zaboluvawa. Ortodontski nepravilnosti. Etiologija na nepravilnosti na vilici i zabi. Prevencija na nepravilnosti na vilici i zabi. Maligni zaboluvawa vo orofacijalna regija. Prevencija na maligni zaboluvawa vo orofacijalna regija. Stomatolo{ko vospituvawe vo prevencija na oralni zaboluvawa. Definicija i celi na stomatolo{ko vospituvawe. Metodi na stomatolo{ko vospituvawe. Modeli na vospitni predavawa po vozrasni grupi. Profesionalni zaboluvawa kaj zabnite tehni~ari. Prevencija na profesionalni zaboluvawa kaj zabnite tehni~ari. Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Teoretska nastava 5 ~asa. Teoretska nastava, interaktivna, rabota vo mali grupi, seminarski raboti. - po{iroki poznavawa za preventivata na oralnite zaboluvawa. 68

II GOD INA Ocenka na aktivnosta na studentot Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 kolokviuma 4 70 Zavr{en ispit 9 5 Vkupno 60 00 Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Optovarenost na studentot / ~asovi Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Predavawa 30 Podgotovka za predavawe 5 Konsultacii 5 Vkupno 50 Ocenuvawe 40 Se vkupno 90 Krediti 3 kolokviumi: minimum 4 boda, maksimum 70 boda, zavr{en ispit: minimum 9 boda, maksimum 5 boda. Preventiva na oralni zaboluvawa, Grupa avtori: M Jankulovska, E Pendarovska, M. Pop Stefanova. Makedonski 69

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T ORTODONCIJA II Predmet Studiska programa Ortodoncija II Kod SZT 06 Studiska programa Semestar Vkupno ~asovi 75 Krediti 6 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Stru~en zaben tehni~ar II (vtora) IV (~etvrti) Zadolìtelen, bazi~en stomatolo{ki predmet. Potpis od Ortodoncija I Katedra za ortodoncija Prof. d-r M. Zuèlova Katedra za stomatolo{ka protetika, Stomatolo{ki fakultet, ul. Vodwanska br. 7, Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~ni zabni tehni~ari, zadolìtelen predmet, Ortodoncija. Nastavna sodrìna Teoretska nastava ~as. Lekuvawe so funkcionalni aparati. Aparat po Andersen Hauple. Aktivator po Grude. Reduciran aktivator po Schmuth. Otvoren elasti~en aktivator po Klammt. Aktivator po Karwetzky. Bionator po Balters. Bioaktivator. Izrabotka na regulator na funkcija po Frankel. Prva grupa RF Ia,RF Ib,RF Ic,RF II i RF IV. Vtora grupa RF IIIa, i RF IIIb. Izrabotka na kinetor po Stockfisch. Izrabotka, indikacii i prednosti na twin block (aparat bliznak). Izrabotka indikacii i prednosti na Ducovator. 70

II GOD INA Izrabotka indikacii i prednosti na Lehman aparat. Fiksni ortodontski aparati: Osnovni elementi na fiksnite aparati (ortodontski prsteni, breketi). Indirekten na~in na lepewe na breketi. Izrabotka, adaptirawe i lotawe na palatinalen lak so i bez Nance-ovo perni~e. Fiksni aparati so labiolingvalna tehnika: Tehnika so labijalen lak: visok labijalen lak, dr`a~ na usna (lipbumer). Tehnika so lingvalen lak: podvi`en lingvalen lak. Porterov aparat so lingvalen lak. Aparat za cepewe na sutura medijana: po Biederman i Derishweil. Pendulum aparat. Ortodontska maska za lice (Delaire maska): Izrabotka na dupol lak (vestibularen i paltinalen lak). Obrazen lak Headger. Retencioni aparti-pozicioneri. Vidovi tehnologija i primena. Promeni vo tkivata pri ortodontskoto le~ewe. Crystal-fleh pozicioner. KROS - retainer. Van der Linder - retainer. Q. C. M - retainer. Muller - retainer. T aparat. Pri~ini, vidovi i lekuvawe na nepravilnosti na poedini zabi, dentalni lakovi i dijastema medijana. Pri~ini, vidovi i lekuvawe na Sagitalni otstranuvawa vo odnos na vilicite: II/,II/ i III klasa po Angle. Pri~ini, vidovi i lekuvawe na Vertikalni otstapuvawa - otvoren i dlabok zagriz. Transverzalni otstranuvawa - vkrsten zagriz, laterookluzija. 3 Organizacija na rabota vo ortodontskiot sektor za zabotehni~ka laboratorija. Vrska na zabotehni~arot so ortodontot i stomatologot koj gi lekuva decata i u~enicite. 7

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Prakti~na nastava Izrabotka na regulator na funkcija po Frankel. Vtora grupa RF IIIa, i RF IIIb. Kinetor po Stockfisch. Twin block (aparat bliznak). 8 Ducovator. Lehman aparat. Izrabotka na individualni i adaptirawe na polufabrikuvani fiksni aparati so labiolingvalna tehnika: - Tehnika so labijalen lak: visok labijalen lak, dr`a~ na usna (lipbumper), 6 - Tehnika so lingvalen lak: podvi`en lingvalen lak, - Porterov aparat so lingvalen lak, - Aparat za cepewe na sutura medijana po Biederman i Derishweil, Izrabotka na Pendulum aparat, 8 Ortodontska maska za lice (Delaire maska): Izrabotka na dupol lak, 6 Obrazen lak Headger, Retencioni aparati -pozicioneri. Vidovi, tehnologija i primena. Promeni vo tkivata pri ortodontskoto le~ewe. Crystal-fleh pozicioner. KROS- retainer. Van der Linder-retainer. Q. C. M- retainer. Muller -retainer. T aparat. ~as. 5 6 6 Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Teoretska nastava 30 ~asa, prakti~na nastava 45 ~asa. Teoretska nastava, interaktivna, rabota vo mali grupi, seminarski raboti. - po{iroki poznavawa za ortodoncijata klu~ni ve{tini: tehni~ka izrabotka na ortodontski pomagala. Dokolku e predviden zavr{en ispit Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 30 50 Zavr{en ispit 9 5 vkupno 60 00 7

II GOD INA Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Optovarenost na studentot / ~asovi Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Predavawa 30 Podgotovka za predavawe 30 Konsultacii 0 Ve`bi 45 Podgotovka za ve`bi 35 Vkupno 50 Ocenuvawe 30 Se vkupno 80 Krediti 6 kolokviumi: minimum 30 boda maksimum 50 boda, zavr{en ispit: minimum 9 boda, maksimum 5 boda. Ortodoncija za stru~ni zabni tehni~ari. Prof. d-r Marija Zu`elova. Makedonski 73

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T TEHNOLOGIJA NA MOBILNI PROTEZI (PARCIJALNA PROTEZA) Predmet Studiska programa Kod SZT 07 Studiska programa Semestar Vkupno ~asovi 0 Krediti 4 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Nastavna sodrìna Tehnologija na mobilni protezi (parcijalna proteza) Stru~en zaben tehni~ar II (vtora) IV (~etvrti) Zadolìtelen, bazi~en stomatolo{ki predmet. Osvoeni krediti od Tehnologija na zabotehni~ki materijali I i II, Zabotehni~ki aparati i instrumenti. Katedra za stomatolo{ka protetika. Doc. d-r V. Vankovski Katedra za stomatolo{ka protetika, Stomatolo{ki fakultet, ul. Vodwanska br. 7, Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~ni zabni tehni~ari, zadolìtelen predmet, Tehnologija na mobilni protezi (parcijalna proteza). Teoretska nastava Voved vo parcijalna proteza, definicii, op{ti karakteristiki cel i zada~i. Biolo{ki aspekti na parcijalnoto protezirawe. Promeni vo xvakalniot siste posle delumno gubewe na zabite. Nose~ki tkiva na parcijalnata proteza. Vidovi na na parcijalni protezi. Klasifikacii na parcijalnite bezzabnosti po Kenedi, Kumer, Vild. Funkcionalna klasifikacija na parcijalni protezi i klasifikacija po me uvili~nite odnosi. Klasifikacija na subtotalna bezabnost. Tehnologija na parcijalni akrilatni protezi. Antomski otpe~atok, laìci i materijali za antomski otpe~atok, zamawe na anatomski otpe~atok, priprema za izlevawe i izlevawe na modeli vo anatomski otpe~atoci, analiza na modelite i podgotovka za izrabotuvawe na individualni laìci. ~as. 3 74

II GOD INA Vidovi na individualni laìci, izrabotka na individualni laìci za zemawe na funkcionalni otpe~atoci za parcijalni protezi, materijali za izrabotka na individualni laìci, zemawe na funkcionalni otpe~atoci i materijali za funkcionalni otpe~atoci. Priprema za izlevawe i izlevawe na modeli vo funkcionalni otpe~atoci, analiza na modelite i planirawe na parcijalnata plo~asta proteza vo gorna i dolna vilica. Delovi na parcijalna akrilatna proteza (gingivalen, dentalen, vrska pome u gingivalen i dentalen del. Gingivalen del - protezno sedlo, protezna baza. Oblicina baza, redukcija i racionalizacija na bazata na protezata. Paralelometar, vidovi, delovi, negova primena i tehnika na rabota. Anatomski i protetski ekvator na zabite. Paralelometriski analizi, tehni~ki karakteristiki na nekoi paralelometri i osnovnvi pravci na planirawe na parcijalna akrilatna proteza. Retencija i stabilizacija na parcijalnata akrilatna proteza, linija na retencija i teì{na linija. Dentalen del: Sistemi za direktna retencija, dejstvuvawe na retencionite sili vrz zabite. Kukici, delovi na kukicite, funkcija,kukici za retencija. 3 Ekvatorijalna, dvostrukoekvatorijalna, opfatna, dvostrukoopfatna, prodolèn lingvalna, Bonihard, aproksimalni kukici Kukici od vtora grupa: ìlet, bonvil, xekson. Tehnologija na vitkawe na razli~iti vidovi na kukici (ednokraki, dvokraki trikraki, Xeksonova). Sistemi na kukici: Nej, Ro~, BIOS sistemi. Podeleni kukici. Sistemi za dentalno prenesuvawe na prtisokot nasloni, nalivi, kanxi. Mehani~ki ate~meni rezina zglobovi i pre~ki, teleskop koronki, namenski koronki i frezovani povr{ini op{ti karakteristiki i izrabotka i vgraduvawe na elementi za dentalno prenesuvawe na pritisokot. Sistemi za stabilizacija na parcijalna akrilatna proteza - indirektna retencija. Vrska pome u gingivalniot i dentalniot del. Planirawe na parcijalna akrilatna proteza vo gorna i dolna vilica kaj Kenedi,, 3, 4 klasa. 75

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Izrabotuvawe na zagrizni {abloni za parcijalni protezi. Odreduvawe na me uvili~ni odnosi kaj parcijalni protezi. Prenesuvawe i fiksirawe na modelite vo artikulator. Izbor i postavuvawe na zabi. Modelirawe na parcijalna proteza vo vosok. Kivetirawe, polimerizacija, otvarawe na kivetite, obrabotka i polirawe na parcijalni protezi. Popravki kaj parcijalni protezi. Imedijatni aparcijalna proteza. Parcijalni plo~esti protezi so sovremeni retencioni sredstva (ate~meni, teleskop koronki, namenski koronki, pre~ki). Parcijalni protezi pri specifi~ni klini~ki sostojbi. Skeletirani parcijalni protezi: osnovni karakteristiki, delovi, oblici na baza, prednosti na PSP, tehnologija na izraotka (skrateno postapkata). Prakti~na nastava ~as. Voved vo parcijalna proteza, op{ti karakteristiki. Biolo{ki aspekti na parcijalnoto protezirawe. Zapoznavawe so rabotnoto mesto, potrebnite instrumenti i apatari za izrabotka na parcijalni akrilatni protezi. Antomski otpe~atok, laìci i materijali za antomski otpe~atok, zamawe na anatomski otpe~atok (asistent), priprema za izlevawe, izlevawe i otvarawe na modeli vo anatomski otpe~atoci. Analiza i podgotvuvawe na modelite za izrabotuvawe na individualni laìci, izrabotuvawe i obrabotuvawe na individualni laìci za zemawe na funkcionalni otpe~atoci za parcijalni akrilatni protezi. Priprema za izlevawe, izlevawea, otvorawe i analiza na modeli vo funkcionalni otpe~atoci. Paralelometriska analizi, i planirawe na parcijalna akrilatna proteza vo gorna i dolna vilica kaj Kenedi,, 3, 4 klasa (na model i crtawe). Izrabotuvawe na dentalniot del na parcijalna akrilatna proteza. Tehnologija na vitkawe na razli~iti vidovi na kukici. Izrabotuvawe na zagrizni {abloni. Prenesuvawe i fiksirawe na modelite vo artikulator. Redewe na zabi. Modelirawe na pacijalna akrilatna proteza. Kivetirawe, polimerizacija. 76

II GOD INA Otvarawe na kivetite, obrabotka i polirawe na parcijalni akrilatni protezi. Popravki kaj parcijalni protezi. Tehnologija na izrabotka na skeletirani parcijalni protezi. Povtoruvawe i utvrduvawe na materijalot. Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Teoretska nastava 30 ~asa, prakti~na nastava 80 ~asa. Teoretska nastava, interaktivna, rabota vo mali grupi, seminarski raboti. - po{iroki poznavawa za tehnologijata na izrabotka na mobilni protezi - parcijalni protezi. Dokolku e predviden zavr{en ispit Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 30 50 Zavr{en ispit 9 5 vkupno 60 00 Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Optovarenost na studentot / ~asovi Predavawa 30 Podgotovka za predavawe 30 Konsultacii 0 77

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Ve`bi 80 Podgotovka za ve`bi 90 Vkupno 340 Ocenuvawe 80 Se vkupno 40 Krediti 4 Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata kolokviumi: minimum 30 boda maksimum 50 boda, zavr{en ispit: minimum 9 boda, maksimum 5 boda. Pretklinika na parcijalnoto protezirawe, prof. d-r Q. Guguv~evski. Makedonski DENTALNA IMPLANTOLOGIJA Predmet Dentalna implantologija Studiska programa Stru~en zaben tehni~ar Kod SZT 08 Studiska programa II (vtora) Semestar Vkupno ~asovi 45 Krediti 4 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi IV (~etvrti) Zadol`itelen, bazi~en stomatolo{ki predmet. Osvoeni krediti od Anatomija i fiziologija na xvakalniot sistem i Biomehanika na xvakalniot sistem. Katedra za implantologija Doc. d-r V. Vankovski Katedra za stomatolo{ka protetika, Stomatolo{ki fakultet, ul. Vodwanska br. 7, Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~ni zabni tehni~ari, zadol`itelen predmet, Dentalna implantologija. 78

II GOD INA Teoretska nastava Voved vo dentalna implantologija: definicija; istoriski razvoj. Anatomo-topografski specifi~nosti i preduslovi za inseracija na inplantanti vo maksila i mandibula. Klasifikacija na kvalitetot na koskeno tkivo. Inervacija na maksilofacijalna regija: n. trigeminus; inervacioni zoni vo gornata i dolnata vilica. Indikacii i kontraindikacii za vgraduvawe na dentalni implantanti. Materijali vo implantologijata. Vidovi dentalni imlanti: ednodelni, dvodelni, transdentalni, endoosealni, subperiostalni. Hirur{ka tehnika na vgraduvawe na dentalnite imlanti: imedijatna tehnika; medijatna tehnika, Protetska suprastruktura na dentalni imlanti: - provizorni protetski pomagala, - definitivni protetski nadoknadi. Oralna higiena na imlantantot i protetskata suprastruktura: upatstvo za pacientot. Video prezentacija na hirur{kata tehnika na vgraduvawe na dentalni imlantanti. Video prezentacija na laboratoriskata izrabotka na protetskata suprastruktura vrz dentalnite imlantanti. Prakti~na nastava Protetska faza. Ve`bi vo zabotehni~ka labaratorija za metalkeramika pri izrabotka na protetska suprastruktura, odnosno pri tehni~ka izrabotka na koronki, mostovi od metalkeramika i parcijalni i totalni protezi vrz dentalnite implantati. Klini~ka faza. Prisustvo vo operaciona sala pri hirur{ka tehnika na vgraduvawe na dentalni implantati, odnosno pri postavuvawe na protetska substruktura. Se predviduva gostin predava~ implantolog i predava~ od proteti~ka suprastruktura. ~as. ~as. 5 5 Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Teoretska nastava 5 ~asa, prakti~na nastava 30 ~asa. Teoretska nastava, interaktivna, rabota vo mali grupi, seminarski raboti. - po{iroki poznavawa za dentalnata implantologija. 79

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Ocenka na aktivnosta na studentot Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 30 50 Zavr{en ispit 9 5 vkupno 60 00 Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Optovarenost na studentot / ~asovi Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Predavawa 5 Podgotovka za predavawe 5 Konsultacii 0 Ve`bi 45 Podgotovka za ve`bi 5 Vkupno 00 Ocenuvawe 0 Se vkupno 0 Krediti 4 kolokviumi: minimum 30 boda maksimum 50 boda, zavr{en ispit: minimum 9 boda, maksimum 5 boda. V. Vankovski, Suprastrukturi nad implanti, 005 g. V. Vankovski, Dentalna implantologija, 00 e-book. Makedonski Elaborat za izmeni i dopolnuvawe na studiska programa za stru~ni zabni tehni~ari Stomatolo{ki fakultet-skopje 80

III GODINA TEHNOLOGIJA NA MOBILNI PROTEZI (TOTALNA PROTEZA) Predmet Studiska programa Kod SZT 30 Studiska godina Semestar Vkupno ~asovi 0 Krediti 4 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Tehnologija na mobilni protezi (totalna proteza) Stru~en zaben tehni~ar III (treta) V (petti) Zadolìtelen, bazi~en stomatolo{ki predmet. Osvoeni krediti od Tehnologija na zabotehni~ki materijali I i II. Zabotehni~ki aparati i instrumenti, Tehnologija na mobilni protezi (parcijalna proteza). Katedra za stomatolo{ka protetika Prof. d-r E. Jankulovska Katedra za stomatolo{ka protetika, Stomatolo{ki fakultet, ul. Vodwanska br. 7, Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~ni zabni tehni~ari, zadolìtelen predmet, Tehnologija na mobilni protezi (totalna proteza). Nastavna sodrìna Teoretska nastava ~as. Voved vo problematikata na totalnite protezi, promeni vo mastikatorniot sistem nastanati po gubeweto na prirodnite zabi. Delovi, granici, leìste na totalnite protezi. Anatomski otpe~atoci: standardni laìci, vidovi izbor, izlevawe i otvarawe na modelite, ope~atoci so gips, termoplasti~na masa, hidrokoloidi, elastomeri. 8

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T odbeleùvawe na modelite: granica na individualna laìca: otpe~atok za antagonisti, studiomodeli (modeli za analiza) soklirawe na modelite. Analiza i podgotovka na rabotniot model za izrabotka na individualna laìca, odbeleùvawe na modelite. Paralelizirawe i rasteretuvawe. Tehni~ka izrabotka na individualni laìci so i bez me uprostor od bazis {elak plo~i samovrzuva~ki akrilat i svetlosno polimerizira~ki materijali, definitivno oblikuvawe na individualnite laìci. Funkcionalno otpe~atuvawe: Izlevawe na funkcionalnite otpe~atoci: tehnika na rabota, analiza, podgotovka na modelite za izlevawe izlevawe i otvarawe na otpe~atokot. Zna~eweto na ventilniot rab. Izrabotka na zagrizni {abloni, zna~ewe i izrabotka. Odreduvawe na me uvoli~ni odnosi: Orientaciona proteti~ka pamnina, fiziolo{koto miruvawe, visina na zagriz, centralna okluzija, metodi, fiksirawe na zagriznite {abloni, obeleùvawe na voso~niot bedem. Prenesuvawe na rabotnite modeli vo artikulator so i bez licev lak. Ve{ta~ki zabi, vidovi, kriteriumi i metodi za izbirawe. Odnosite na ve{ta~kite zabi so alveolarniot greben, i trite ravnini, Op{ti principi za postava na ve{ta~kite zabi: op{ti i specijalni pravila za postava na zabite. Klasi~ni metodi za postava na ve{ta~kite zabi. Sovremeni teorii za postava na ve{ta~kite zabi kaj totalni protezi. Postavuvawe na zabite kaj progenija, prognatija, otvoren zagriz. Proba na postavenite zabi i korekcii. Retencija i stabilizacija na totalna proteza. Definitivna obrabotka na totalnite protezi vo vosok, modelirawe na vestibularnite protezni povr{ini. Kivetirawe, vidovi kivetirawa, tehnika na rabota, gre{ki i posledici. Polimerizacija na akrilatite: topla i ladna, pod pritisok, prodolèna. Obrabotka i polirawe na protezite. Subtotalna klasi~na proteza. Imedijantna totalna proteza. Predprotertska priprema. Pokrovni protezi klasi~ni. Popravki na totalni protezi. Rebazacija na totalni protezi. Tehnika na rabota so meki akrilati vo polimerizacia ili rebazacija. 8

III GOD INA Okluzija i artikulacija kaj totalni protezi. Okluzalni {emi {to se koristat pri izrabotka na totalni protezi. Vidovi na totalni protezi. Izrabotka na totalni protezi kaj specifi~ni sostojbi (mikrostoma, posthirur{ki tretman, oronazalni otvori, palatosizi, stomatitis i dr). Gre{ki pri rizrabotkata na totalni protezi. Izrabotka na totalni protezi so metalna baza. Pokrovni protezi kako suprastrukturi na subperiostalni i intraaosealni implanti. Prakti~na nastava Voved vo problematikata na totalnite protezi, promeni vo mastikatorniot sistem nastanati po gubeweto na prirodnite zabi. Delovi, granici, leìste na totalnite protezi. Anatomski otpe~atoci: standardni laìci, vidovi izbor, izlevawe i otvarawe na modelite; ope~atoci so gips, termoplasti~na masa, hidrokoloidi, elastomeri; odbeleùvawe na modelite: granica na individualna laìca: otpe~atok za antagonisti, studiomodeli (modeli za analiza) soklirawe na modelite. Analiza i podgotovka na rabotniot model za izrabotka na individualna laìca, odbeleùvawe na modelite. Paralelizirawe i rasteretuvawe. Tehni~ka izrabotka na individualni laìci so i bez me uprostor od bazis {elak plo~i samovrzuva~ki akrilat i svetlosno polimerizira~ki materijali, definitivno oblikuvawe na individualnite laìci. Funkcionalno otpe~atuvawe: Izlevawe na funkcionalniteotpe~atoci: tehnika na rabota, analiza, podgotovka na modelite za izlevawe izlevawe i otvarawe na otpe~atokot. Zna~eweto na ventilniot rab. Izrabotka na zagrizni {abloni, zna~ewe i izrabotka. Odreduvawe na me uvoli~ni odnosi: orientaciona proteti~ka pamnina, fiziolo{koto miruvawe, visina na zagriz, centralna okluzija; metodi, fiksirawe na zagriznite {abloni, obeleùvawe na voso~niot bedem. Prenesuvawe na rabotnite modeli vo artikulator so i bez licev lak. Ve{ta~ki zabi, vidovi, kriteriumi i metodi za izbirawe. Odnosite na ve{ta~kite zabi so alveolarniot greben, i trite ravnini. Op{ti principi za postava na ve{ta~kite zabi: op{t i specijalni pravila za postava na zabite. Klasi~ni metodi za postava na ve{ta~kite zabi. Sovremeni teorii za postava na ve{ta~kite zabi kaj totalni protezi. Postavuvawe na zabite kaj progenija,prognatija, otvoren zagriz. Proba na postavenite zabi i korekcii. ~as. 83

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Retencija i stabilizacija na totalna proteza. Definitivna obrabotka na totalnite protezi vo vosok, modelirawe na vestibularnite protezni povr{ini. Kivetirawe, vidovi kivetirawa, tehika na rabota, gre{ki i posledici. Polimerizacija na akrilatite: topla i ladna, pod pritisok, prodol`ena. Obrabotka i polirawe na protezite. Subtotalna klasi~na proteza. Imedijatna totalna proteza. Predprotertska priprema. Pokrovni protezi klasi~ni. Popravki na totalni protezi. Rebazacija na totalni protezi. Tehnika na rabota so meki akrilati vo polimerizacia ili rebazacija. Okluzija i artikulacija kaj totalni protezi. Okluzalni {emi {to se koristat pri izrabotka na totalni protezi. Vidovi na totalni protezi. Izrabotka na totalni protezi kaj specifi~ni sostojbi (mikrostoma, posthirur{ki tretman, oronazalni otvori, palatosizi, stomatitis i dr). Gre{ki pri rizrabotkata na totalni protezi. Izrabotka na totalni protezi so metalna baza. Pokrovni protezi kako suprastrukturi na subperiostalni i intraaosealni implanti. Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Teoretska nastava 30 ~asa, prakti~na nastava 80 ~asa. Teoretska nastava, interaktivna, rabota vo mali grupi, seminarski raboti - po{iroki poznavawa za tehnologija na mobilni protezi (totalna proteza). Dokolku e predviden zavr{en ispit Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 30 50 Zavr{en ispit 9 5 vkupno 60 00 Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 84

III GOD INA 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Optovarenost na studentot / ~asovi Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Predavawa 30 Podgotovka za predavawe 30 Konsultacii 0 Ve`bi 80 Podgotovka za ve`bi 90 Vkupno 340 Ocenuvawe 80 Se vkupno 40 Krediti 4 kolokviumi: minimum 30 boda maksimum 50 boda, zavr{en ispit: minimum 9 boda, maksimum 5 boda. E. Jankulovska, Totalna proteza-pretklinika, 005 g. E. Jankulovska, Anatomija i morfologija na vilici i zabi, 00 g. Q. Guguv~evski, K. Dejanoski, D. Veleski, Klinika na totalno protezirawe. Makedonski SKELETIRANA PARCIJALNA PROTEZA I Predmet Skeletirana parcijalna proteza I Studiska programa Stru~en zaben tehni~ar Kod SZT 30 Studiska programa III (treta) Semestar V (petti) Vkupno ~asovi 75 Krediti 5 85

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Zadolìtelen, bazi~en stomatolo{ki predmet Osvoeni krediti od Tehnologija na zabotehni~ki materijali I i II, Zabotehni~ki aparati i instrumenti, Tehnologija na mobilni protezi (parcijalna proteza). Katedra za stomatolo{ka protetika Prof. d-r D. Veleski Katedra za stomatolo{ka protetika, Stomatolo{ki fakultet, ul. Vodwanska br. 7, Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~ni zabni tehni~ari, zadolìtelen predmet, skeletirana proteza. Nastavna sodrìna Teoretska nastava ~as. Poim i op{ti karakteristiki na skeletiranata proteza, podelbi, klasifikacii, indikacii i kontraindikacii. Otpe~ato~ni postapki kaj skeletirana proteza, izlevawe na otpe~atocite, osnoven model, pripremni raboti na osnovniot model i raboten model. Delovi na skeletirana proteza, gingivalen del, formi, planirawe i dimenzii na povrzuva~ite na sedlata vo gorna i dolna vilica. Sedla na skeletirani protezi, karakteristiki na vmetnato sedlo, karakteristiki na slobodno sedlo, mal povrzuva~. Paralelometar, paralelometriska analiza, pravci na vnesuvawe na protezata i polo`bi na modelot vo paralelometarot. Klasi~ni retencioni sistemi kaj skeletiranata parcijalna proteza, Ro~ Nej, BIOS sistem i RAPID sistem. Ate~meni, poim, podelba, karakteristiki na lizga~i, kop~esti i zglobni ate~meni, pre~kovidni povrzuva~i, magnetni retencioni sistemi. Teleskop sistem vo sostav na skeletirana parcijalna proteza, frezovawe i principi na frezovawe. Elementi za dentoaksijalni prenesuvawe na pritisokot kaj skeletirana proteza, potporni linii, sili na optovaruvawe i izvlekuvawe. Osnovni pravci vo planirwe na skeletiranata proteza kaj Kenedi,, 3 i 4 klasa. Dublirawe na modelot, priprema na modelot za modelirawe i modelirawe na sleletot. Podgotvuvawe za leewe, leewe, obrabotka na skeletot i polirawe. 86

III GOD INA Proba na skeletot,izrabotka na zagrizni {abloni, izbor i postava na zabi, zavr{no modelirawe. Zamena na voso~nite delovi so akrilat, obrabotka i polirawe i reparaturi korekturi kaj skeltirana parcijalna proteza. Prakti~na nastava Voveden ~as, karakteristiki na skeletiranata proteza, podelbi, klasifikacii, indikacii i kontraindikacii, zapoznavawe 4 so instrumenti i materijali za izrabotka na keletirana proteza. Anatomski otpe~atok i drugi otpe~atoci za skeltirana proteza vo uslovi na kombinirani fiksnomobilni kostrukcii 4 (demonstracija). Izlevawe na otpe~atocite, osnoven model, pripremni raboti na osnovniot model i dobivawe na raboten model. 4 Analiza na raboten model, paralelometrija i skicirawe na skeltot vrz modelot. 4 Priprema na osnovniot model za dublirawe. 4 Dublirawe, priprema na dubliraniot model za modelirawe. 4 Modelirawe na gingivalniot del na skeltirana proteza. 4 Modelirawe na dentalnite elementi (kukici od Nej i drugi sistemi). 4 Planirawe i kodlirawe na okluzalni nasloni i drugi elementi za prenesuvawe na pritisokot 4 Na~ini na vgraduvawe na razni vidovi ate~meni. 4 Frezuvawe, vidovi aparati za frezuvawe, tehnika na frezuvawe vo vosok i metal za leì{tan a sleltot ili teleskop sistemite. 4 Priprema na modeliraniot skelet za vloùvawe, vloùvawe (ajnbetirawe). 4 Priprema za leelwe, leewe na skeletot, osloboduvawe na skeletot od kiveta i priprema za obrabotka. 4 Obrabotka, polirawe, finalni fazi za dobivawe na metalen skelet za parcijalna proteza. 4 Zavr{ni fazi vo izrabotka na skeletitanata proteza. 4 ~as. Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Teoretska nastava 5 ~asa, prakti~na nastava 60 ~asa. Teoretska nastava, interaktivna, rabota vo mali grupi, seminarski raboti. - po{iroki poznavawa za skeletiranite parcijalni protezi. 87

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Ocenka na aktivnosta na studentot Dokolku e predviden zavr{en ispit Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 30 50 Zavr{en ispit 9 5 vkupno 60 00 Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Optovarenost na studentot / ~asovi Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Predavawa 5 Podgotovka za predavawe 5 Konsultacii 0 Ve`bi 60 Podgotovka za ve`bi 0 Vkupno 0 Ocenuvawe 30 Se vkupno 50 Krediti 5 kolokviumi: minimum 30 boda maksimum 50 boda, zavr{en ispit: minimum 9 boda, maksimum 5 boda. Skeletirana proteza - Babi}, Parcijalni protezi - Stamenkovi}, Pretklinika na parcijalnoto protezirawe - Q. Guguv~evski. Makedonski 88

III GOD INA STOMATOLO{KA KERAMIKA I Predmet Studiska programa Kod SZT 303 Studiska programa Semestar Vkupno ~asovi 75 Krediti 5 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Nastavna sodrìna Stomatolo{ka keramika I Stru~en zaben tehni~ar III (treta) V (petti) Zadolìtelen, bazi~en stomatolo{ki predmet. Osvoeni krediti od Tehnologija na zabotehni~ki materijali I i II, Zabotehni~ki aparati i instrumenti, Tehnologija na fiksni protezi (mostovi i koronki). Katedra za stomatolo{ka protetika Prof. d-r J. Bajevska Katedra za stomatolo{ka protetika, Stomatolo{ki fakultet, ul. Vodwanska br. 7, Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~ni zabni tehni~ari, zadolìtelen predmet, Stomatolo{ka keramika. Teoretska nastava Kerami~ki materijali, vidovi (prema temperatura, prema primena), sostav, karakteristiki (hemiski, fizi~komehani~ki karakteristiki, estetski. Na~in na rabota so kerami~ki materijali, modelirawe, sinteruvawe, glazirawe, vrska na keramika so metal. Otpe~atok, dobivawe na raboten model, fiksirawe vo artikulator. Podgotovka na zabno trup~e, modelirawe na ko{ulka za metalkerami~ka koronka, finalni korekcii i kontrola na zatvaraweto. Vloùvawe na voso~en model vo ognootporna masa, termi~ka priprema na kivetata, topewe na metal i leewe, obrabotka na izlean objek, kondicionirawe. Nanesuvawe na opaker na metal i pe~ewe, nanesuvawe na vratna, dentinska i gle na kerami~ka masa, transparentna masa, glavno pe~ewe, korekciono pe~ewe, glazirawe na keramika. ~as. 89

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Fasetirawe na bo~na koronka izrabotka na rabot na metalkerami~ka koronka vo keramika-{ulter keramika. Izrabotka na metalkerami~ki most, dizajn na preden metalkerami~ki most dizajn na bo~en goren i dolen metalokerami~ki most. Modelirawe na metalnata konstrukcija vo vosok. Postavuvawe na voso~ni profili za vlivni kanali, vloùvawe, leewe, obrabotka na metalnata konstrukcja, kondicionirawe i priprema za fasetirawe. Fasetirawe na metalnata konstrukcija. Porcelanska Xeket koronka. Porcelanski koronki. Modelirawe so sloevi, so boewe. Vita in ceram: modelirawe na skeletot, sinter pe~ewe, infiltraciono pe~ewe, sloevito modelirawe, Dikor koronka: keramizirawe, boewe. Suprastrukturi na implantanti. Prakti~na nastava ~as. Otpe~atok, dobivawe na raboten model, fiksirawe vo 0 Artikulator. Podgotovka na zabno trup~e, modelirawe na ko{ulka za metalkerami~ka koronka, finalni korekcii i kontrola na zatvaraweto. 0 Vloùvawe na voso~en model vo ognootporna masa, termi~ka priprema na kivetata, topewe na metal i leewe, obrabotka na 0 izlean objek, kondicionirawe. Nanesuvawe na opaker na metal i pe~ewe, nanesuvawe na vratna, dentinska i gle na kerami~ka masa, transparentna masa, glavno 0 pe~ewe, korekciono pe~ewe, glazirawe na keramika. Fasetirawe na bo~na koronka izrabotka na rabot na 0 metalkerami~ka koronka vo keramika-{ulter keramika. Izrabotka na metalkerami~ki most, preden, bo~en goren i dolen 0 metalokerami~ki most. Modelirawe na metalnata konstrukcija vo vosok. 0 Postavuvawe na voso~ni profili za vlivni kanali, vloùvawe, leewe, obrabotka na metalnata konstrukcja, 0 kondicionirawe i priprema za fasetirawe. Fasetirawe na metalnata konstrukcija. 0 Nemetalni koronki. 0 Suprastrukturi na implantati. 0 90

III GOD INA Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Teoretska nastava 5 ~asa, prakti~na nastava 60 ~asa. Teoretska nastava, interaktivna, rabota vo mali grupi, seminarski raboti. - po{iroki poznavawa za stomatolo{kata keramika Dokolku e predviden zavr{en ispit Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 30 50 Zavr{en ispit 9 5 vkupno 60 00 Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Optovarenost na studentot / ~asovi Proverka na znaeweto Predavawa 5 Podgotovka za predavawe 5 Konsultacii 0 Ve`bi 60 Podgotovka za ve`bi 0 Vkupno 0 Ocenuvawe 30 Se vkupno 50 Krediti 5 kolokviumi: minimum 30 boda maksimum 50 boda, zavr{en ispit: minimum 9 boda, maksimum 5 boda. 9

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Mir~ev E. Pretklinika na fiksnata stomatolo{ka protetika; 996 g. Mir~ev E. Stomatolo{ka tehnologija, nemetali, metali i materijali za polnewe kaviteti; 993 Trifunovi} D. i sor. Stomatolo{ka protetika - pretklinika, 000 g. Makedonski PROTETI~KA ESTETIKA Predmet Proteti~ka estetika Studiska programa Stru~en zaben tehni~ar Kod SZT 304 Studiska programa III (treta) Semestar Vkupno ~asovi 30 Krediti 3 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi V (petti) Zadolìtelen, bazi~en stomatolo{ki predmet. Osvoeni krediti od Tehnologija na fiksni (koronki i mostovi), Mobilni protezi (parcijalna i totalna proteza), Implantologija i Rekonstruktivni dentalni proceduri. Katedra za stomatolo{ka protetika Prof. d-r D. Veleski Katedra za stomatolo{ka protetika, Stomatolo{ki fakultet, ul. Vodwanska br. 7, Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~ni zabni tehni~ari, zadolìtelen predmet, Proteti~ka estetika. Nastavna sodrìna Teoretska nastava Estetikata kako funkcija na xvakalniot sistem: op{t poim i zna~ewe, zna~ewe na zabite za estetikata. Principi na estetika: Kompozicija, Edinstvo, Sili. Simetrija, Proporcija, Ravnoteà (balans), Linii, Dominatnost. ~as. 9

III GOD INA Elementi na dentofacijalnata estetika: Facijalni, dentalni, gingivalni, fizi~ki. Facijalni elementi: Fizionomija i analiza na liceto, o~ite, nosot, ustata. Analiza na dinamikata na crtite na liceto (mimika i nasmevka). Komponenti na nasmevka (Linija na usni, Linija na nasmevka, Krivina na gorna usna, Negativen prostor, Simetrija na nasmevkata, Vidlivost na zabite, Gingivalna linija). Dizajnirawe na nasmevka. Dentalni elementi: Dentalna morfologija (ve{ta~ki zabi, boja, forma, konturi, golemina na zabi), dentalna sredina, zlatna proporcija, aksijalno podreduvawe, mestopolo`ba na zabi (empiriski, finetski, anatomski), gradacija, kontakti zoni. Gingivalni elementi: gingivalna morfologija, gingivalna linija, interdentalna papila Fizi~ki elementi: iluzii (iluzija na sktatuvawe, prodol`uvawe, stesnuvawe i pro{iruvawe) Dentofacijalni relacii. Estetika na zabi i zabni redovi: golemina, forma, oblik, boja, mestopolo`ba, sekalen rab, bukalalen koridor, gingiva. Estetika na totalna proteza. Estetika kaj parcijalna proteza. Estetika kaj koronki. Estetika kaj metalkerami~ki koronki. Estetika kaj nemetalni koronki. Estetika kaj mostovni konstrukcii. Preparacii i otpe~atoci od estetski aspekt. Konsultacii i utvrduvawe na materijalot. Prakti~na nastava Estetikata kako funkcija na xvakalniot sistem: op{t poim i zna~ewe, zna~ewe na zabite za estetikata. Principi na estetika: Kompozicija, Edinstvo, Sili, Simetrija, Proporcija, Ravnote`a (balans), Linii, Dominatnost. Elementi na dentofacijalnata estetika: Facijalni, dentalni, gingivalni, fizi~ki. Facijalni elementi: Fizionomija i analiza na liceto, o~ite, nosot, ustata. Analiza na dinamikata na crtite na liceto (mimika i nasmevka) Komponenti na nasmevka (Linija na usni, Linija na nasmevka, Krivina na gorna usna, Negativen prostor, Simetrija na nasmevkata, Vidlivost na zabite, Gingivalna linija). Dizajnirawe na nasmevka. ~as. 93

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Dentalni elementi: Dentalna morfologija (ve{ta~ki zabi, boja, forma, konturi, golemina na zabi), dentalna sredina, zlatna proporcija, aksijalno podreduvawe, mestopolo`ba na zabi (empiriski, finetski, anatomski), gradacija, kontakti zoni. Gingivalni elementi: gingivalna morfologija, gingivalna linija, interdentalna papila. Fizi~ki elementi: iluzii (iluzija na sktatuvawe, prodol`uvawe, stesnuvawe i pro{iruvawe). Dentofacijalni relacii. Estetika na zabi i zabni redovi: golemina, forma, oblik, boja, mestopolo`ba, sekalen rab, bukalalen koridor, gingiva. Estetika na totalna proteza. Estetika kaj parcijalna proteza. Estetika kaj koronki. Estetika kaj metalkerami~ki koronki. Estetika kaj nemetalni koronki. Estetika kaj mostovni konstrukcii. Preparacii i otpe~atoci od estetski aspekt. Konsultacii i utvrduvawe na materijalot. Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Teoretska nastava 5 ~asa, prakti~na nastava 5 ~asa. Teoretska nastava, interaktivna, rabota vo mali grupi, seminarski raboti. - po{iroki poznavawa za proteti~kata estetika. Dokolku e predviden zavr{en ispit Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 30 50 Zavr{en ispit 9 5 vkupno 60 00 Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 94

III GOD INA 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Optovarenost na studentot / ~asovi Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Predavawa 5 Podgotovka za predavawe 5 Konsultacii 0 Ve`bi 5 Podgotovka za ve`bi 5 Vkupno 70 Ocenuvawe 0 Se vkupno 90 Krediti 3 kolokviumi: minimum 30 boda maksimum 50 boda, zavr{en ispit: minimum 9 boda, maksimum 5 boda. Separati od predavawa. Makedonski VILI~NO LICEVA REKONSTRUKTIVNA PROTETIKA Predmet Vili~no liceva rekonstruktivna protetika Studiska programa Stru~en zaben tehni~ar Kod SZT 305 Studiska programa III (treta) Semestar V (petti) Vkupno ~asovi 45 Krediti 3 Vid na predmet Zadol`itelen, bazi~en stomatolo{ki predmet. Preduslovi Osvoeni krediti od Impalntologija, Tehnologija na mobilni protezi. 95

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Nastavna sodr`ina Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Katedra za stomatolo{ka protetika Prof. d-r D. Veleski Katedra za stomatolo{ka protetika, Stomatolo{ki fakultet, ul. Vodwanska br. 7, Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~ni zabni tehni~ari, zadol`itelen predmet, Vili~no liceva rekonstruktivna protetika. Teoretska nastava Povredi vo gornata i dolnata vilica- protetski tretman na skr{enici, defektni skr{enici, nadoknada na tkiva pri 4 povredite. Zamena na izgubeni tkiva, tkiva vo liceviot skelet, vidovi retencioni elementi, planirawe na retencioni elementi, 6 implanti, vidovi na implanti, planirawe na implanti, mehani~ki i magnetni retencioni sistemi. Zamena na tkiva so protetski napravi vo gorna vilica, vidovi 6 napravi, izrabotka, funkcionalni i estetski korekcii. Zamena na tkiva so protetski napravi vo dolna vilica. 4 Zamena na tkiva vo T.M.Z. Epitetika, epitezi za nos, goren licev masiv, kompleksni 8 rekonstruktivni napravi, funkcionalni i estetski korekcii. Prakti~na nastava Teoretska nastava 5 ~asa, prakti~na nastava 30 ~asa. Teoretska nastava, interaktivna, rabota vo mali grupi, seminarski raboti. - po{iroki poznavawa za vili~no licevata rekonstruktivna protetika. ~as. ~as. Povredi vo gornata i dolnata vilica- protetski tretman na skr{enici, defektni skr{enici, nadoknada na tkiva pri 6 povredite. Zamena na izgubeni tkiva, tkiva vo liceviot skelet, vidovi retencioni elementi, planirawe na retencioni elementi, 9 implanti, vidovi na implanti, planirawe na implanti, mehani~ki i magnetni retencioni sistemi. Zamena na tkiva so protetski napravi vo gorna vilica, vidovi 9 napravi, izrabotka, funkcionalni i estetski korekcii. Zamena na tkiva so protetski napravi vo dolna vilica. 6 Zamena na tkiva vo T.M.Z. 3 Epitetika, epitezi za nos, goren licev masiv, kompleksni rekonstruktivni napravi, funkcionalni i estetski korekcii. 96

III GOD INA Ocenka na aktivnosta na studentot Dokolku e predviden zavr{en ispit Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 30 50 Zavr{en ispit 9 5 vkupno 60 00 Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Optovarenost na studentot / ~asovi Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Predavawa 5 Podgotovka za predavawe 0 Konsultacii 0 Ve`bi 30 Podgotovka za ve`bi 0 Vkupno 75 Ocenuvawe 5 Se vkupno 90 Krediti 3 kolokviumi: minimum 30 boda maksimum 50 boda, zavr{en ispit: minimum 9 boda, maksimum 5 boda. Separati od predavawa. Makedonski 97

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T STOMATOLO{KA KERAMIKA II Predmet Studiska programa Kod SZT 308 Studiska programa Semestar Vkupno ~asovi 90 Krediti 6 Vid na predmet Stomatolo{ka keramika II Stru~en zaben tehni~ar III (treta) VI ({esti) Zadolìtelen, bazi~en stomatolo{ki predmet. Preduslovi Potpis od Skeletirana parcijalna proteza I. Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Katedra za stomatolo{ka protetika. Prof. d-r D. Veleski Katedra za stomatolo{ka protetika, Stomatolo{ki fakultet, ul. Vodwanska br. 7, Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~ni zabni tehni~ari, zadolìtelen predmet, Skeletirana proteza. Nastavna sodrìna Vo ovoj semestar studentite imaat petnaeset ve`bi, po 6 ~asa rabota vo zabotehni~ka laboratorija, prosledeni so seminarski raboti. SKELETIRANA PARCIJALNA PROTEZA II Predmet Skeletirana parcijalna proteza II Studiska programa Stru~en zaben tehni~ar Kod SZT 307 Studiska programa III (treta) Semestar VI ({esti) Vkupno ~asovi 90 Krediti 6 98

III GOD INA Vid na predmet Zadolìtelen, bazi~en stomatolo{ki predmet. Preduslovi Potpis od Stomatolo{ka keramika I. Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Katedra za stomatolo{ka protetika Prof. d-r J. Bajevska Katedra za stomatolo{ka protetika, Stomatolo{ki fakultet, ul. Vodwanska br. 7, Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~ni zabni tehni~ari, zadolìtelen predmet, Skeletirana proteza. Nastavna sodrìna Vo ovoj semestar studentite imaat petnaeset ve`bi, po 6 ~asa rabota vo zabotehni~ka laboratorija, prosledeni so seminarski raboti STA` Predmet Sta` Studiska programa Kod SZT 306 Studiska programa Semestar Vkupno ~asovi 0 Krediti Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Klu~ni zborovi Stru~en zaben tehni~ar III (treta) VI ({esti) Zadolìtelen sta`. Studentot mora da gi poloì site predmeti od prva i vtora godina i da ima potpis od predmetite koi gi slu{al vo pettiot semestar. Katedra za stomatolo{ka protetika. Vo zavisnost koj del od staòt go obavuva. Stomatolo{ki fakultet, stru~ni zabni tehni~ari, zadolìtelen predmet, Sta`. 99

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Nastavna sodr`ina Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Optovarenost na studentot / ~asovi U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Prakti~na rabota od od site oblasti na zabnata tehnika. Osposobenost za izrabotka na site vidovi zabotehni~ki izrabotki vo site fazi. Stru~na procenka od nastavnicite za kvalitetot i funkcionalnosta na izrabotenite zabotehni~ki pomagala. Studentot po zavr{uvawe na sta`ot se opisna ocena. Ve`bi od izrabotka na kerami~ki fiksni nadomestoci. Podgotovka za ve`bi. Ve`bi od izrabotka na klasi~ni fiksni nadomestoci. Podgotovka za ve`bi. Ve`bi od tehnologija na materijali. Ve`bi od izrabotka na mobilni totalni nadomestoci. Podgotovka za ve`bi. Ve`bi od izrabotka na parcijalni nadomestoci. Podgotovka za ve`bi. Ve`bi od izrabotka na skeletirani nadomestoci. Podgotovka za ve`bi. Se vkupno Krediti Selektirana literatura od soodvetnite podra~ja. Makedonski Elaborat za izmeni i dopolnuvawe na studiska programa za stru~ni zabni tehni~ari Stomatolo{ki fakultet-skopje 00

IZBORNI PREDMETI IZBORNI PREDMETI GRUPA I. Medicinska psihologija so medicinska etika. Ergonomija 3. Medicinska informatika 4. Oralna fiziologija 5. Angliski jazik ОПИС НА ИЗБОРНИТЕ ПРЕДМЕТИ ОД ГРУПА I. kod: SZT0 MEDICINSKA PSIHOLOGIJA SO MEDICINSKA ETIKA 4 ECTS So izborot na ovoj predmet studentite }e imaat mo`nost da se zapoznaat so sodrìni od medicinskata etika: profesionalna etika, op{ti eti~ki principi i etika sprema ~ove~koto telo. Isto taka vo sodrìnite na ovoj predmet se prisutni i: osnovni modeli vo klini~kata psihologija; metodi vo medicinskata psihologija; psiholo{ki funkcii: vnimanie, emocii, motivacija, memorija, kognicija (percepcija, mislewe), inteligencija i sposobnosti, temperament; psiholo{ki funk cii: kognicija (percepcija, mislewe), inteligencija i sposobnosti, temperament.. kod: SZT0 ERGONOMIJA 4 ECTS Nastavni sodrìni so koi }e moè da se zapoznae studentot dokolku go izbere ovoj predmet se: Definirawe na Ergonomijata vo stomatologijata. Ergonomski koncepti. Ergonomski metodi. Ergonomski kriteriumi vo stomatolo{kata praksa. Anatomski i fiziolo{ki aspekti na korektnata rabotna polo`ba na terapevtot i pacientot. Dizajn na stomatolo{kiot instrumentarium i lokalni 0

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T neuromuskularni opteretuvawa. Ergonomski aspekti na ekipiranosta na rabotniot prostor. Evaluacija na rabotata-prakti~na ergonomska metodologija. Zna~ewe na dizajnot na stati~kite i dinami~kite stomatolo{ki instrumenti instrumenti niz prizma na ergonomskite merila 3. kod: SZT03 MEDICINSKA INFORMATIKA 4 ECTS Celta na kursot e zapoznavawe na studentite so istorijatot na smeta~ite, elemnti na softverot, internet, aplikativen softver za kancelarisko rabotewe. Isto taka predmetot gi opfa}a i slednite sodrìni: Elementi za koristewe na operativniot sistem Windows, koristewe na Microsoft Internet Explorer, Microsoft Word, Microsoft Excel, Microsoft Power Point. 4. kod: SZT04 ORALNA FIZIOLOGIJA 4 ECTS So izborot na ovoj predmet studentite imaat mo`nost da se zapoznaat so fiziolo{kite procesi vo oralnata praznina koi se zna~ajni za odrùvawe na oralnoto zdravje, a isto taka i za zabnoprotetskite izrabotki. ]e gi nau~at procesite na la~eweto na plunkata, nejziniot sostav i vlijanieto na raznite sostavni komponenti na plunkata vrz prilagoduvaweto na oralnite tkiva kon zabnoprotetskite izrabotki. Studentite }e imaat mo`nost da gi razberat procesite na samo~istewe vo oralnata praznina koi se zna~ajni i za odrùvaweto na higienata na zabnoprotetskite izrabotki. Isto taka vo sodrìnite na ovoj predmet se pomesteni i: fiziologijata i biohemijata na zabnite tkiva i naslagite na zabite. 5. kod: SZT05 ANGLISKI JAZIK 4 ECTS Studentite so izborot na ovoj predmet gi povtoruvaat osnovnite poznavawa i se steknuvaat so po{iroki znaewa i ve{tini za medicinskata terminologija na angliski jazik za ~ovekovoto telo, za lokomotorniot sistem, kardiovaskularniot sistem, nervniot, respiratorniot, urogenitalniot, digestivniot i ekskretorniot sistem. Studentite se zdobivaat so osnovnite poznavawa i gi prodlabo~uvaat istite za anatomskite i za fiziolo{kite karakteristiki na sistemite, potoa obrabotuvaat i sovladuvaat temi kako {to se ortodoncija, zaboluvawa na zabite, dijagnoza, terapija i sli~no. 0

IZBORNI PREDMETI GRUPA II. Oralna higiena. Menaxment vo stomatologijata 3. Stomatolo{ka rendgenologija 4. Urgentni sostojbi ОПИС НА ИЗБОРНИТЕ ПРЕДМЕТИ ОД ГРУПА II. kod: SZT 0 ORALNA HIGIENA 4 ECTS Nastavni sodrìni so koi }e moè da se zapoznae studentot dokolku go izbere ovoj predmet se: Indeksi na dentalen plak. Indeksi na zaben kamen. Plak kontrola. Odrùvawe na oralnata higiena vo doma{ni uslovi. Tehniki na ~etkawe na zabite. Grià za interdentalnite prostori; Farmakolo{ki preparati vo odrùvaweto na oralnata higiena. Ambulantsko otsranuvawe na dentalniok plak. Pigmentacii na zabite i nivno otstranuvawe. Odrùvawe na oralna higiena kaj ortodontski, protetski i pacienti so implanti. Odrùvawe na oralna higiena kaj pacienti so posebni potrebi. Motivacija, remotivacija na pacientite, evaluacija i odrùvawe na postignatite rezultati.. kod: SZT 0 MENAXMENT VO STOMATOLOGIJATA ECTS Celta na kursot e zapoznavawe na studentite so definicijata na menxmentot, nivoata i funkciite na menaxmentot, sposobnosta na menaxerot. Isto taka, nastavnite sodrìni opfa}aat: menaxment proces, organizirawe, koordinirawe, motivirawe i kontrolirawe kako karakteristikite na odborot na direktori. 3. kod: SZT 03 STOMATOLO{KA RENDGENOLOGIJA 4 ECTS Studentite so izborot na ovoj predmet }e moàt da se zapoznaat so slednite sodrìni: Za{tita od rendgen zra~ewe. Vidovi na rendgen snimawa vo orofacijalnata regija. Izveduvawe na intraoralni, ekstraoralni i specijalni rendgen snimki. Procesirawe na rentgen filmovite; Tolkuvawe na rendgen snimkite. Normalna rendgengrafska anatomija na zabite. Normalna rendgengrafska anatomija na potpornite tkiva. Normalna rendgengrafska anatomija na gornata vilica. Normalna rendgengrafska anatomija na dolnata vilica. 03

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T 4. kod: SZT 04 URGENTNI SOSTOJBI ECTS Celta na kursot e zapoznavawe na studentite so urgentnite sostojbi vo stomatolo{kata praktika: Krvavewe, komplikacii pri akutni odontogeni infekcii, sostojbi na naru{ena svest, {okovi sostojbi, urgentni kardiovaskularni i respiratorni sostojbi, toksi~ni reakcii, povredi na usnata praznina, zabite i vilicite. Vo prvata studiska godina, studentite se zapoznavaat so osnovite na stomatologijata, osnovite od anatomijata, fiziologijata i biomehanikata na xvakalniot sistem, anatomijata i morfologijata na zabite, aparatite i instrumentite koi se koristst vo stomatolo{kata tehnika, kako i so stomatolo{kite materijali. Vo prvata godina isto taka zapo~nuvaat so izu~uvawe na fiksnite stomatolo{ki nadomestoci i toa koronkite. Od izbornite predmeti, tie izbiraat 3 (tri) od 5 (pet) ponudeni predmeti vo prviot semestar. Vo vtorata godina studentite se steknuvaat so znaewa od ortodoncijata, prodol ù va at so izu~uvawe na fiksnata stomatolo{kata protetika - mostovite, a isto taka zapo~nuvaat da ja izu~uvaat i tehnologijata na mobilnite protezi. Vo vtorata godina tie se zapoznavaat i so dentalnata implantologija i so rekonstruktivnite dentalni proceduri. Se steknuvaat i so osnovni poznavawa od parodontologija i preventiva na oralnite zaboluvawa. I vo vtorata godina, studentite imaat mo`nost za fleksibilnost vo studiraweto odnosno izbiraat (dva) od ponudenite 4 (~etiri) izborni predmeti vo ~etvrtiot semestar. Vo tretata studiska godina se zapoznavaat so tehnologijata na mobilnite totalni protezi, so skeletiranite protezi, stomatolo{kata keramika, stomatolo{kata estetika i licevo - vili~nata rekonstruktivna protetika. Na krajot od tretata godina, tie imaat zadolìtelen sta`, vo ramkite na koj se odrùvaat kursevi od odredeni predmeti, prosledeni so zavr{na prakti~na rabota, kako i usna prezentacija na seminarski trud. Spored preporakite na Bolowskata deklaracija studiskata programa e koncipirana vo dva dela: teoretska i prakti~na nastava koja se realizira preku pove}e edukativni metodi: nastava eks katedra, grupna nastava, blok nastava, konsultativna seminarska rabota, individualna nastava, rabota vo stomatolo{ki laboratorii. Nastavata se izveduva preku predavawa, ve`bi, seminarski raboti i zadolìtelna laboratoriska praksa. Soodnosot na pogore navedenite aktivnosti ovozmoùva steknuvawe na znaewa i sovladuvawe na ve{tini soglasno so postavenite krajni celi za formirawe na profilot na stru~en zaben tehni~ar. Studentite aktivno gi sledat site predvideni aktivnosti vklu~uvaj}i ja i kontinuiranata proverka na znaewe za da gi ostvarat predvidenite krediti so studiskata programa. Studiskata programa se sostoi od zadolìtelni i izborni predmeti. 04

Za da se pristapi kon izgotvuvawe na diplomska rabota treba da se poloèni site zadolìtelni predmeti od pettiot semestar, vklu~uvaj}i gi i izbornite predmeti od prva i vtora studiska godina. Diplomskata rabota se raboti pod nadzor na mentor i se sostoi od prakti~en del i diplomska rabota koja javno se prezentira. G. Struktura na studiite, dinamika na studirawe i obvrski na studentite: Studiite se organizirani vo semestri, zimski i leten semestar. Studiskata programa sodrì najmalku 0, a najmnogu 30 ~asa predavawa, ve`bi i seminari nedelno i 30 nedeli godi{no. Kontinuiranata proverka na znaeweto se izveduva vo ramkite na dve kolokviumski nedeli vo sekoj semestar (zimski i leten). Prvata kolokviumska nedela po pravilo e na sredina na semestarot a vtorata kolokviumska nedela e vo poslednata nedela od semestarot. Zavr{nite ispiti, za predmeti za koi e predviden zavr{en ispit, se organiziraat vo eden od ispitnite rokovi: zimskoit, esenskiot ili letniot. Nastavata po odredena predmetna programa, po pravilo se izveduva vo ramkite na eden semestar. Studentite vo eden semestar zapi{uvaat maksimum od 5 do 35 EKTS-krediti. Napreduvawe na studentot: Studenite napreduvaat vo studiite preku ispolnuvawe na obvrskite predvideni so studiskata programa, polagawe na ispitite, preku administrativna zaverka na osvoenite EKTS-krediti i zapi{uvawe na nareden semestar. Studentot steknuva uslov za zapi{uvawe na naredna godina, dokolku ima osvoeno minimum 48 krediti od predvidenite zadolìtelni i izborni predmeti vo prethodnata godina. Za zapi{uvawe na oddelni predmeti vo nareden semestar ili godina, studentot treba da ispolni odredeni uslovi: Uslovuva~ki potpis: predmet koj {to prethodno treba da bide islu{an, {to se potvrduva so potpis od odgovorniot nastavnik vo indeks za redovna poseta na teoretskata i prakti~na nastava, i/ili, Uslovuva~ki krediti: osvoeni krediti od predmeti koi prethodno se islu{ani, {to se potvrduva so ocenkata vo indeks za poloèniot ispit. Uslovite koi se potrebni za zapi{uvawe na oddelni predmeti, vo tekot na napreduvaweto na studentot, se dadeni vo formularite vo koi se vneseni nastavnite sodrìni (kako predusluvi za zapi{uvawe na konkretniot predmet). 05

PROEKT ZA IZMENI I DOPOLNUVAWA NA STUDISKATA PROGRAMA ZA DODIPLOMSKI STUDII ZA STRU^NI STOMATOLO[KI SESTRI

Na 47-ta redovana sednica na Nastavno-nau~niot sovet na Stomatolo{kot fakultet, odràna na 9. 3. 008 god., bea usvoeni izmenite i doplnuvaweto na studiskata programa za stru~ni stomatolo{ki sestri na Stomatolo{kiot fakultet. Proektot za izmenite i doplnuvaweto na studiskata programa za stru~ni stomatolo{ki sestri na Stomatolo{kiot fakultet, dobi pozitivno mislewe od Rektorskata uprava na 7-ta sednica, odràna na 30.. 008 god. Odborot za akreditacija na visokoto obrazovanie na 9-ta sednica odràna na 6. 8. 009 god. donese re{enie za akreditacija na proektot za izmenite i dopolnuvaweto na studiskata programa za stru~ni stomatolo{ki sestri na Stomatolo{kiot fakultet.

OBRAZLO@ENIE ZA OPRAVDANOSTA NA IZMENITE I DOPOLNUVAWATA NA STUDISKATA PROGRAMA ZA DODIPLOMSKI STUDII ZA STRU^NI STOMATOLO{KI SESTRI Vo dosega{niot period Stomatolo{kiot fakultet se stekna so konkretni iskustva za su{tinskata izdrànost na edukativniot proces koi ja sugeriraa potrebata od promeni i prilagoduvawe na studiskite programi na Fakultetot. Izmenite i dopolnuvawata na studiskata programa za stru~ni stomatolo{ki sestri se naso~eni kon uspe{na implementacija na Bolowskite principi od edna i kontinuirano osovremenuvawe na studiite od druga strana. Pove}egodi{nata primena na studiskata programa za dodiplomski studii za stru~ni stomatolo{ki sestri pokaà odredeni nedostatoci, posebno vo soodnosot pome u teoretskata i aplikativnata nastava na oddelni predmetni programi. Toa pak, ja nametna potrebata od zgolemuvawe na fondot na ~asovi na prakti~nata nastava. Usoglasuvaweto na studiskata programa so kredit-transfer sistemot, odnosno kvantificiraweto na optovarenosta na studentite (teoretska i prakti~na nastava) izrazeno preku krediti e edna od glavnite pri~ini za izmenite i dopolnuvawata na studiite za stru~ni stomatolo{ki sestri. Isto taka, dosega{nata realizacija na nastavno-obrazovniot proces, posebno vo odnos na ispolnuvaweto na obvrskite od strana na studentite, pokaà deka e neophodno da se prodolì vremetraeweto za izrabotka na diplomskata rabota na studentite. Kako rezultat na site navedeni potrebi, neminovno proizleze i potrebata od promena na vremetraeweto na studiite od 5 vo 6 semestri odnosno transformirawe na studiite od fakultetski vo univerzitetski studii. Kratok opis na reìmot na organizacija na studiite Studiskata programa za dodiplomski studii za stru~ni stomatolo{ki sestri trae 3 godi - ni, odnosno 6 semestri so vkupno 4600 ~asa na nastava, za {to studentot ostvaruva 80 kredita. 09

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Spored preporakite na EU studiskata programa e koncipirana vo dva dela: teoretska i prakti~na nastava koja }e se realizira preku pove}e edukativni metodi: nastava eks katedra, grupna nastava, blok nastava, konsultativna seminarska rabota, individualna nastava, rabota vo stomatolo{ki ordinacii i stomatolo{ki hirur{ki sali. Teoretskata nastava e zastapena so vkupno 60, a prakti~nata so vkupno 980 vo vkupniot broj ~asovi. Nastavata se izveduva preku predavawa, ve`bi, seminarski raboti i zadolìtelna klini~ka praksa. Soodnosot na pogore navedenite aktivnosti ovozmoùva steknuvawe na znaewa i sovladuvawe na ve{tini soglasno so postavenite krajni celi za formirawe na profilot na stru~na stomatolo{ka sestra. Studentite aktivno gi sledat site predvideni aktivnosti vklu~uvaj}i ja i kontinuiranata proverka na znaewe za da gi ostvarat predvidenite krediti so studiskata programa. Studiskata programa se sostoi od zadolìtelni i izborni predmeti. Zadolìtelnite predmeti se prete`no so uslovuva~ki karakter. Izbornite predmeti se zastapeni vo site tri godini, a se polagaat do zavr{uvaweto na III godina. Programata zavr{uva so izrabotka na diplomska rabota. Za da se pristapi kon izgotvuvawe na diplomska rabota treba da se poloèni site zadolìtelni ispiti, vklu~uvaj}i gi i izbornite. Diplomskata rabota se raboti pod nadzor na mentor i se sostoi od pismena rabota koja javno se prezentira. Uslovi za zapi{uvawe vo nareden semestar (proodnost po semestri) Za II semestar: - zaveren I semestar - osvoeni krediti po uslovuva~kite predmeti od I semestar: - Medicinska psihologija so medicinska etika - Ergonomija - Oralna biohemija - Anatomija 0

Za III semestar: - zaveren II semestar - osvoeni krediti po uslovuva~kite predmeti od II semestar: - Fiziologija - Mikrobiologija - Stomatolo{ka farmakologija - Stomatolo{ka protetika I Za IV semestar: - zaveren III semestar - osvoeni krediti po uslovuva~kite predmeti od III semestar: - Interna medicina - Stomatolo{ka protetika II - Dentalna patologija - Parodontologija i parodontalna hirurgija I - Detska stomatologija I -Preventivna stomatologija Za V semestar: - zaveren IV semestar - osvoeni kreditei po uslovuva~kite predmeti od IV semestar: - Oralna higiena I - Oralna hirurgija i sterilizacija na instrumenti I - Detska stomatologija II - Oralna medicina i patologija I - Parodontologija i parodontalna hirurgija II Za VI semestar: -zaveren V semestar - osvoeni krediti po uslovuva~kite predmeti od V semestar: - Urgentni sostojbi so anestezija i reanimacija - Oralna medicina i patologija II

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T - Fizikalna terapija I - Oralna hirurgija i sterilizacija na instrumenti II - Oralna higiena II Studentot vo sekoja studiska godina zadolìtelno posetuva prakti~na nastava vo traewe od 30 dena kako uslov za zapi{uvawe naredna godina Evaluacijata na postignatite znaewa }e se ostvaruva preku: Sledewe na studentite vo tekot na celata studiska godina (evidencija za redovnost, nivo na angaìranost, kreativnost, individualen pristap, ve{tini), Standardizirani testovi, izrabotka na seminarski raboti, Teoretski i prakti~en ispit, Diplomska rabota. Opis na kompetenciite: Po zavr{uvaweto na studiite, visokata stru~na stomatolo{ka sestra }e bide osposobena i ovlastena da gi vr{i slednive rabotni zada~i: ]e gi izvr{uva i realizira site zada~i od op{tata, sestrinskata stomatolo{ka praktika, vklu~uvaj}i go unapreduvaweto na oralnoto zdravje, prevencijata na oralnite zaboluvawa, primenata na novite dijagnosti~ki i terapiski proceduri vo svojot domen, kako i komunikacijata i edukacijata na pacientite vo zdravstvenata ustanova. ]e vr{i zdravstveno-vospitna dejnost na naselenieto vo zdravstvenite ustanovi, gradinkite, u~ili{tata, koristej}i gi najsovremenite metodi i sredstva za odrùvawe na oralnata higiena, kako kardinalen faktor vo za~uvuvaweto na oralnoto zdravje. ]e vr{i edukacija i nadzor nad stomatolo{kite sestri i pomo{niot personal vo zdravstvenata ustanova, kako i edukacija na u~enicite od u~ili{teto za stomatolo{ki sestri vo odnos na realizacijata na prakti~niot del od nivnata edukacija predvidena so nastavniot plan i programa (instruktor). Ramnopravno }e u~estvuva vo rabotata na stomatolo{kiot tim, vr{ej}i edukacija na pacientite za odrùvawe na oralnata higiena i sproveduvaweto na ostanatite

primarni preventivni merki, a do odreden stepen samostojno }e u~estvuva vo dijagnosti~kiot i terapiskiot priod vospostavuvaj}i neophodna interdisciplinarna sorabotka pome u stomatolo{kiot i medicinskiot tim, kako i soodvetnite laboratorii za biohemiski, citolo{ki, patolo{ki, alergolo{ki, mikrobio - lo{ki i imunofluorescentni isleduvawa, neophodni za postavuvawe na definitivnata dijagnoza i sproveduvawe na adekvatna terapija. ]e ja planira i organizira rabotata na sestrinskata slu`ba, }e vodi smetka i }e odgovara za sterilnosta na instrumentite vo stomatolo{kite operacioni sali, rutinskite sali, salite predvideni za studentski ve`bi, kabinetite, salite za fizikalen tretman i labaratoriite. ]e bide educirana samostojno da vr{i eliminacija na zaben kamen, meki naslagi i dentalen plak i toa }e go realizira pred doktorot-stomatologot da zapo~ne so natamo{nite terapiski proceduri kaj pacientot. ]e bide osposobena za realizacija na celokupniot fizikalen tretman na pacientite od site stomatolo{ki disciplini vo zdravstvenata ustanova (laser terapija, elektroforeza na medikamenti, elektrokoagulacija, elektrodijagnostika, dijatermija i dr.). ]e ja organizira i direktno }e u~estvuva vo realizacijata na stomatolo{kite intervencii kaj hendikepiranite pacienti koi se izveduvaat pod op{ta anestezija i direktno }e bide odgovorna za celokupnata postapka svrzana so anestezijata i reanimacijata na pacientot, zaedno so stomatologot i anesteziologot. Aktivno }e u~estvuva vo sovladuvaweto na stravot od stomatolo{kiot tretman osobeno vo detskata vozrast, samostojno }e vr{i inpregnacija na zabaloto, zalevaweto na fisurite i }e ja sproveduva prevencijata so fluor-preparati vo stomatolo{kata ordinacija, predu~ili{nite i u~ili{nite ustanovi i sovetuvali{tata za majki i deca. ]e raboti vo soglasnost so medicinsko-stomatolo{kata etika, po~ituvaj}i gi sopstvenite i me unarodnite kodeksi na odnesuvawe vo zdravstvoto i }e vodi kontrola za hierarhiskata postavenost na zdravstvenite rabotnici. Naziv na zvaweto Po diplomiraweto student se steknuva so zvawe diplomirana stru~na stomatolo{ka sestra 3

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Kade }e se plasira na pazarot na trudot Steknatite znaewa i ve{tini za vreme na studiite diplomiranata stru~nata stomatolo{ka sestra }e gi izvr{uva vo klini~kata praksa, vo privatnite stomatolo{ki ordinacii i dràvnite ordinacii. Kandidatite koi se steknale so zvaweto diplomirana stomatolo{ka sestra, kako rezultat na kompatibilnosta na nastavnite programi so nastavnite programi od pove}eto evropski zemji, steknatite znaewa i ve{tini }e moàt da gi plasiraat i nadvor od granicite na na{ata dràva. Na~in na finansirawe Nastavno-obrazovniot proces }e se realizira bez dopolnitelno finansisko optovaruvawe vo prostoriite na postojnite edukativni bazi, a zapi{anite studenti preku samofinansirawe na studiraweto }e gi pokrivaat materijalnite tro{oci i delumno, amortizacijata na opremata {to }e se koristi za ovie studii. Institucija - nositel na proektot: Univerzitet Sv. Kiril i Metodij vo Skopje - Stomatolo{ki fakultet - Skopje Prostorni i materijalni uslovi za izveduvawe na nastavniot proces Za nastavno-obrazovnata dejnost na studiite }e bide koristen prostorot vo dvete edukativni bazi kade ve}e se obezbedeni uslovi za ovaa dejnost. Imeno, Stomatolo{kiot klini~ki centar i Klinikata za maksilofacijalna hirurgija raspolagaat so soovremeni nastavni mo`nosti i prostor ( amfiteatra i pove}e predavalni, kabineti, itn.) opremeni so sovremena audovizuelna oprema: grafoskopi, LCD ekrani, kompjuterski sistemi za proektirawe, videoproekcii, dijaproektori, mikrokameri i simultani prenesuvawa vo amfiteatarot na site rutinski proceduri koi {to se izveduvaat vo stomatolo{kite ordinacii na Stomatolo{kiot klini~ki centar. Fakultetot, odnosno Stomatolo{kiot klini~ki centar e opremen so sofisticirani simulatori za izveduvawe na predklini~ka nastava, rasporedeni vo 4 sali za pretklini~ka aktivnost so 35 rabotni mesta. Fakultetot raspolaga i so Oddel za anestezija i reanimacija opremen so najsovremeni aparati za anestezija, reanimacija i monitoring na vitalnite funkcii; sedum labaratorii za fizikalen tretman opremeni so nekolku meki laseri, tvrd laser, aparati za elektroforezi, aparati za elektrodijagnostika {to se neophodni za edukacija na stru~nite stomatolo{ki sestri. Institut za nau~noistraùva~ka rabota i bogato opremena biblioteka so sovremena stru~na literatura, prete`no stranska. 4

Studiskata programa za ovie studii e taka koncipirana {to obezbeduva proodnost, pod odredeni uslovi, za prodolùvawe na studiite ne samo na Stomatolo{kiot fakultet, tuku i na drugite soodvetni fakulteti od ovoj vid kako vo zemjite od na{eto blisko opkruùvawe taka, i vo podale~nite evropski i svetski zemji. Uslovite, kriteriumite i brojot za zapi{uvawe studenti na ovie studii }e bidat sostaven del na konkursite za zapi{uvawe studenti vo prva godina na Univerzitetot Sv. Kiril i Metodij vo Skopje. Vo realizacijata na studiite }e bidat angaìrani kadri od Stomatolo{kiot fakultet, i toa: univerzitetski nastavnici i sorabotnici, vraboteni vo dvete edukativni bazi (Univerzitetski stomatolo{ki klini~ki centar i Univerzitetska klinika za maksilofacijalna hirurgija), pri {to, zna~itelen del od niv se kadri koi spored kriteriumite na Ministerstvoto za obrazovanie i nauka, nemaat dovolen fond na ~asovi, {to nedvosmisleno ukaùva na nivnoto aktivno vklu~uvawe vo nastavniot proces na dodiplomskite studii za visoko stru~ni stomatolo{ki sestri, bez nikakvo dopolnitelno finansisko optovaruvawe. Pokraj niv, soodvetni uslugi }e bidat koristeni i od visokostru~ni kadri na Medicinskiot fakultet, Prirodno matemati~kiot fakultet, kako i od drugi fakulteti na Univerzitetot Sv. Kiril i Metodij, izbrani vo soodvetni nastavno-nau~ni i sorabotni~ki zvawa. 5

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T I godina Popis na nastavni predmeti, so broj na ~asovi i krediti za sekoj predmet, koi se predvideni so izmenite i doplnuvaweto na studiskata programa za stru~na stomatolo{ka sestra SSS 0 SSS 0 SSS 03 SSS 04 SSS 05 SSS 06 SSS 07 SSS 08 SSS 09 predmet Medicinska psihologija so medicinska etika I semestar II semestar t p v pr t p v pr Vkupno ~asovi krediti 3 3 0 0 90 5 Ergonomija 5 0 55 4 Medicinska informatika 5 0 5 5 Oralna biohemija 5 0 55 6 Anatomija 5 0 55 6 Izboren predmet 0 0 60 4 Fiziologija 5 0 55 6 Mikrobiologija 5 0 55 6 Stomatolo{ka farmakologija 5 0 55 7 Stomatolo{ka protetika I 0 44 54 7 Izboren predmet 0 0 60 4 Vkupno ~asovi nedelno 4+0+80 0+0+84 59 60 SSS 0 SSS 0 SSS 03 Profesionalizam i timsko rabotewe Izborni predmeti +0 4 Angliski jazik +0 4 Ishrana i oralno zdravje +0 4 Legenda: t - teoretska nastava p - podgotovka za teoretska nastava v - ve`bi pr - praksa 6

II godina SSS 0 SSS 0 SSS 03 SSS 04 SSS 05 SSS 06 SSS 07 SSS 08 SSS 09 SSS 0 SSS predmet III semestar IV semestar t p v pr t p v pr Vkupno ~asovi Interna medicina 3 4 89 3 Stomatolo{ka protetika II 5 7 4 Dentalna patologija 5 7 5 Parodontologija parodontalna hirurgija I krediti 5 7 5 Detska stomatologija I 5 7 5 Preventivna stomatologija 5 7 5 5 Izboren predmet 0 0 60 3 Oralna higiena I 8 7 97 6 Oralna hirurgija i sterilizacija na instrumenti I 5 7 5 Detska stomatologija II 5 7 5 Oralna medicina i patologija I 5 7 5 6 Parodontologija parodontalna hirurgija II 5 7 5 Izboren predmet 0 0 60 3 Vkupno ~asovi nedelno 8+8 8+8 564 60 SSS 0 SSS 0 SSS 03 Organizacija na stomatolo{ka slu`ba Izborni predmeti +0 3 Nega na bolen +0 3 Menaxment vo stomatologijata +0 3 Legenda: t - teoretska nastava p - podgotovka za teoretska nastava v - ve`bi pr - praksa 7

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T III godina SSS 30 SSS 30 SSS 303 SSS 304 SSS 305 SSS 306 SSS 307 SSS 308 SSS 309 SSS 30 predmet Urgentni sostojbi so anestezija i reanimacija III semestar IV semestar t p v pr t p v pr Vkupno ~asovi krediti 5 5 50 5 Oralna medicina i patologija II 3 3 88 4 Fizikalna terapija I 5 5 50 5 Oralna hirurgija i sterilizacija na instrumenti II 5 5 0 5 Oralna higiena II 8 5 65 6 Maksilofacijalna hirurgija 5 5 0 4 Ortodoncija 5 5 0 4 Fizikalna terapija II 5 57 3 Oralna higiena III 0 0 0 3 73 5 Diplomska rabota 5 0 55 0 Izboren predmet 5 5 0 4 Vkupno ~asovi nedelno 4+6 4+35 58 60 SSS 30 SSS 30 Izborni predmeti Implantologija +5 4 Rendgenologija +5 4 Legenda: t - teoretska nastava p - podgotovka za teoretska nastava v - ve`bi pr - praksa 8

I GODINA MEDICINSKA PSIHOLOGIJA SO MEDICINSKA ETIKA Predmet Medicinska psihologija so medicinska etika Studiska programa Stru~na stomatolo{ka sestra Kod SSS 0 Studiska godina I (prva) Semestar I (prv) Vkupno ~asovi 90 Krediti 5 Vid na predmet Zadolìtelen, bazi~en medicinski, pretklini~ki. Preduslovi nema Izveduva Nastavnik od Medicinski fakultet Odgovoren nastavnik Nastavnik od Medicinski fakultet Adresa Medicinski fakultet, Vodwanska 8 Skopje. Klu~ni zborovi Stomatolo{ki fakultet, stru~na stomatolo{ka sestra, zadolìtelen predmet, Medicinska psihologija so medicinska etika. Nastavna sodrìna Teoretska nastava ~as. Клиничка психологија Вовед, развој, содржина и методи. Карактеристики на животниот циклус. Основни психички особини (внимание, емоции, говор, меморија, свест). 3 Темперамент и личност. 9

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Развој на селф. Анксиозност. Основа на психологијата. Стрес и состојби врзани со стрес. Поим за стрес. Причинители. Физиологија и клинички манифестации. Проценка на стресот. Методи за справување. Болката во стоматологијата. Етиологија. Проценка. Справување со болката. 4 Анатомија и физиологија на темпоромандибуларниот зглоб. Симптоми и етиологија на темпоромандибуларната терапија. 4 Проценка. Терапија на проблемите врзани со ТМЗ. Етика - поим, однос пациент - сестра - доктор - семејство. 4 Вовед во медицинската и стоматолошката етика. Историски преглед и значење на етиката во стоматолошката наука. Првите кодификации за начелата на медицинската етика, стара. Грција и сознанијата од нивните филозофи и научници. Хипократова заклетва и нејзината содржина како битна основа за медицинската етика. Платон и неговиот коментар врз Хипократовата заклетва. Медицинска етика кај старите Римјани и примена на римското право. Источни народи - нивни сознанија за медицинската етика. Првите медицински школи во Италија и нивното учење. Кодекс на етички правила за лекарите и хирурзите од Манчестер - 794 год. Формирање на првите лекарски синдикати и комори, изготвување на кодекс за однесувањето на медицинскиот персонал. Женевска формулација на Хипократовата заклетва. Меѓународен кодекс на лекарска етика. Хелсиншка декларација. Деонтологија и медицинска етика во цивилизирано општествo. Етика во современата стоматологија. Етичка ориентација и практична примена со професионална содржина. Organizacija Teoretska nastava 45 ~asa, podgotovka za teoretska nastava 45 ~asa. 0

I GOD INA Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Interaktivna nastava (teoretska), rabota vo mali grupi (ve`bi), i drugi oblici predvideni so zaedni~kite kriteriumi na EKTS. Izleznost od teoretskata nastava: - po{iroki poznavawa za medicinskata psihologija i medicinskata etika. Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 39 65 vkupno 60 00 Ako studentot na go polo`i prviot kolokvium (prvata proverka na znaeweto), celata nastavna sodr`ina ja polaga vo ispitnata sesija. Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Kontinuirana proverka na znaewto, kolokviuma, I kolokvium- 30 boda, II kolokvium- 35 boda. Pop-Jordanova Nada: Medicinska Etika (Kultura, 003 god.) i Medicinska Psihologija (Kultura, 003 god.). Makedonski

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T ERGONOMIJA Predmet Studiska programa Ergonomija Kod SSS 0 Studiska godina Semestar Stru~na stomatolo{ka sestra I (prva) I (prv) Vkupno ~asovi 55 Krediti 4 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Zadolìtelen, bazi~en stomatolo{ki, pretklini~ki. nema Katedra za bolesti na zabite i endodontot Prof. d-r Qupka Matovska Katedra za bolesti na zabite i endodontot, Stomatolo{ki fakultet, Vodwanska 8 Skopje Tel. +389 399 038. Stomatolo{ki fakultet, stru~na stomatolo{ka sestra, zadolìtelen predmet, Ergonomija. Nastavna sodrìna Teoretska nastava ~as. Воведни напомени и дефиниција на ергономијата. Ергономски концепти и методи. Хигиена и ергономија: сигурност, услови за работа и околности. Дизајн на стоматолошкиот инструментариум и локални неуромускуларни оптеретувања. Ергономски аспекти на дигиталната рендгенграфија. Ергономски критериуми во стоматолошката пракса и контрола на инфекцијата. Микробиолошка и ергономска ориентација во истражувањето на дентални протективни алишта. Ергономија за народот: Работа без асистент. Работа со камера и асистент. I kolokvium

I GOD INA Ергономија во препарација на кавитетите. Прогрес на механичката канална препарација. Работна кондиција и ергономски мерки - можности. Ергономијата во превенцијата на професионалните заболувања. Денталните асистенти во работната екипа - ергономски аспекти. Ергономија на стоматолошката работа - човечките фактори во дизајнирањето, развитокот и прогресот на стоматолошката столица. Евалуација на работатa: практична ергономска методологија. II kolokvium Prakti~na nastava ~as. Дефинирање на ергономијата во стоматологијата. 5 Поставеност на екипата во претклинички и клинички услови (ергономски аспекти). 5 Анатомски и физиолошки аспекти на коректната работна положба на терапевтот и пациентот. 5 Епидемиологија на неправилната работна положба. 5 Позиционирање на статичките и динамичките инструменти. 5 Позиционирање на оперативната лампа. 5 Употреба на компјутер и компјутерски приказ на рендген наодот. 5 I kolokvium 5 Хигиенски процедури и методи. 5 Организација на третманот: Организација на посетите на пациентот. Улогата на денталниот асистент во третманот на пациентот. Употреба на мултимедиа. Четворорачна стоматологија. 5 Администрација со компјутерски систем. Практична организација и дизајн на третманската ареа и чекална. Контакт со денталниот техничар, дентално депо. Екипираност: Ергономски критериуми за терапевтската столица, столица за пациентот, унит, светло. Аспирација. Одржување. 5 Орманчиња за лекови и инструментариум. Инструменти: Статички инструменти. Ротирачки инструменти. Други 5 динамични инструменти. Дизајн на работната средина: Осветлување и употреба на бои. 5 Озвучување. Остатоци и токсични продукти. Управување, раководење и организација на работата. 5 II kolokvium 5 3

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Teoretska nastava 30 ~asa, podgotovka za teoretska nastava 30 ~asa Prakti~na nastava 75 ~asa, praksa 0. Interaktivna nastava (teoretska), rabota vo mali grupi (ve`bi), i drugi oblici predvideni so zaedni~kite kriteriumi na EKTS. Izleznost od teoretskata nastava: - po{iroki poznavawa za ergonomijata vo stomatologijata. Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 39 65 vkupno 60 00 Ako studentot na go polo`i prviot kolokvium (prvata proverka na znaeweto), celata nastavna sodr`ina ja polaga vo ispitnata sesija. Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Kontinuirana proverka na znaewto, kolokviuma, I kolokvium- 30 boda II kolokvium- 35 boda. Avtorizirani predavawa od prof. d-r Qupka Matovska. Makedonski 4

I GOD INA MEDICINSKA INFORMATIKA Predmet Studiska programa Kod SSS 03 Studiska godina Semestar Medicinska informatika Stru~na stomatolo{ka sestra I (prva) I (prv) Vkupno ~asovi 5 Krediti 5 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Zadolìtelen, op{toobrazoven. nema Katedra za maksilofacijalna hirurgija Prof. d-r Aleksandar Gr~ev. Katedra za maksilofacijalna hirurgija, Stomatolo{ki fakultet, Vodwanska 8 Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~na stomatolo{ka sestra, zadolìtelen predmet, Medicinska informatika. Nastavna sodrìna Teoretska nastava ~as. Вовед: Информатика како наука. Поим за информација. Основни поими во компјутерската техника: Чипови. Микропроцесори. Влезно-излезни уреди. Комјутерите како логични машини: Логична алгебра. Логични снопови. Основи на софтверот на компјутерите: Програмски јазици. Програмирање. Структурирано програмирање. Основи на системски софтвер. Клинички информациски систем. Примена на компјутерите за истражувачка дејност. Процесирање. Основи на биокибернетиката: Модели и моделирање. Веројатности: Теорија на веројатност. Примена во молекуларната генетика. Матрица: Вектори. Примена во неурофизиологијата. Диференцијални разлики: Блок дијаграм. Опис на системи na повратна врска. 5

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Теорија на системи: Теорија на авиополност. Промена во психијатријата. Kolokvium Prakti~na nastava ~as. Практична работа со компјутер Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Teoretska nastava 5 ~asa, podgotovka za teoretska nastava 5 ~asa. Prakti~na nastava 75 ~asa, praksa 0. Interaktivna nastava (teoretska), rabota vo mali grupi (ve`bi), i drugi oblici predvideni so zaedni~kite kriteriumi na EKTS. Izleznost od teoretskata nastava: Po{iroki poznavawa za medicinskata informatika. Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 39 65 vkupno 60 00 Ako studentot na go polo`i prviot kolokvium (prvata proverka na znaeweto), celata nastavna sodr`ina ja polaga vo ispitnata sesija. Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Kontinuirana proverka na znaewto, test. Avtorizirani predavawa od prof. d-r Aleksandar Gr~ev. Makedonski 6

I GOD INA ORALNA BIOHEMIJA Predmet Oralna biohemija Studiska programa Kod SSS 04 Studiska programa Semestar Stru~na stomatolo{ka sestra I (prva) I (prv) Vkupno ~asovi 55 Krediti 6 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Zadolìtelen, bazi~en stomatolo{ki, pretklini~ki. nema Katedra za bolesti na ustata i parodontot Prof. d-r Kiro Ivanovski Katedra po bolesti na ustata i parodontot, Stomatolo{ki fakultet, Vodwanska 8 Skopje Tel. +389 399 038 e-mail: kiroivanovski@hotmail.com Stomatolo{ki fakultet, stru~na stomatolo{ka sestra, zadolìtelen predmet, Oralna biohemija. Nastavna sodrìna Teoretska nastava Biohemiski karakteristiki na amino-kiselini, proteini i jaglehidrati. Plunkovni `lezdi i la~ewe na plunka. Mehanizam na sekrecija na plunkata. Plunka i samo~istewe na oralnata praznina. Plunka i odrùvawe na integritetot na oralnite strukturi. Puferizacija na oralnata sredina. Za{tita na oralnata ligavica i biohemiski karakteristiki na imunoglobulinite. Sekretoren imunoglobulinski sistem (siga). Zna~ewe na plunkata za odrùvaweto na oralnoto zdravje. Biohemiski karakteristiki na gingivalniot fluid. I kolokvium Metabolizam na kalcium i fosfor. ~as. 7

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Biohemiski karakteristiki na emajlot na zabot. Promeni vo sostavot na hidroksiapatitot. Uloga na elektrolitite vo za~uvuvawe na emajlot na zabot. Biohemiski karakteristiki na dentinot, cementot i zabnata pulpa. Biohemiski karakteristiki na sintezata na kolagenot. Biohemiski karakteristiki na sozdavaweto na plakot-biofilmot. Proteinskiot matriks na biofilmot. Ekstrakleto~ni polisaharidi vo biofilmot. Metaboli~ki procesi vo biofilmot. Biohemiski procesi na bakteriite vo biofilmot. Biofilmot i oralnata homeostaza (karakteristiki na Ca-soli). Metabolizam na fluor. II kolokvium Prakti~na nastava ~as. Metodi za kolekcija na nestimulirana plunka. 5 Metodi za kolekcija na stimulirana plunka. 5 Dokaùvawe na deluvaweto na salivarnata amilaza. 5 Metodi za odreduvawe na ph na plunkata. 5 Dokaùvawe na vlijanieto na ph na plunkata vrz aktivnosta na salivarnata amilaza. 5 Demonstracija na rastvorlivost na sialomucinot. 5 Kolekcija na gingivalen fluid od gingivalniot sulkus so pomo{ na filter hartija. 5 I kolokvium 5 Seminari 0 II kolokvium 5 Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Teoretska nastava 30 ~asa, podgotovka za teoretska nastava 30 ~asa Prakti~na nastava+seminari 75 ~asa, praksa 0. Interaktivna nastava (teoretska), rabota vo mali grupi (ve`bi), i drugi oblici predvideni so zaedni~kite kriteriumi na EKTS. Izleznost od teoretskata nastava: - po{iroki poznavawa na fiziolo{kite i biohemiskite procesi vo oralnata praznina koi se zna~ajni za odrùvaweto na oralnoto zdravje, - osnovni poznavawa na biohemiskite karakteristiki na oralnite tkiva, - po{iroki poznavawa na biohemiskite karakteristiki na osnovniot etiolo{ki faktor na oralnite zaboluvawa (dentalniot plak), - osnovni poznavawa na biohemiskata osnova na preventivnite merki vo stomatologijata. 8

I GOD INA Ocenka na aktivnosta na studentot Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 39 65 vkupno 60 00 Ako studentot na go polo`i prviot kolokvium (prvata proverka na znaeweto), celata nastavna sodr`ina ja polaga vo ispitnata sesija. Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Kontinuirana proverka na znaewto, kolokviuma, I kolokvium- 30 boda II kolokvium- 35 boda. Nakova, Ivanovski, Pe{evska, Osnovi na oralnata fiziologija i biohemija, Ivanovski, Praktikum so teoretski osnovi, Todorovi}, Oralna Biohemija. Makedonski 9

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T ANATOMIJA Predmet Studiska programa Anatomija Kod SSS 05 Studiska programa Semestar Stru~na stomatolo{ka sestra I (prva) I (prv) Vkupno ~asovi 55 Krediti 6 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Nastavna sodrìna Zadolìtelen, bazi~en medicinski, pretklini~ki. nema Medicinski fakultet Nastavnik od medicinski fakultet Medicinski fakultet, Vodwanska 8 Skopje Stomatolo{ki fakultet, stru~na stomatolo{ka sestra, zadolìtelen predmet, Anatomija. Teoretska nastava ~as. Вовед во анатомијата со општа остеологија а) Анатомијата како дисциплина во групата биолошки науки, б) Дефиниција и значење на анатомијата во стоматолошките студии и пракса, в) Морфолошка организација на човечкото тело; делови, регии, системи, г) Анатомска номенклатура, д) Коска како орган: форма и структура, ѓ) Скелет во целост и негова поделба. Коски нa черепот: оѕ frontale оѕ occepitale Коски на черепот: оѕ sphenoidale оѕ ethmioidale Коски на лицето: оѕ temporale оѕ ethmoidale оѕ nasale оѕ ethmoidale os lacrimale concha nasalis inferior Краниофацијални јами: fossa temporalis fossa intratempolis fossa pteygopalatina cavum nasi orbita 30

I GOD INA Општа синдезмологија Подвижни зглобови и нивна поделба Главни елементи на зглобовите Споредни елементи на зглобовите Неподвижни зглобови и нивна поделба Art. temporomandibularis Општа миологија Морфолошки особености на скелетната мускулатура Морфолошки особености на мазната мускулатура Срцев мускул и негови особености Мимични мускули и нивни заеднички карактеристики м. орбицуларис орис m. Orbicularis oculi m. Buccinators plattysma Мастикаторни мускули m. temporalis m. maseter m. Ptergoideus medialis et lateralis фасции на главата и на вратот: fascia parotidemosseterica, fascia buccopharyngea, fascia colli superficialis, media et profunda Мускули на врат m. sternocleidomastoideus m. trapezius mm. scaleni mm. prevertebrales et mm. subccipitales mm. suprahyoidei et mm. infrahyoidei Општа ангиологија Артерии и видови на артериски разгранувања Колатерална циркулација Вени: особеност, површн ии длабоки вени Лимфни садови и лимфни јазли a. carotis communis: почеток, топографија, завршни гранки а. carotis ehterna: топографија, бочни и завршни гранки Садови на глава и врат а. lingularis а. facialis а. carotis interna Садови на глава и врат а. maxillaris: топографија, бочни и завршни гранки а. subclavia а. vertebralis V. jugularis ехt. V. jugularis int I kolokvium 3

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Општа неуралгија поделба на функционални карактеристики на нервниот систем централен нервет систем периферен нервен систем вегетативен нервен систем Нерви на глава и врат filla ofactoria Нерви на глава и врат n. ocpicus n. oculomotorius, n. trochlearis et n. adbucens Нерви на глава и врат n. maxilaris plexus dentalis superior ganglion pterigopalatinum Нерви на глава и врат n. mandibularis plexus dentalis inferior ganglion oticum Нерви на глава и врат n. facialis n. statoacusticus Нерви на глава и врат n. glossopharyngeus n. vagus n. accessorius n. hypoglossus Органи на глава и врат Cavum oris Органи на глава и врат Lingva, gingival, plunkini `lezdi Органи на глава и врат Zabi, morfologija, gradba i funkcija 3

I GOD INA Органи на глава и врат pharynx: локализација, градба, поделба на катови larinx: локализација, градба, поделба на катови II kolokvium Prakti~na nastava Практично демонстрирање на теоретската настава на оригинални анатомски препарати ~as. Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Teoretska nastava 30 ~asa, podgotovka za teoretska nastava 30 ~asa Prakti~na nastava 75 ~asa, praksa 0. Interaktivna nastava (teoretska), rabota vo mali grupi (ve`bi), i drugi oblici predvideni so zaedni~kite kriteriumi na EKTS. Izleznost od teoretskata nastava: Po{iroki poznavawa od anatomija. Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 39 65 vkupno 60 00 Ako studentot na go polo`i prviot kolokvium (prvata proverka na znaeweto), celata nastavna sodr`ina ja polaga vo ispitnata sesija. Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Kontinuirana proverka na znaewto, kolokviuma I kolokvium- 30 boda II kolokvium- 35 boda. U~ebnici: Glava i vrat, Centralen nerven sistem so setila, vo izdanie na Prosvetno delo, Skopje. Avtori: Josifov, Kargovska. Atlas: Makedonsko izdanie na Netter. Makedonski 33

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T FIZIOLOGIJA Predmet Studiska programa Fiziologija Kod SSS 06 Studiska programa Semestar Vkupno ~asovi 55 Krediti 6 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Stru~na stomatolo{ka sestra I (prva) II (vtor) Zadolìtelen; bazi~en medicinski, pretklini~ki. nema Medicinski fakultet Nastavnik od medicinski fakultet Medicinski fakultet, Vodwanska 8 Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~na stomatolo{ka sestra, zadolìtelen predmet, Fiziologija. Nastavna sodrìna Teoretska nastava ~as. Телесни течности: Крвна плазма, серум, состав, количина, лимфа, цереброспинална течност, поим за внатрешната средина; хомеостаза, принципи на хомеостатските функции, хомеостатски механизми, позитивна и негативна повратна спрега. Оформени елементи: Еритроцити (број, форма, градба и транспорт низ мембраната), седиментација, хематокрит, хемоглобин (градба, типови на хемоглобин и нивни својства), Регулирање на еритропоезата, леукоцити (број, поделба, физиолошко значење, својства, леукоцитарна формула, микро и макрофагицити, регулирање на леукопоезата). Физиолошка основа на хемостазата и коагулацијата: Тромбоцити (број и својства, промена на формата, атхезија, агрегација), коагулација, каскадна теорија, фактори на коагулацијата, антикоагуланси, фибринолиза, систем на крвни групи. (А,Б,О), Рх-фактор, трансфузија. Физиологија на срцето: Физиологија на миокардот, контрактилна мускулатура, спроводен систем на срцето, автоматизам на работата на срцето, срцев циклус, фази на срцевиот циклус, закони на срцето, срцеви волумени (систолен, волумен на крајот на систолата, волумен на крајот на дијастолата), минутен волумен. 34

I GOD INA Тонови на срцето: (Генеза, значење на валвулите), прв, втор, трет и четврт тон на срцето, електрокардиографија (ЕКГ), инервација на срцето и регулирање на неговата работа (нервна и хуморална), коронарна циркулација. Пулс: артериски, сфигмографија (анализа на кривата), ширење на артерискиот пулс до ниво на артериолот, венски пулс, регистрирање на (флебограм), микроциркулација: капилари, прекапиларен сфинктер, вазомоција, шатни крвни садови, регулирање на циркулацијата и на артерискиот притисок. Физиологија на циркулацијата на крвта: Особини на крвните садови, капацитативни и резистивни крвни садови, закони на хемодинамиката, инервација на крвните садови, видови на рецептори на крвните садови, континуиран тек на крвта, циркулација во венските крвни садови и фактори кои влијаат на венската циркулација, крвен притисок: артериски и венски, васкуларен ендотел-васкуларна хомеостаза (улога на простациклинот, тромбоксанот и НО). Физиологија на респираторниот систем: Физиологија на дишење, респираторни патишта, (мртов простор), респираторна мембране, респираторна единица, механизам на инспирација и експирација, значење на интерплеурален притисок. I kolokvium Транспорт на гасови: Транспорт на кислород, крива на дисоцијацијата на оксихемо-глобинот, транспорт на јаглерод диоксидот и крива на дисоцијацијата, Бохров и Халданеов ефект, транспортна и пуферска улога на хемоглобинот; регулација на дишењето: нервна и хуморална (хемо и баро рецептори), прво вдишување. Физиологија на мастикаторните мускули и нивна улога во процесот на џвакање: Електромиографија (изглед на криватадолкување), рефлекс на масетерот, гнатодинамометрија. Физиологија на ТМЗ. Видови на движења на долната вилица: Џвакање: механизам, значење, видови, влијание на џвакањето на лачењето на плунката. Значење на рецепторите за допир во регулирање на процесот на џвакањето и почетокот на чинот на голтање, улога на јазикот, усните, образите и тврото непце во процесот на џвакање, рефлексна контрола на џвакањето, местење на забите во процесот на џвакање, голтање-фази, рефлексна контрола. Рецептори на усната шуплина (допир, притисок, болка, терморецептори): Сензитивна трансмисија низ забните ткива, сензитивни патишта од усната шуплина. Сетило на вкус (рецептори, дискриминација на различни вкусови, густативен пат), сетило на мирис и олфакторен пат. 35

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Физиологија на ДГТ: Физиологија на варење во желудникот, желудечен сок (состав, количина на регулација на секреција), ферменти, движење на желудникот, варење во дванаесетпалечното црево, панкреасен сок и жолчка (состав, колоичина и регулација на секреција), физиологија на варење во тенкото црево, цревен сок 3 (состав, количина и регулација на секрецијата): механизам на апсорпцијата, движење, рефлексна дефекација, калциумска вредност на храната, респираторен количник, топлотен еквивалент на кислородот, базен метаболизам, физиологија на рамнотежата во исхраната (гојазност и кахексија). Физиологија на уринарниот тракт: Физиологија на бубрези, процеси на филтрација, реапсорпцоја и секреција во нефронот, примарна и дефинитивна урина, клиренс, улога на бубрезите во регулирање на осмолалноста и количеството на вода во организмот, концентрација на урина, едокрина улога на бубрезите (еритропоетин и реннин), регулирање на ацидобазната рамнотежа, рефлексна микција. Физиологија на ендокрината жлезда: Ендокрината улога на хипоталамусот, значењето на хипота-ламо-хипофизниот портен систем, хипофиза, хормоне на адено и неурохипофиза и регулација на нивното лачење, тироидна жлезда, хормоне - формирање, секреција, регулирање на лачењето, ефекти, паратиреоиднажлезда - паратхормон, метаб-олизам на Ca и P, ендокрин панцреас (инсулин и глукагон), ендокрино регулирање на метаболизам на јаглени хидрати, хормони на кора и срж на надбубрези, хормони на репродукција и сексуален развој, машки и женски репродуктивен систем. Физиологија на ЦНС: Физиологина на рецептор ии рефлекси, рецепторски потенцијал, адаптирање на рецепторите, видови рецептори, мускулно вретено и тетивни рецептори, поим на рефлексниот лак, рефлекси, централен нервен систем, 3 функционална организација и поделба на ЦНС, рбетен мозок, мал мозок, продолжен мозок, понс, кранијални нерви, среден мозок, тхаламус, хипота-ламус, вегетативен нервен систем и мозочна кора. II kolokvium Prakti~na nastava Физиологија на крвта: Еритроцити: одредување на бројот на еритроцитите, осмотска резистенција на еритроцитите, одредување на концентрацијата на хемоглобинот, одредување на вредностите на хематокритот и седиментацијата. Леукоцити: Крвен размаз (препознавање на келиските елементи на крвта), одредување на бројот на леукоцитите, одредување на апсолутната и релативната леукоцитарна формула. Хомеостаза: Хематолошки индекси, влијание на калциумовите јони на коагулацијата, пуфери на крвта, одредување на пуферскиот капацитет, одредување на крвни групи. ~as. 0 5 0 36

I GOD INA Венепункција, крвен притисок, пулс. 0 I kolokvium 5 Орална физиологија: Физиологија на плунката: земање примерок на плунка, одредување на количината на излачена плунка кај чoвек во мирување и после секреторна стимулација (хемиски и 0 механички дразби), испитување на осмоларноста на плунката на изолирани келии. Улога на плунката: Во варењето и хомеостазата: одредување на ph вредност, одредување на пуферски капацитет на плунката 0 саливарна амилаза, улога во варењето на храната. Физиологија на мастикаторните мускули: Рефлекс на масетерите, гнатодинамометрија (мерења помеѓу 0 различните видови на заби во групите на студенти), билошка варијабилност на мерените параметри и статистичка обработка. II kolokvium 5 Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Teoretska nastava 30 ~asa, podgotovka za teoretska nastava 30 ~asa. Prakti~na nastava 75 ~asa, praksa 0. Interaktivna nastava (teoretska), rabota vo mali grupi (ve`bi), i drugi oblici predvideni so zaedni~kite kriteriumi na EKTS. Izleznost od teoretskata nastava: - po{iroki poznavawa na fiziolo{kite procesi. Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 39 65 vkupno 60 00 Ako studentot na go polo`i prviot kolokvium (prvata proverka na znaeweto), celata nastavna sodr`ina ja polaga vo ispitnata sesija. Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A 37

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Kontinuirana proverka na znaewto, kolokviuma I kolokvium- 30 boda II kolokvium- 35 boda. Guyton A, Hall J. Medicinska fiziologija, 003 god. Odbrani poglavja od fiziologija (od Katedrata). Praktikum po fiziologija (od Katedrata). Makedonski MIKROBIOLOGIJA Predmet Mikrobiologija Studiska programa Stru~na stomatolo{ka sestra Kod SSS 07 Studiska programa I (prva) Semestar Vkupno ~asovi 55 Krediti 6 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Nastavna sodrìna II (vtor) Zadolìtelen, bazi~en medicinski, pretklini~ki. nema Medicinski fakultet Nastavnik od Medicinski fakultet Medicinski fakultet, Vodwanska 8 Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~na stomatolo{ka sestra, zadolìtelen predmet, Mikrobiologija. Teoretska nastava Микробиологијата како наука. Предмет и цел на проучување на микоробиологијата. Микробиологијата во стоматолошката пракса. Видови микроорганизми. Морфологија и структура на микроор-ганизмите (бактерии, вируси, фунги). Растење и размножување на микроорганизмите. Култивирање и физиолошко испитување на микроорганизмите: култивирање на бактерии, вирус и фунги. Дејство на физички, хемиски и антимикробни агенси врз микроорганизмите. ~as. 3 3 38

I GOD INA Механизми на патогеност и вируленција на микроорганизмите. Бактериологија: класификација на бактериите, бактерии со посеб-но медицинско значење, бактерии важни за стоматологијата. I kolokvium Вирусологија: медицински значајни вируси, вируси кои 3 се пренесуваат фекално-орално и аерогено. Екологија на микроорганизмите: распространетост на микроорганизмите во човековото опкружување (резервоари, извори, патиштан а пренос), нормална микрофлора на човечкото тело (локализација, значење). Микроорганизми во усната празнина: видови, значење. Микроорганизми во стоматолошката ординација: видови, извори, начини на пренесување, преживување, индивидуални и колективни ризици, мерки за нивни отстранување. Методи и протоколи за дезинфекција во стоматолошката ординација. Методи протоколи за стерилизација на стоматолошките инструмент и апарати. Асептично работење во стоматолошката пракса: основни хигиенски мерки, значење на миењето раце, мерки за лична и колективна заштита. II kolokvium Практична настава ~as. Микроскопско испитување на микроорганизмите 0 Култивирање и физиолошко испитување на микроорганизмите, микробиолошки подлоги. 0 I kolokvium 5 Техники за идентификација на микроорганизмите. 0 Стерилизација и дезинфекција. 0 Методи за контрола на хигиената во здравсвената установа. 5 II kolokvium 5 Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Teoretska nastava 30 ~asa, podgotovka za teoretska nastava 30 ~asa. Prakti~na nastava 75 ~asa, praksa 0. Interaktivna nastava (teoretska), rabota vo mali grupi (ve`bi), i drugi oblici predvideni so zaedni~kite kriteriumi na EKTS. Izleznost od teoretskata nastava: - po{iroki poznavawa od mikrobiologijata. 39

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Ocenka na aktivnosta na studentot Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 39 65 vkupno 60 00 Ako studentot na go polo`i prviot kolokvium (prvata proverka na znaeweto), celata nastavna sodr`ina ja polaga vo ispitnata sesija. Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Kontinuirana proverka na znaewto, kolokviuma, I kolokvium- 30 boda II kolokvium- 35 boda. Medicinska Mikrobiologija-op{t del, Panovski Nikola so sorabotnici, Dekatlon, Skopje, 008 god. Medicinska Mikrobiologija i parazitologija-specijalen del Panovski Nikola so sorabotnici, Dekatlon, Skopje, 008 god. Praktikum po Medicinska mikrobiologija i parazitologija, Katedra po Mikrobiologija i parazitologija, Medicinski fakultet, Skopje, Makedonski 40

I GOD INA STOMATOLO{KA FARMAKOLOGIJA Predmet Studiska programa Kod SSS 08 Studiska programa Semestar Vkupno ~asovi 55 Krediti 7 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Stomatolo{ka farmakologija Stru~na stomatolo{ka sestra I (prva) II (vtor) Zadolìtelen; bazi~en stomatolo{ki, pretklini~ki. nema Katedra za bolesti na zabite i endodontot Prof. d-r Qupka Matovska; prof. d-r Z. Belazelkoska. Katedra za bolesti na zabite i endodontot, Stomatolo{ki fakultet, Vodwanska 8 Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~na stomatolo{ka sestra, zadolìtelen predmet, Stomatolo{ka farmakologija. Nastavna sodrìna Teoretska nastava ~as. Вовед: Пронајдок и развој на лековите,краток приказ на одделни поглавја, поим за лек и отров, дози, дозирање (поим за тераписка широчина, тераписки индекс). Фармакодинамика (механизам и делување на лековите и соодветност меѓу дозата, структурата и ефектот на лекот). Фармакокинетика: Апликација на лековите, преоѓање преку клеточните мембрани, ресорпција, дистрибуција,врзување со плазма протеините, елим-инација, биотрансформација, поим за биолошко полувреме, биолошка расположливост и биолошка еквиваленција. Синергизам, антагонизам и антидотизам. Интеракции помеѓу лековите Фармаколошка поделба на оровите и општи принципи на нивно делување. Труење со жива, арсен. Општи принципи на терапија на труење со лекови и отрови. Фармакологија на антисептични и дезинфекциони и фунгицидни средства. Средства кои се применуваат во стоматологијата (хидроген, хлорамин, натриумхипохлорид, бетадин, метиленско плаво, хексорал и др.). Фармакологија на периферниот нервен систем. Локални анестетици (површинска, инфилтративна, спроводна). 4

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Хемотерапија и хемотерапевтици. Сулфонамиди и антибиотици (механизам на делување, резистенција, избор на лекови). Фармакологија на кортокостероиди. Тераписки ефекти и несакани дејства. Флуориди. (Делување, примена) и дентин потекло. Фармакологија на средствата за стимулација на дентиногенеза-та (ЗнООЗ, Ца(ОХ), пасти и др. Фармакологија на средствата за некротизација на забната пулпа (препарати на парахлорфенол, арсенски препарати). Хемиски средства за ширење на коренските канали, средства за иригација на коренските канали. Медикаментозни пасти за канално полнење Ca(OH), Гѕсиева паста, Walkoff-ова паста, јодоформ-сол. цхлумскѕ и др.). I kolokvium Средства за канална оптурација. Примена на аналгетични и антисептични средства, третманот на пародонталната болест и заболување на меките ткива. Примена на антибиотиците во третманот на пародонталната болест и меките ткива (пер ос, парентерално, локално, по пат на електрофореза). Антихистаминација во третманот на заболувањата на оралната лигавица. Антимикотични средства (таблети, солуции, маст). Примена на вазодилататпри и витамини во терапијата на пародонталната болест и заболувањата на меките ткива. Премедикација при третманот на фокалната инфекција. Антибиотска терапија за сузбивање на инфекции по пат на капсуларна, парентерална, локална примена во оралната и максилофацијалната хирургија. Аналгетици и антипиретици. Анестетици кои се користат во максилофацијалната хирургија. Медикаменти кои се користат во предоперативен третман на пациентот и при компликации за време на хируршките интервенции во максилофацијалната хирургија. Медикаменти кои се користат при колапс, синкопа, анафилактични реакции. Медикаменти кои се користат во постоперативните компликации во оралната и максилофацијалната хирургија. 4

I GOD INA Локални хемиски хемостатици. Општи хемиски хемостатици. Локални биолошки средства за хемостаза. II kolokvium Prakti~na nastava Примена на медикаментите во денталната патологија. 0 Примена на медикаментите третманот на парадонталната болест и заболувањата на меките ткива. 0 I kolokvium 5 Примена на медикаментите во орално-хируршките третмани. 0 Примена на медикаментите во максилофацијалната хирургија. 5 II kolokvium 5 ~as. Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Proverka na znaeweto Teoretska nastava 30 ~asa, podgotovka za teoretska nastava 30 ~asa. Prakti~na nastava 75 ~asa, praksa 0. Interaktivna nastava (teoretska), rabota vo mali grupi (ve`bi), i drugi oblici predvideni so zaedni~kite kriteriumi na EKTS. Izleznost od teoretskata nastava: - po{iroki poznavawa za stomatolo{kata farmakologija. Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 39 65 vkupno 60 00 Ako studentot na go polo`i prviot kolokvium (prvata proverka na znaeweto), celata nastavna sodr`ina ja polaga vo ispitnata sesija. Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Kontinuirana proverka na znaewto, kolokviuma, I kolokvium - 30 boda II kolokvium - 35 boda. 43

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Stomatolo{ka farmakologija, Belazelkoska, Oxaklievska Makedonski STOMATOLO{KA PROTETIKA I Predmet Studiska programa Kod SSS 09 Studiska programa Semestar Vkupno ~asovi 54 Krediti 7 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Nastavna sodrìna Stomatolo{ka protetika I Stru~na stomatolo{ka sestra I (prva) II (vtor) Zadolìtelen; bazi~en stomatolo{ki, pretklini~ki. nema Katedra za stomatolo{ka protetika Prof. d-r Elena Petkova Katedra za stomatolo{ka protetika, Stomatolo{ki fakultet, Vodwanska 8 Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~na stomatolo{ka sestra, zadolìtelen predmet, stomatolo~ka protetika. Teoretska nastava Анатомија на усната празнина. Морфологија на предните и бочните заби. Технологија на материјалите. Маси за отпечатување, гипс, хидроколоиди-алгинати, елас-томери, видови, особини, примена. Термопластични маси, восоци, видови, особини, примена и начин на работа. Цементи, видови, особини, примена и начин на работа. Акрилати, видови, особини, примена и начин на работа. Материјали за фасетирање со топла, ладна и светлосна полимеризација, видови, особини. ~as. 44

I GOD INA Лажици за анатомски отпечаток, индивидуални лажици. Припрема на работно место за протетички изработки. Други помошни материјали во протетичката практика. I kolokvium Коронки Видови Изработка Цементирање Мостови Видови Изработка Цементирање II kolokvium Prakti~na nastava ~as. Анатомија на усната празнина. Морфологија на предните заби. 4 Морфологија на бочните заби. 4 Технологија на материјалите. Masi za otpe~atuvawe, gips, hidrokoloidi-alginati, elastomeri, vidovi, osobini, primena i na~in na rabota. 0 Termoplasti~ni masi, vosoci, vidovi osobini, primena i na~in na rabota. 0 Cementi, vidovi, osobini primena i na~in na rabota. 0 Akrilati, vidovi, osobini, primena i na~in na rabota. 0 Materijali za izrabotuvawe na privremeni koronki, vidovi, osobini, primena, na~in na rabota, fabri~ki privremeni koronki. 0 I kolokvium 0 Materijali za fasetirawe so topla, ladna i svetlosna polimerizacija, vidovi, osobini,primena i na~in na rabota. 0 La`ici za anatomski otpe~atok, individualni la`ici. 0 Priprema na rabotno mesto za proteti~ki izrabotki. 0 Drugi pomo{ni materijali vo proteti~kata praktika. 0 Koronki. Vidovi. Izrabotka. Cementirawe. 0 Mostovi. Vidovi. Izrabotka. Cementirawe. 0 II kolokvium 0 45

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Teoretska nastava 30 ~asa, podgotovka za teoretska nastava 30 ~asa Prakti~na nastava 50 ~asa, praksa 44. Interaktivna nastava (teoretska), rabota vo mali grupi (ve`bi), i drugi oblici predvideni so zaedni~kite kriteriumi na EKTS. Izleznost od teoretskata nastava: - po{iroki poznavawa za fiksnite protetski nadomestoci, koronki i mostovi. Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 39 65 Vkupno 60 00 Ako studentot na go polo`i prviot kolokvium (prvata proverka na znaeweto), celata nastavna sodr`ina ja polaga vo ispitnata sesija. Kontinuirana proverka na znaewto, kolokviuma I kolokvium- 30 boda II kolokvium- 35 boda. Mir~ev E. Pretklinika na fiksnata stomatolo{ka protetika, Mir~ev E. Stomatolo{ka tehnologija, nemetali, metali i materijali za polnewe kaviteti, Trifunovi} D. i sor. Stomatolo{ka protetika -pretklinika. Makedonski Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Elaborat za izmeni i dopolnuvawe na studiska programa za stru~ni stomatolo{ki sestri Stomatolo{ki fakultet-skopje 46

II GODINA INTERNA MEDICINA Predmet Interna medicina Studiska programa Kod SSS 0 Studiska godina Semestar Vkupno ~asovi 89 Krediti 3 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Stru~na stomatolo{ka sestra II (vtora) III (tret) Zadolìtelen; medicinski, klini~ki. Osvoeni krediti od fiziologija, farmakologija i mikrobiologija. Katedra za Interna medicina Profesori od Medicinski fakultet Katedra po Interna medicina, Medicinski fakultet, Vodwanska 8 Skopje. Medicinski fakultet, stru~na stomatolo{ka sestra, zadolìtelen predmet, Interna medicina. Nastavna sodrìna Teoretska nastava ~as. Kardiologija: Specifi~nosta na anamnezata na kardiovaskularen bolen. Specifiki na objektivniot naod kaj kardiovaskularen bolen. Vrodeni srcevi mani-cianogeni i necianogeni. Steknati srcevi mani. Revmatska treska, infektiven endokardit,fokaloza. Koronarna arteriska bolest (etiologija, patogeneza, stabilna hroni~na bolest). Akuten koronaren sindrom (nestabilna angina: AIM). Zgolemen krven pritisok. 47

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Srceva slabost Vospalitelni zaboluvawa (miokardit, perikardit, primarni kardiomiopatii). Osnovno poremetuvawa na ritmot i sproveduvaweto. Pulmologija: Specifi~nosti na anamnezata na pulmonalen bolen. Specifi~nosti na objektiven pregled na pulmonalen bolen. Bronhialna astma Hroni~ni restriktivni zaboluvawa: bronhit, bronhiektazii, emfizema. Bronhopneumonii i pneumonii Tumor. TBC i sarkoidoza. Zaboluvawa na pleurata i mediastinumot Gastroenterohepatologija: Specifi~nosti vo anamnezata na gastroenterolo{ki bolen Specifi~nosti vo objektivniot pregled na gastroenterolo{ki bolen. I kolokvium Zaboluvawa na `dreloto, ezofagusot; hietalna hernia. Ulkusna bolest; tumori na `eludnik. Hroni~en hepatit, crnodrobna ciroza, timori. Zaboluvawa na bilijarnite pati{ta: zaboluvawa na pancreas. Akuten abdomen. Nefrologija: Specifi~nosti na anamnezata kaj bubre`en bolen Akutna i hroni~na bubre`na insuficiencija. Nefrotski sindrom. Kolika. Endokrinologija: Specifi~nosti na anamnezata i objektiven naod kaj endokrinolo{ki bole. [e}erna bolest. Zaboluvawa na tireoidnata `lezd. Zaboluvawa na nadbubreg. Hipofiza. Hematologija: Anemii. Poremetuvawa na koagulacijata. Akutni i hroni~ni leukozi. Revmatologija: Zgloben i vonzgloben revmatizam. Sistemski i revmatski zaboluvawa. II kolokvium Prakti~na nastava Prakti~no prezentirawe na specifi~nosta na anamnezata na kardiovaskularen bolen. Specifiki na objektivniot naod kaj kardiovaskularen bolen. Vrodeni srcevi mani-cianogeni i necianogeni. Steknati srcevi mani. Revmatska treska, infektiven endokardit, fokaloza. Koronarna arteriska bolest Akuten koronaren sindrom (nestabilna angina: AIM). Zgolemen krven pritisok. Srceva slabost. Vospalitelni zaboluvawa (miokardit, perikardit, primarni kardiomiopatii). Osnovno poremetuvawa na ritmot i sproveduvaweto. Prakti~no prezentirawe na Specifi~nosti na anamnezata na pulmonalen bolen. Specifi~nosti na objektiven pregled na pulmonalen bolen. Bronhialna astma Hroni~ni restriktivni zaboluvawa: bronhit, bronhiektazii, emfizema. Bronhopneumonii i pneumonii Tumor. TBC i sarkoidoza. Zaboluvawa na pleurata i mediastinumot. ~as. 0 0 48

II GOD INA I kolovium 3 Prakti~no prezentirawe na Specifi~nosti vo anamnezata na gastroenterolo{ki bolen. Specifi~nosti vo objektivniot pregled na gastroenterolo{ki bolen. Zaboluvawa na `dreloto, ezofagusot; hietalna hernia. Ulkusna bolest; tumori na èludnik. Hroni~en hepatit, crnodrobna ciroza, timori. Zaboluvawa na bilijarnite pati{ta; zaboluvawa na pancreas. Akuten abdomen. Prakti~no prezentirawe na Specifi~nosti na anamnezata kaj bubreèn bolen. Akutna i hroni~na bubre`na insuficiencija. Nefrotski sindrom. Kolika. Prakti~no prezentirawe na Specifi~nosti na anamnezata i objektiven naod kaj endokrinolo{ki bole. [e}erna bolest. Zaboluvawa na tireoidnata `lezda. Zaboluvawa na nadbubreg. Hipofiza. Prakti~no prezentirawe na Anemii. Poremetuvawa na koagulacijata. Akutni i hroni~ni leukozi. Prakti~no prezentirawe na Zgloben i vonzgloben revmatizam. Sistemski i revmatski zaboluvawa. 4 II kolokvium 3 0 Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Teoretska nastava 5 ~asa, podgotovka za teoretska nastava 5 ~asa Prakti~na nastava 45 ~asa, praksa 4. Interaktivna nastava (teoretska), rabota vo mali grupi (ve`bi), i drugi oblici predvideni so zaedni~kite kriteriumi na EKTS. Izleznost od teoretskata nastava: - osnovni poznavawa na zaboluvawata vo internata medicina. Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 39 65 Vkupno 60 00 Ako studentot na go poloì prviot kolokvium (prvata proverka na znaeweto), celata nastavna sodrìna ja polaga vo ispitnata sesija. 49

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Kontinuirana proverka na znaewto, kolokviuma, I kolokvium- 30 boda II kolokvium- 35 boda. Avtorizirani predavawa od Katedrata za interna medicina. Makedonski STOMATOLO{KA PROTETIKA II Predmet Studiska programa Kod SSS 0 Studiska programa Semestar Vkupno ~asovi Krediti 4 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Stomatolo{ka protetika II Stru~na stomatolo{ka sestra II (vtora) III (tret) Zadol`itelen, bazi~en stomatolo{ki, pretklini~ki. Stomatolo{ka protetika I (osvoeni krediti) Katedra za stomatolo{ka protetika Prof. d-r Dragoqub Veleski Katedra za stomatolo{ka protetika, Stomatolo{ki fakultet, ul. Vodwanska 8 Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~na stomatolo{ka sestra, zadol`itelen predmet, Stomatolo{ka protetika. 50

II GOD INA Teoretska nastava ~as. Parcijalna proteza.. Vidovi i delovi na parcijalna proteza. Fazi na izrabotka i potreben pribor. Obrabotka i reparatura. Predavawe i upatstva na pacientite (edukacija). Skeletirani parcijalni protezi. Totalni protezi Biolo{ki osnovi, cel i zada~i na totalnata proteza. I kolokvium Anatomski i funkcionalni otpe~atoci. Opredeluvawe na vili~ni soodnosi, potreben pribor. Predavawe na totalni protezi, upatstva za koristewe. Popravki kaj totalni protezi. II kolokvium Prakti~na nastava Parcijalna proteza Vidovi i delovi na parcijalna proteza. 7 Fazi na izrabotka i potreben pribor. 7 Obrabotka i reparaturi. 7 Predavawe i upatstva na pacientite (edukacija). 7 Skeletirani parcijalni protezi. 7 I kolokvium 5 Totalni protezi. Biolo{ki osnovi, cel i zada~i na totalna proteza. 7 Anatomski i funkcionalni otpe~atoci. 7 Opredeluvawe na vili~ni soodnosi, potreben pribor. 5 Predavawe na totalni protezi, upatstva za koristewe. 6 Popravki kaj totalni protezi. 5 II kolokvium 5 ~as. Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Teoretska nastava 5 ~asa, podgotovka za teoretska nastava 5 ~asa. Prakti~na nastava 75 ~asa, praksa 7. Interaktivna nastava (teoretska), rabota vo mali grupi (ve`bi), i drugi oblici predvideni so zaedni~kite kriteriumi na EKTS. Izleznost od teoretskata nastava: - po{iroki poznavawa za mobilnite stomatolo{ki nadomestoci. 5

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Ocenka na aktivnosta na studentot Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 39 65 Vkupno 60 00 Ako studentot na go polo`i prviot kolokvium (prvata proverka na znaeweto), celata nastavna sodr`ina ja polaga vo ispitnata sesija. Kontinuirana proverka na znaewto, kolokviuma I kolokvium- 30 boda II kolokvium- 35 boda Pretklinika na parcijalnoto protezirawe. Prof. D-r Q. Guguv~evski; Totalna proteza-pretklinika. Prof. d-r E. Jankulovska; Skeletirana proteza - Babi}; Parcijalni protezi - Stamenkovi}. Makedonski Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A DENTALNA PATOLOGIJA Predmet Dentalna patologija Studiska programa Stru~na stomatolo{ka sestra Kod SSS 03 Studiska programa II (vtora) Semestar III (Tret) 5

II GOD INA Vkupno ~asovi Krediti 5 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Zadolìtelen, bazi~en stomatolo{ki, klini~ki. Osvoeni krediti od Oralna biohemija i Stomatolo{ka farmakologija. Katedra za bolesti na zabite i endodontot Prof. d-r Qupka Matovska Katedra za bolesti na zabite i endodontot, Stomatolo{ki fakultet, Vodwanska 8 Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~na stomatolo{ka sestra, zadolìtelen predmet, Dentalna patologija. Nastavna sodrìna Teoretska nastava Voved vo dentalnata patologija i terapija Zada~a na predmetot, karies, definicija, etiopatogeneza, klini~ka slika, predilekcioni mesta. Emajl Struktura, histologija i hemiski sostav. Dentin. Struktura, histologija i hemiski sostav. Metodi za dijagnpsticirawe na karies. Pregled, instrumenti, odbeleùvawe na zabite, klasifikacija na karioznata lezija. Preparacija na kaviteti od I - IV klasa. Promena na osnovnite principi, mesto na lokalizacija, koristewe na adekvatni instrumenti. Preparacija na II i MOO klasa. Primena na osnovnite principi, koristewe na adekvatni instrumenti, mesto na lokalizacija, direktna i indirektna polo`ba pri rabota i zavisnost na preparacijata od vidot na materijalot za plombirawe na zabot, preparacija vo zavisnost od vitalitetot na zabot. Preparacija na kaviteti od III i IV klasa. Varijanti A i B, izbor na instrumenti, polo`ba na terapevtot pri rabota, prevencija na sosedniot zab, separacija na zabite. Preparacija na kaviteti za adhezivni materijali i obezbeduvawe na suvo rabotno pole. Otstapuvawe od Blekovite principi, aspiratori, vaterolni, koferdam. Za{titni podlogi. Osobini, vidovi, priprema, fosfatni cementi, glasjonomerni cementi. Privremeno zatvorawe na kaviteti. Vidovi na sredstva za privremeno zatvorawe, osobini, na~in na rabota. Definitivno zatvorawe na kaviteti. Vidovi na sredstva, osobini i indikacija na primena. ~as. 53

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Nastavna sodr`ina Kompoziti. Vidovi, osobini,na~in na rabota. Amalgami. Vidovi, osobini, na~in na rabota. Definitivna obrabotka na definitivnite polnewa. Polirawe na kompoziti i amalgami. Pulpa. Struktura, histologija, hemiski sostav. Za~uvuvawe na vitalitetot na pulpata. Karies profunda, hiperemija, klini~ki sliki, diferencijalna dijagnoza, prognoza, terapija, direktno i indirektno prekrivawe, arteficielno otvorawe na pulpa, fraktura na zab. Etiologija i patogeneza na pulpitite. Mikroorganizmi i pati{tan a prodirawe do pulpata, fizi~ki i hemiski pri~initeli, klasifikacija na pulpini zaboluvawa, dijagnosti~ki sredstva. Pulpitis akuta seroza: Definicija, podelba, etiologija, patogeneza, patohistolo{ki naod, klini~ka slika i terapija. I kolokvium Pulpitis akuta purulenta: Definicija, podelba, etiologija, patogeneza, patohistolo{ki naod, klini~ka slika, terapija. Hroni~ni pulpopatii: Etiopatogeneza, podelba, klini~ka manifestacija, terapija. Regresivni i degenerativni promeni na pulpata: Etiopatogeneza, klasifikacija, klini~ka slika, dijagnosticirawe, terapija. Endodontska terapija: Cel, zada~a, indikacii i kontraindikacii i izbor na instrumenti. Asepti~na rabota vo endodoncijata: Asepsa i antisepsa, dezinfekcija i sterilizacija vo endodoncijata, rabotno pole, instrumenti, sterilizacija, kontrola na sterilnosta na instrumentite Mortalna amputacija i ekstirpacija na pulpa: Indikacii i kontraindikacii, sredstva za nekrotizacija na pulpa, na~in na rabota, zarastuvawe na apikalnata rana. Vitalna amputacija i ekstirpacija na pulpa: Indikacii i kontraindikacii, tehnika na rabota, sredstva za prekrivawe. Polnewe na korenski kanali: Zada~a na polneweto, tehnika, vidovi na kanalni polnewa. Komplikacii vo tekot na endodontskata terapija: Vidovi na komplikacii i otstranuvawe na istite. Tretman na korenski kanal so avitalna pulpa: Cel na lekuvaweto, indikacii i kontraindikacii, upotreba na medikamentozni polnewa: iritacii, antiseptici, antibiotici, sulfonamide kortikosteroidi i sredstva za {irewe na kanalite. II kolokvium 54

II GOD INA Prakti~na nastava Zapoznavawe so osnovnite principi na rabota so opremata i instrumentariumot, rabotnoto mesto. Stomatolo{kata stolica. Ma{inski instrument i nivna upotreba, direktna i indirektna rabota na terapevtot, fiksirawe na rakata, dijagnosticirawe na karies. Terapija na karioznata lezija: Blekovi principi, instrumenti za obrabotka na karies, preparacija na I i V klasa. Preparacija na II i MOO klasa, preparacija na III i IV klasa, A i B varijanti. 5 Preparacija na kaviteti za adhezivni materijali, za atipi~ni kariesi, obezbeduvawe na suvo rabotno pole, postavuvawe na 5 podlogi. Privremeno zatvarawe na kavitetite, definitivno zatvarawe na kaviteti so amalgami. 5 Postavuvawe na kompozitni plombi, obrabotka na amalgamski i kompozitni plombi. 5 I kolokvium 5 Zapoznavawe na vnatre{nata morfologija na zabot na ekstrahirani zabi i terapija na sapey rgo., yjgpr!. e sotrnsaa 5 Tehnika na trepanacija na zabot pri mortalna i vitalna amputacija, aplikacija na nekroti~no sredstvo, aplikacija 5 i vidovi na anestezii, asepti~na rabota. Tehnika na vitalna i mortalna ekstirpacija na pulpa. Odontometrija. 3 ^istewe i {irewe na kanalite, ra~no, ma{insko, ultrazvu~no, odontometrija. 3 Polnewe na kanalite so medikamenti, definitivno termofil i dr. 3 Endodontski tretman i tretman na avitalni zabi. 5 Endodontski komplikacii i otstranuvawe na istite. 5 Fizikalni metodi za endodontska terapija. II kolokvium 5 ~as. 5 5 5 Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Teoretska nastava 5 ~asa, podgotovka za teoretska nastava 5 ~asa. Prakti~na nastava 75 ~asa, praksa 7. Interaktivna nastava (teoretska), rabota vo mali grupi (ve`bi), i drugi oblici predvideni so zaedni~kite kriteriumi na EKTS. Izleznost od teoretskata nastava: - po{iroki poznavawa na etiopatogeneza, klini~ka slika, predilekcioni mesta za pojava na karies. 55

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T - osnovni poznavawa na struktura, histologija i hemiski sostav na dentalnite tkiva. - po{iroki poznavawa na instrumentite koi se koristat vo terapija na dentalnite zaboluvawa, odbeleùvaweto na zabite, klasifikacija na karioznata lezija. - po{iroki poznavawa na materijalite koi se koristat vo terapijata na karies i endodonski tretman i na~inot na nivno izveduvawe. - po{iroki poznavawa na etiopatogeneza, klini~ka slika,mo`nostite i na~inot na lekuvawe na zaboluvawata na endodontot i komplikaciite koi moè da se javat. Ocenka na aktivnosta na studentot Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 39 65 Vkupno 60 00 Ako studentot ne go poloì prviot kolokvium (prvata proverka na znaeweto), celata nastavna sodrìna ja polaga vo ispitnata sesija. Kontinuirana proverka na znaewto, kolokviuma. I kolokvium- 30 boda II kolokvium- 35 boda. Osnovni u~ebnici: Kariologija - Matovska Qupka, Sigmapres 00 god, Endodoncija - Matovska Qupka, Sigmapres 00 god. Dopolniteli u~ebnici: Materijali - Karaxov i sor.beograd, Dentin adhezivna sretstva u stomatologiji - Slavoqub @ivkovi}, Balkanski stomatolo{ki Forum, Beograd,998 god. Makedonski Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A 56

II GOD INA PARODONTOLOGIJA SO PARODONTALNA HIRURGIJA I Predmet Studiska programa Kod SSS 04 Studiska programa Semestar Vkupno ~asovi Krediti 5 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Nastavna sodrìna Parodontologija so parodontalna hirurgija I Stru~na stomatolo{ka sestra II (vtora) III (tret) Zadolìtelen; stomatolo{ki, klini~ki. Osvoeni krediti od Oralna biohemija i Fiziologija. Katedra za bolesti na ustata i parodontot Prof. d-r Ana Minovska Katedra za bolesti na ustata i parodontot, Stomatolo{ki fakultet, Vodwanska 8 Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~na stomatolo{ka sestra, zadolìtelen predmet, Parodontologija,parodontalna hirurgija. Teoretska nastava Parodont: Anatomo-histolo{ki karakteristiki. Tkiven odgovor. Gingivalna bolest. Klasifikacija na parodontalnata bolest. Hroni~na parodontopatija. Parodontopatija kako rizik faktor za sistemski bolesti. Ulcero-nekrozna parodontopatija. I kolokvium. Parodontalen absces. Metodi za dijagnoza na parodontalnata bolest. Patogeneza na parodontalnata bolest. Antibiotici vo terapija na parodontalnata bolest. Sistemski faktori koi vlijaat na parodontot zdravje. Plan na terapija na parodontalnata bolest. I kolokvium. ~as. 57

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Prakti~na nastava Parodontolo{ki pregled. 0 Lokalna aplikacija na medikamenti kaj pacienti so parodontalna bolest (vid i izbor, priprema i nivna aplikacija). 5 I kolokvium 5 Instrumenti za OPX (izbor, odrùvawe i principi na rabota so instrumentite). 5 Demonstracija na tehnika na OPX. 5 II kolokvium 5 ~as. Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Teoretska nastava 5 ~asa, podgotovka za teoretska nastava 5 ~asa Prakti~na nastava 75 ~asa, praksa 7. Interaktivna nastava (teoretska), rabota vo mali grupi (ve`bi), i drugi oblici predvideni so zaedni~kite kriteriumi na EKTS. Izleznost od teoretskata nastava: - po{iroki poznavawa za etiologijata i etiolo{kite faktori na parodontalnata bolest, - osnovni poznavawa so konzervativnite metodi vo tretmanot na parodontalnata bolest. Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 39 65 Vkupno 60 00 Ako studentot ne go poloì prviot kolokvium (prvata proverka na znaeweto), celata nastavna sodrìna ja polaga vo ispitnata sesija. Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A 58

II GOD INA Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Kontinuirana proverka na znaewto, kolokviuma. I kolokvium - 30 boda II kolokvium - 35 boda. Parodontologija: \aji}-\ukanovi}, Parodontologija, Minovska. Makedonski DETSKA STOMATOLOGIJA I Predmet Studiska programa Kod SSS 05 Studiska programa Semestar Vkupno ~asovi Krediti 5 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Detska stomatologija I Stru~na stomatolo{ka sestra II (vtora) III (tret) Zadolìtelen, bazi~en stomatolo{ki, klini~ki. Osvoeni krediti od Ergonomija, Mikrobiologija, Medicinska psihologija i etika. Katedra za detska i preventivna stomatologija Prof. d-r Sneàna Iqovska; Katedra za detska i preventivna stomatologija, Stomatolo{ki fakultet, Vodwanska 8, Skopje. Tel. +389 399 065 e-mail: iljovskasnezana@yahoo.com. Stomatolo{ki fakultet, stru~na stomatolo{ka sestra, zadolìtelen predmet, Detska stomatologija I. Nastavna sodrìna Teoretska nastava ~as. Stomatolo{ka rabota so deca (podelba na decata sprema vozrasta,sprema odnesuvaweto). Stomatolo{ka za{tita na deca so posebni potrebi. Anamneza i klini~ki pregled (anamneaza familijarna, medicinska, stomatolo{ka). Klini~ki pregled, op{t izgled, pregled na glava i vrat, intraoralen pregled, pregled na parodontot, pregled na zabite. Vodewe na dokumentacija. 59

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Rast i razvitok na na orofacijalnata regija. Niknuvawe na mle~ni i trajni zabi (fazi na niknuvawe, mehanizam na niknuvawe. Resorpcijana korenite na mle~nite zabi. Hronologija na razvitok na mle~nite i trajnite zabi, obele`uvawe na zabite. Atomohistolo{ki i morfolo{ki karaktereistiki na mle~ni, trajni i mladi trajni zabi. Anatomski karakteristiki na vilicite vo razvitok kaj decta. Nepravilnosti vo razvitokot na zabite. Poremetuvawe vo tekot na resorpcijata na korenite. Nepravilnosti vo brojot na zabite, nepravilnosti vo golemina na zabite, nepravilnosti vo oblik na zabite, nepravilnosti vo polo`ba na zabite, nepravilnosti vo boja na zabite. Nepravilnosti vo struktura na zabite. I kolokvium Dentalen karies, klasifikacija i terapiski postapki pri lekuvawe kaj deca i adolescenti, karies na mle~ni zabi (karakteristiki na kariesot na mle~nite zabi, lokalizacija na kariesot na mle~nite zabi, terapija na karies na mle~ni zabi). Cirkularen karies. Karies na mladi trajni zabi (klasifikacija, karakteristiki, terapija ). Zaboluvawa na pulpata i parodontalnite tkiva kaj mle~nite zabi (klasifikacija, etiologija, indikacii za lekuvawe, klini~ka slika i diferencijalna dijagnoza na zaboluvawata na pulpata, metodi na terapija na zaboluvawa na pulpata). Zaboluvawa na pulpata i parodontalnite tkiva kaj trajni zabi (etiologija, indikacii za lekuvawe na zabite, klini~ka slika i diferencijalna dijagnoza na zaboluvawata na pulpata i parodontalnite tkiva). Lekuvawe na pulpata kaj zabi so nezavr{en rast na korenot (mladi trajni zabi). Materjali za restavracija vo detskata stomatologija (sretstva za toaleta na kavitetite, materjali za privremeno zatvarawe na kavitetite, podlogi). Materjali za definitivno zatvarawe na kavitetite (amalgami, kompomeri, glas-jonomer cementi,sretstva za zalevawe, kompoziti. II kolokvium 60

II GOD INA Prakti~na nastava Deteto vo stomatolo{kata ordinacija(vozrasta na deteto za prifa}awe na stomatolo{ki tretman,stomatolo{ki personal i oprema za ordinacija so deca,prva poseta,priem na decata nepodobni za stomatolo{ki tretman). Stomatoli{ki pregled na deteto. Op{ta procena na deteto. Anamneza i klini~ki pregled (anamneaza familijarna, medicinska, stomatolo{ka). Klini~ki pregled, op{t izgled, pregled nag lava i vrat, intraoralen pregled, pregled na parodontot, pregled na zabite. Stomatol{ka dokumentacija i obrazoci za izve{taj. Kontrola na bolkata. (Dokumentacija za dadenata anestezij, lokalna anesetzija, priprema na deteto za anestezija, indikaciii kontraindikacii za davawe na anestezija, komplikacii od anestezija). ~as. 5 0 0 Razvitok na mle~nite i trajnite zabi. Fazi i mehanizam na niknuvawe na mle~nite zabi. Resorpcija na korenite na mle~nite zabi. 5 Hronologija na niknuvawe na zabite. Obele`uvawe na zabite. Atomohistolo{ki i morfolo{ki karaktereistiki na mle~nite 5 i trajni zabi (emajl, dentin, cement, zabna pulpa, periodoncium). I kolokvium 5 Planirawe na stomatolo{ki treman kaj decata. Terapija na dentalniot karies vo detska vozrast. Suvo rabotno pole. Preparacija na kavietite na mle~nite zabi kaj decata. Terapija na cirkulaten karies. Preparacija na kavietite na trajni zabi kaj decata. Minimalno 5 invaziven tretman na dentalniot karies (tretman na okluzalnite, aproksimalnite i pasivnite povr{inai na zabita), alternativni metodi na preparacija na karioznata lezija, mikroabrazija na emajlot). Priprema na kavitetite za restavracija 5 Terapija na pulpata i parodontalnite tkiva na mle~nite i trajni zabi (plan na terapija). 0 Terapiski metodi za lekuvawe na pulpata na mle~nite zabi (vitalna i mortalna amputacija,ekstirpacija na pulata). Lekuvawe na pulpata kaj zabi so nezavr{en rast na korenot (mladi trajni zabi)vitalna ekstirpacija (pulpektomija). 5 Lekuvawe na apikalnite parodontiti na trajnite zabi so nezavr{en rast na korenot. 6

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Materjali za restavracija restavracija vo detskata stomatologija (sretstva za na toaleta na kavitetite, materjali za privremeno zatvarawe na kavitetite, podlogi) Materjali za definitivno zatvarawe na kavitetite (amalgami, kompomeri, glas-jonomer cementi, kompoziti. Sretstva za zalevawe na fisuri. Materjali za definitivno zatvarawe na korenskite kanali II kolokvium 5 5 Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Teoretska nastava 5 ~asa, podgotovka za teoretska nastava 5 ~asa. Prakti~na nastava 75 ~asa, praksa 0. Interaktivna nastava (teoretska), rabota vo mali grupi (ve`bi), i drugi oblici predvideni so zaedni~kite kriteriumi na EKTS. Izleznost od teoretskata nastava: - po{iroki poznavawa na psiholo{kite tipovi na deca, stomatolo{kiot pristap, - osnovni poznavawa na rastot i razvojot na orofacialnata regijaso poseben osvrt na zabite, da moè da gi prepoznae nepravilnostite na zabite, - osnovni poznavawa na zaboluvawata na dentalnite tkiva i postapki pri nivno lekuvawe, - po{iroki poznavawa na materijalite koi se primenuvaat vo detskata stomatologija. Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 39 65 Vkupno 60 00 Ako studentot ne go poloì prviot kolokvium (prvata proverka na znaeweto), celata nastavna sodrìna ja polaga vo ispitnata sesija. Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A 6

II GOD INA Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Kontinuirana proverka na znaewto, kolokviuma, I kolokvium - 30 boda II kolokvium - 35 boda. De~ja stomatologija, Dragan Beloica i sor. 000 god. PediatricDentistry - Goran koch, Sven Poulsen, Naklada, 004 god. Trajna denticija Bona Bajraktarova i sor, 000 god. Makedonski PREVENTIVNA STOMATOLOGIJA Predmet Preventivna stomatologija Studiska programa Stru~na stomatolo{ka sestra Kod SSS 06 Studiska programa II (vtora) Semestar Vkupno ~asovi 5 Krediti 5 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi III (tret) Zadolìtelen; stomatolo{ki, klini~ki Osvoeni krediti od Medicinska psihologija i etika i Oralna biohemija. Katedra za detska i preventivna stomatologija. Prof. d-r Mile Car~ev Katedra po detska i preventivna stomatologija, Stomatolo{ki fakultet, Vodwanska 8 Skopje. Tel. +389 399 00 carcev_m@stomfak.ukim.edu.mk. Stomatolo{ki fakultet, stru~na stomatolo{ka sestra, zadolìtelen predmet, Preventivna stomatologija. Nastavna sodrìna Teoretska nastava ~as. Voved, podelba na preventivata, kategorii na oralni zaboluvawa. Dentalen plak i negovata uloga vo nastanuvawe na zabniot karies. Razvoj na kariozna lezija. Mehani~ka i hemiska kontrola na dentalniot plak. Uloga na fluoridite vo preventivata na zabniot kiaries. Zalevawe na fisuri i jami~ki. 63

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T I kolokvium Oralna biolo{ka odbrana-demineralizacija i remineralizacija. Testirawe na karies aktivnosta. Kariogen potencijal na hranata. Preventiva na parodontalnata bolest. Interceptivna ortodoncija. Edukacijata i motivacijata kako faktor vo promocijata na oralnoto zdravje. II kolokvium Prakti~na nastava Vovedni ve`bi - kategorii na oralni zaboluvawa, - primarni preventivni merki. Priem na pacientot i zapoznavawe so osnovnite principi na klini~kata rabota so pacienti. Dentalen plak i negovata uloga vo nastanuvaweto na zabniot karies (vizualizacija na dentalniot plak i odreduvawe na plak indeks). Mehanii~ka i hemiska kontrola na dentalniot plak (profesionalno otstranuvale na dentalniot plak). 0 Metodi na ~etkawe na zabite (demonstracija). 5 I kolokvium 5 Metodi na endogena primena na fluoridite (fluoridni tabletidozirawe). 5 Lokalna aplikacija na fluoridni preparati. 5 Zalevawe na fisuri (vovedno predavawe, rabota so pacienti). 5 Detekcija na inicijalna kariozna lezija. 5 Dijagnostika na hroni~en kataralen gingivit. 5 Edukacijata i motivacijata kako faktori za promocija na oralnoto zdravje (dr`ewe na predavawa vo u~ili{ni 5 i predu~ili{ni ustanovi). II kolokvium 5 ~as. 5 0 5 Organizacija Metodi na u~ewe Teoretska nastava 5 ~asa, podgotovka za teoretska nastava 5 ~asa. Prakti~na nastava 75 ~asa, praksa 0. Interaktivna nastava (teoretska), rabota vo mali grupi (ve`bi), i drugi oblici predvideni so zaedni~kite kriteriumi na EKTS. 64

II GOD INA Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Izleznost od teoretskata nastava: - po{iroki poznavawa na biohemiskite karakteristiki na osnovniot etiolo{ki faktor na oralnite zaboluvawa (dentalniot plak) i negova mehani~ka i hemiska kontrola, - po{iroki poznavawa na uloga na fluoridite vo preventivata na zabniot kiaries, - po{iroki poznavawa za zna~eweto i na~inot na zalevawe na fisuri i jami~ki, - po{iroki poznavawa na kariogeniot potencijal na hranata, - po{iroki poznavawa na metodite i na~inot na edukacijata i motivacijata kako faktor vo promocijata na oralnoto zdravje. Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 39 65 Vkupno 60 00 Ako studentot ne go polo`i prviot kolokvium (prvata proverka na znaeweto), celata nastavna sodr`ina ja polaga vo ispitnata sesija. Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Kontinuirana proverka na znaewto, kolokviuma. I kolokvium - 30 boda II kolokvium - 35 boda. Osnoven u~ebnik: Preventivna stomatologija - Prof. d-r Mile Car~ev, izdava~ Somatolo{ki Fakultet - Skopje, 006 god. Makedonski 65

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T ORALNA HIGIENA I Predmet Studiska programa Kod SSS 07 Studiska programa Oralna higiena I Stru~na stomatolo{ka sestra II (vtora) Semestar IV (~etvrti ) Vkupno ~asovi 97 Krediti 6 Vid na predmet Zadolìtelen, stomatolo{ki, klini~ki. Preduslovi Osvoeni krediti od Parodontologija so parodontalna hirurgija I. Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Katedra za bolesti na ustata i parodontot Prof. d-r Ana Minovska Katedra po bolesti na ustata i parodontot, Stomatolo{ki fakultet, Vodwanska 8 Skopje. Tel. +389 399 040. Stomatolo{ki fakultet, stru~na stomatolo{ka sestra, zadolìtelen predmet, Oralna higiena, Oralno zdravje. Nastavna sodrìna Teoretska nastava ~as. Voved vo oralnata higiena. Medicinska dokumentacija na oralniot higieni~ar. Otvarawe na karton. 4 Notirawe na indeksite na oralna higiena. 4 Procenka i evidentirawe na rezultatite od odrùvaweto na oralnata higiena. 4 I kolokvium Razvoj na edukativni programi za oralna higiena. 8 Ulogata na oralniot higieni~ar vo prevencijata na gingivitite i parodontalnata bolest. 3 II kolokvium. Prakti~na nastava Uloga i zada~i na oralniot higieni~ar: Vo preventivata i terapijata na zaboluvawata na zabite i zabnata pulpa, ~as. 0 66

II GOD INA Vo preventivata i terapijata na zaboluvawata na parodontalnite tkiva, Vo preventivata i terapijata na zaboluvawata od oblasta na oralnata medicina, Vo odrùvawe na oralnata higiena kaj pacienti so ortodontski i protetski pomagala, Nivoa na sorabotka na oralniot higieni~ar so personalot vo sovremenata stomatolo{ka ordinacija. Metodika na zdravstveno vospituvawe i prosvetuvawe od aspekt na oralnata higiena. 0 RUTINSKI VE@BI Priem na pacientot vo ordinacija, ostvaruvawe na kontakt so pacientot. 0 Medicinska dokumentacija na oralniot higieni~ar Otvorawe na karton. 0 Notirawe na indeksite na oralna higiena. 0 I kolokvium 0 Procenka i evidentirawe na rezultatite od odrùvaweto na oralnata higiena. 0 Identifikacija na lokalnite etiolo{ki faktori za nastanuvawe na gingivitite i parodontalnata bolest. 0 Obuka na pacientot za odrùvawe na oralna higiena vo doma{ni uslovi. 0 Otstranuvawe na meki zabni naslagi (principi na rabota, sredstva i tehnika). 0 Otstranuvawe na cvrsti zabni naslagi. Otstranuvawe na pigmentacii od zabite (principi na rabota, sredstva 0 i tehnika). II kolokvium 0 Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Teoretska nastava 30 ~asa, podgotovka za teoretska nastava 30 ~asa. Prakti~na nastava 0 ~asa, praksa 7. Interaktivna nastava (teoretska), rabota vo mali grupi (ve`bi), i drugi oblici predvideni so zaedni~kite kriteriumi na EKTS. Izleznost od teoretskata nastava: - po{iroki poznavawa za zna~eweto i griàta za oralnoto zdravje, - stavawe na akcent na prevencijata i preventivnite programi kaj po{irokata populacija se so cel za za~uvuvawe na oralnoto zdravje. 67

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Ocenka na aktivnosta na studentot Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 39 65 Vkupno 60 00 Ako studentot ne go polo`i prviot kolokvium (prvata proverka na znaeweto), celata nastavna sodr`ina ja polaga vo ispitnata sesija. Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Proverka na znaeweto Kontinuirana proverka na znaewto, kolokviuma. I kolokvium - 30 boda II kolokvium - 35 boda. U~ebni pomagala Oralna higiena - Minovska A, Ivanovski K, Pandilova M. Jazik na koj se izveduva nastavata Makedonski ORALNA HIRURGIJA I STERILIZACIJA NA INSTRUMENTI I Predmet Oralna hirurgija i sterilizacija na instrumenti I Studiska programa Stru~na stomatolo{ka sestra Kod SSS 08 Studiska programa II (vtora) Semestar IV (~etvrti ) Vkupno ~asovi Krediti 5 68

II GOD INA Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Zadolìtelen, stomatolo{ki, pretklini~ki. Osvoeni krediti od Mikrobiologija i Anatomija. Katedra za oralna hirurgija Prof. d-r Boris Veli~kovski Katedra po oralna hirurgija, Stomatolo{ki fakultet, Vodwanska 8 Skopje. Tel. +389 399 035. Stomatolo{ki fakultet, stru~na stomatolo{ka sestra, zadolìtelen predmet, Oralna hirurgija i sterilizacija na instrumenti I. Nastavna sodrìna Teoretska nastava Dezinfekcija, asepsa, antisepsa dezinfekcija, sterilizacija. Dezinfekcija: Halogeni elementi: hlor, jod, jodoform Oksidativni antisepti~ni sredstva Soli n ate{ki metali Organski antisepti~ni sredstva. Metodi za miewe na race na stomatologot, hirurgot i nivnite pomo{nici: dezinfekcija na operacionoto pole. Higiena i dezinfekcija na stomatolo{kite ordinacii i operacionite Sali. Sterilizacija: ~istewe, miewe i priprema na materijalot i instrumentariumot za sterilizacija. Vidovi na sterilizacija: fizi~ka metoda. Sterilizacija so suva toplina. Sterilizacija so vla`na toplina (vodena sterilizacija). Sovremena sterilizacija: ladna (gasna sterilizacija) so etilen oksid, sterilizacija na nasadni instrumenti. ~as. Kontrola na sterilizacijata: fizi~ki, hemiski i biolo{ki metodi. Instrumenti koi se primenuvaat vo oralna i maksilofacijalna hirurgija: {pricevi i igli, polugi i kle{ti za ekstrakcija na zabi vo gorna vilica. I kolokvium. Polugi i kle{ti za ekstrakcija na zabi vo dolna vilica. Instrumenti za stomatohirur{ki intervencii. Anestezija: definicija, podelba, op{ta narkoza, kratkotrajna rau{ narkoza, teorii za mehanizam na dejstvo na anesteti~ni sredstva. Sredstva za lokalna anestezija, vazokonstriktorni sredstva, indikacii i kontraindikacii za lokalna infiltrativna anestezija, pribor za anestezija, {pricevi igli i ampuli. 69

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Tehnika na izveduvawe na lokalna infiltrativna i povr{inska anestezija. Komplikacii i incidenti pri izveduvawe na anestezii. Priprema na bolen za hirur{ka intervencija, psiholo{ka, medikamentozna i priprema na operativno pole. II kolokvium Prakti~na nastava Ve`bi vo ambulanta. Zapoznavawe na studentite so prakti~niot del od predmetot po oralna hirurgija vo ambulanta i hirur{ki blok. Zapoznavawe so instrumentite za ekstrakcija na trajni i mle~ni zabi vo gorna i dolna vilica (kle{ti i polugi). Sterilizacija na instrumentite: - Miewe, ~istewe i priprema na instrumentite za sterilizacija. - Suva sterilizacija, avtoklav,vodena sterilizacija i drugi 45 sovremeni metodi na sterilizacija, kako i kontrola i proverka na ispravnosta na sterilizacijata (fizi~ki, hemiski, biolo{ki metodi). Dezinfekcija na hirur{ki sali i sterilizacija na prostorot(kvarcawe). Zapoznavawe so priborot za lokalna anestezija. {pricevi, igli i ampuli. Priprema na lokalnata infiltrativna i povr{inska anestezija. Seminari 30 ~as. Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Teoretska nastava 5 ~asa, podgotovka za teoretska nastava 5 ~asa. Prakti~na nastava 75 ~asa, praksa 7. Interaktivna nastava (teoretska), rabota vo mali grupi (ve`bi), i drugi oblici predvideni so zaedni~kite kriteriumi na EKTS. Izleznost od teoretskata nastava: - po{iroki poznavawa na metodite na dezinfekcija i sterilizacija vo oralnata hirurgija, - osnovni poznavawa na vidovite anestezija, tehnikite na izveduvawe, indikacii i kontraindikacii za primena na anestezija i komplikaciite koi mo`e da nastanat pri toa, - po{iroki poznavawa na instrumentite koi se koristat pri oralnohirur{ki intervencii. Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 39 65 Vkupno 60 00 70

II GOD INA Ako studentot ne go poloì prviot kolokvium (prvata proverka na znaeweto), celata nastavna sodrìna ja polaga vo ispitnata sesija. Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Kontinuirana proverka na znaewto, kolokviuma. I kolokvium - 30 boda II kolokvium - 35 boda. Sistematizirani, avtorizirani i uredeni predavawa od ~lenovite na katedrata (do izdavawe na u~ebnik po Oralna hirurgija). Praktikum oralne hirurgija - Markovi} A. Oralna hirurgija - Joji} B. i Perovi} J. Oralna hirurgija - Todorovi} Q. Makedonski DETSKA STOMATOLOGIJA II Predmet Detska stomatologija II Studiska programa Stru~na stomatolo{ka sestra Kod SSS 09 Studiska programa II (vtora) Semestar IV (~etvrti ) Vkupno ~asovi Krediti 5 Vid na predmet Zadolìtelen, stomatolo{ki, klini~ki. Preduslovi Potpis od Detska stomatologija I Izveduva Katedra za detska i preventivna stomatologija Odgovoren nastavnik Prof. d-r Sneàna Iqovska 7

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Adresa Klu~ni zborovi Katedra za detska i preventivna stomatologija, Stomatolo{ki fakultet, Vodwanska 8 Skopje. Tel. +389 399 065, e-mail: iljovskasnezana@yahoo.com. Stomatolo{ki fakultet, stru~na stomatolo{ka sestra, zadol`itelen predmet, Detska stomatologija II. Nastavna sodr`ina Teoretska nastava ~as. Zaboluvawa na mekite tkiva vo ustata kaj deteto. Klasifikacija na povredi na ligavicata na ustata. Povredi na ligavicata vo ustnata praznina (mehani~ki povredi, termi~ki povredi, hemiski o{tetuvawa, o{tetuvawa od zra~ewa). Zaboluvawa usnicite. Zaboluvawa na jazikot. Zaboluvawa na gingivata. Zaboluvawa na parodonciumot. Oralni manifestacii kaj infektivnite zaboluvawa. Herpeti~en stomatit. Gabi~ni zaboluvawa vo ustata na decata (soor). Alergiski zaboluvawa vo ustata na decata. Nutritivni poremetuvawa vo ustata kaj decata. Oralni manifestacii na hroni~ni zaboluvawa kaj decata (hematolo{ki zaboluvawa, ko`ni zaboluvawa, kardiovaskularni zaboluvawa, respiratorni zaboluvawa, endokrini poremetuvawa, poremetuvawa na metabolizmot). I kolokvium Tumori i cisti vo detska vozrast. Oralno-hiru{ki intervencii vo detska vozrast (instrumenti za ekstrakcija, ekstrakcija na mle~ni zabi, ekstrakcija na trajni zabi). Akutni dentogeni infekcii kaj decata (akutni dentogeni infekcii, specifi~no oralno hiru{ki intervencii. Primena na antibiotici vo deteska vozrast. Protetska rehabilitacija vo detska vozrast. Interceptivna ortodoncija. Urgentni sostojbi i metodi na belewe na zabite. II kolokvium Prakti~na nastava ~as. Zaboluvawa na mekite tkiva vo ustata kaj deteto 5 (dijagnoza, klasifikacija, tretman vo stomatol{ka ambulanta). Terapija na zaboluvawa na gingivata i periodonciumot. Terapija na zaboluvawa n a parodonciumot kaj decata. Klacifikacija na zaboluvawata na parodonciumot, mahani~ka 3 i hemiska kontrola na dentalen plak. 7

II GOD INA Stomatolo{o zgriùvawe na decata so visok medicinski rizik (stomatolo{ki tretman na decata so hemoragi~en sindrom, stomatolo{ki tretman na decata so zaboluvawa na belata krvna 5 loza, stomatolo{ki tretman na decata so zaboluvawa na crvenata krvna loza, stomatolo{ki tretman na decata so kardiovaskularni zaboluvawa. Stomatolo{ko zgriùvawe na decata so pre~ki vo psihofizi~kiot razvitok. Stomatolo{ki tretman pod op{ta 5 anestezija. Povredi na zabite. Klasifikacija na povredite. Povredi na mle~nite zabi. Posledici od povredite na mle~nite zabi. Povredi na trajnite zabi. Terapija na pulpata pri fraktura 5 na zabite. Frakturi na korenot na zabite. Kombinirani frakturi na koronkata i korenot na trajnite zabi. Povredi na parodontalnite tkiva na trajnite zabi. Oralnohiru{ki intervencii vo detska stomatologija. Anatomohistolo{ki specifi~nosti na vilicite i zabite vo detska vozrast. Psiholo{ki pristap kon pacientot. 5 Ekstrakcii na zabite i na zabite od ortodontski pri~ini i na prekubrojnite zabi. Komplikacii od ekstrakcija. Krvavewe vo stomatologijata. Urgentni sostojbi vo stomatolo{kata ordinacija za deca (alrgi~na reakcija, anafilaktien {ok, sinkopa, histeri~en napad, akuten asmati~en napad, epilepti~en napad, opstrukcija 5 na respiratornite pati{ta, toksi~na reakcija na anestetik, insulinski {ok, akuten zastoj na srcevatarabota, hipoventilaciski sindrom, hiperventilaciski sindrom. I kolokvium 5 Primena na antibiotici vo detska stomatologija Kauzalna terapija na dentogenite infekcii. 0 Profilakti~na upotreba na antibioticite kaj pacienti so visok medicinski rizik. Protetsko zgriùvawe na deca i mladinci. Protetsko zgriùvawe vo period na mle~nata denticija. 0 Protetsko zgriùvawe na trajnite zabi vo detska vozrast. Iterceptivna ortodoncija. Belewe na zabite 0 II kolokvium 5 Organizacija Metodi na u~ewe Teoretska nastava 5 ~asa, podgotovka za teoretska nastava 5 ~asa. Prakti~na nastava 75 ~asa, praksa 7. Interaktivna nastava (teoretska), rabota vo mali grupi (ve`bi), i drugi oblici predvideni so zaedni~kite kriteriumi na EKTS. 73

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Izleznost od teoretskata nastava: - osnovni poznavawa na zaboluvawata na mekite tkiva i parodontalniot kompleks. - osnovni poznavawa na infektivnite zaboluvawa vo detska vozrast koi imaat oralni manifestacii. - po{iroki poznavawa na instrumentite koi se upotrebuvaat pri oralnohirur{ki intervencii. - osnovni poznavawa na traumatskite povredi na zabite i mekite tkiva i terapiskiot pristap pri nivno sanirawe. - osnovni poznavawa na stomatolo{ko zgriùvawe na deca so posebni potrebi. - osnovni poznavawa na mo`nostite za protetska rehabilitacija kaj decata. Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 39 65 Vkupno 60 00 Ako studentot ne go poloì prviot kolokvium (prvata proverka na znaeweto), celata nastavna sodrìna ja polaga vo ispitnata sesija. Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Kontinuirana proverka na znaewto, kolokviuma. I kolokvium - 30 boda II kolokvium - 35 boda. De~ja stomatologija, Dragan Beloica i sor. 000 god. PediatricDentistry - Goran koch, Sven Poulsen, Naklada, 004 god. Dentalna traumatologija, Bona Bajraktarova 006 god. Makedonski 74

II GOD INA ORALNA MEDICINA I PATOLOGIJA I Predmet Studiska programa Kod SSS 0 Studiska programa Oralna medicina i patologija I Stru~na stomatolo{ka sestra II (vtora) Semestar IV (~etvrti ) Vkupno ~asovi 5 Krediti 6 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Zadolìtelen, bazi~en stomatolo{ki, klini~ki. Osvoeni krediti od Oralna biohemija, Farmakologija i Mikrobiologija. Katedra za bolesti na ustata i parodontot Prof. d-r Marija Nakova Katedra po bolesti na ustata i parodontot, Stomatolo{ki fakultet, Vodwanska 8 Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~na stomatolo{ka sestra, zadolìtelen predmet, Oralna medicina i patologija I. Nastavna sodrìna Teoretska nastava Normalna gradba na oralnata ligavica (anatomo-morfofunkcionalni karakteristiki). Odbrambeni faktori na oralnata praznina (specifi~ni i nespecifi~ni odbrambeni mehanizmi). ~as. Op{ti patolo{ki reakcii na oralnata mukoza - Vo epitelot i krznoto, - Patolo{ki procesi i klini~ki manifestacii, 4 - Klini~ki morfi. O{tetuvawe i zazdravuvawe. Patogeneza na zaboluvaweto na mekite oralni tkiva. Dijagnosti~ki metodi (klini~ki, paraklini~ki, laboratoriski) i principi vo terapijata vo oralnata medicina. Oralni lezii predizvikani od fizi~ki, hemiski, termi~ki i radijacioni agensi. Oralna manifestacija na kardiovaskularnite, psihosomatskite i psihijatriskite zaboluvawa. 75

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Oralna manifestacija na gastrointestinalnite i metabolnite zaboluvawa (etiologija, klini~ka slika, dijagnoza, diferencijalna dijagnoza i terapija). I kolokvium Oralna manifestacija na krvnite zaboluvawa: anemii, leukozi i trombocitopenii. Oralna ligavica, sistemski i mezenhimopati~ni bolesti Oralna manifestacija na endokrinite poremetuvawa. Oralna manifestacija na bubre`nite i respiratornite zaboluvawa. Virusni stomatiti, aftozni i aftoidni zaboluvawa. 4 HIV-infekcija (klini~ka slika, dijagnoza i diferencijalna dijagnoza). Alergi~ni stomatitisi (medikamentozni i proteti~ki). Mikoti~ni zaboluvawa. II kolokvium Prakti~na nastava ~as. Rabota vo sala. Anamneza od oralno-medicinski i patolo{ki aspekt. - Glavni tegobi isega{na bolest. 5 - Li~na, familijarna i socijalna anamneza. Klini~ki pregled na oralna ligavica: - Ekstraoralen naod, 5 - Intraoralen naod, - Status morphae. Klini~ki metodi (inspekcija, palpacija). 3 Dijagnosti~ki testovi vo oralnata patologija: 5 klini~ki, klini~ko-labaratoriski i laboratoriski. Bris za mikoti~na analiza - Priprema i podgotovka na instrumentarium i sredstva, - Sovladuvawe na postapka za zemawe na bris za mikoti~na analiza. I kolokvium 5 Alergolo{ko testirawe - Priprema i podgotovka na instrumentarium i sredstva, 7 - Sovladuvawe na postapka zemawe strugotini za alergolo{ka analiza. Patot do dijagnoza - Razvoj na diferencijalna dijagnoza, - Postavuvawe na rabotna dijagnoza, - Definitivna dijagnoza. 76

II GOD INA Laboratoriski ve`bi Zapoznavawe so uslovite i kapacitetot na rabota vo laboratorija. Postapka i tehnika za obrabotka na zemeniot materijal za citolo{ka analiza. 5 Mikroskopirawe i ~itawe na naodite (demonstracija). 5 Izveduvawe na alergolo{ki testovi - tehnika, - primena na setovi, 5 - ~itawe na rezultati od alergolo{ko testirawe (demonstracija). II kolokvium 5 Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Teoretska nastava 5 ~asa, podgotovka za teoretska nastava 5 ~asa. Prakti~na nastava 75 ~asa, praksa 7. Interaktivna nastava (teoretska), rabota vo mali grupi (ve`bi), i drugi oblici predvideni so zaedni~kite kriteriumi na EKTS. Izleznost od teoretskata nastava: - osnovni poznavawa na anatomohistolo{kite karakteristiki na oralnata ligavica, kako i odbrambenite karakteristiki na oralnata praznina, - poznavawe na patogenezata na zaboluvaweto na mekite oralni tkiva, - dijagnosticirawe na oralnite manifestacii na kardiovaskularnite, gastrointestinalnite, respiratornite, bubre`nite, krvnite zaboluvawa, kako i psihosomatskite i psihijatriskite naru{uvawa, - poznavawe na oralnite lezii predizvikani od fizi~ki, hemiski, termi~ki i radijacioni agensi, - poznavawe na virusnite, bakteriskite, mikoti~nite zaboluvawa, kako i alergi~nite manifestacii koi se prezentiraat vo ustata, - zapoznavawe so HIV- manifestaciite na oralnata ligavica. Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 39 65 Vkupno 60 00 Ako studentot ne go polo`i prviot kolokvium (prvata proverka na znaeweto), celata nastavna sodr`ina ja polaga vo ispitnata sesija. 77

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Proverka na znaeweto Kontinuirana proverka na znaeweto, kolokviuma. I kolokvium- 30 boda II kolokvium- 35 boda. U~ebni pomagala Oralna patologija, Belazelkoska Z., Nakova M. Jazik na koj se izveduva nastavata Makedonski Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A PARODONTOLOGIJA SO PARODONTALNA HIRURGIJA II Predmet Studiska programa Kod SSS Studiska programa Parodontologija so parodontalna hirurgija II Stru~na stomatolo{ka sestra II (vtora) Semestar IV (~etvrti ) Vkupno ~asovi Krediti 5 Vid na predmet Zadol`itelen, stomatolo{ki, klini~ki. Preduslovi Potpis od Parodontologija so parodontalna hirurgija I. Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Katedra za bolesti na ustata i parodontot Prof. d-r. Kiro Ivanovski Katedra po bolesti na ustata i parodontot, Stomatolo{ki fakultet, Vodwanska 8 Skopje. Tel. +389 399 038. Stomatolo{ki fakultet, stru~na stomatolo{ka sestra, zadol`itelen predmet, Parodontologija, Parodontalna hirurgija. 78

II GOD INA Nastavna sodrìna Teoretska nastava ~as. Nehirur{ka terapija na parodontopatija. Definicija na nehirur{kata terapija. Celi na nehirur{kata terapija. Indikacii za nehirur{ka terapija. Celi na hirur{kata terapija. Indikacii za hirur{ka terapija. Prognoza na hirur{kata terapija. Efikasnost od odrùvawe na postignatite rezultati. I kolokvium Zada~i na odrùvaweto na postignatite rezultati. Compliance so odrùvawe na postignatite rezultati. Zakaùvawe na posetite za odrùvawe na postignatite rezultati. Komponenti na posetite za odrùvawe na postignatite rezultati. Recidiv na parodontalnata bolest. Ulogata na oralniot higieni~ar vo odrùvaweto na postignatite rezultati. II kolokvium Prakti~na nastava Traumatska okluzija (instrumenti za grubo i selektivno sostruùvawe, nivno odrùvawe i sterilizacija). 0 Priprema na sala za periohirur{ka intervencija. 5 I kolokvium 5 Anamneza od aspekt na periohirur{ka intervencija (proverka na vitalnite parametric i priprema na pacientot). 5 Anestezii za periohirur{ki intervencii (vidovi, priprema i anestezirawe na pacientot). 5 II kolokvium 5 ~as. Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Teoretska nastava 5 ~asa, podgotovka za teoretska nastava 5 ~asa. Prakti~na nastava 75 ~asa, praksa 7. Interaktivna nastava (teoretska), rabota vo mali grupi (ve`bi), i drugi oblici predvideni so zaedni~kite kriteriumi na EKTS. Izleznost od teoretskata nastava: - po{iroki poznavawa za hirur{kite modaliteti vo tretmanot na parodontalnata bolest. 79

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Ocenka na aktivnosta na studentot Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 39 65 Vkupno 60 00 Ako studentot ne go polo`i prviot kolokvium (prvata proverka na znaeweto), celata nastavna sodr`ina ja polaga vo ispitnata sesija. Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Kontinuirana proverka na znaewto, kolokviuma. I kolokvium - 30 boda II kolokvium - 35 boda. Parodontologija 009 god., A. Minovska Makedonski Elaborat za izmeni i dopolnuvawe na studiska programa za stru~ni stomatolo{ki sestri Stomatolo{ki fakultet-skopje 80

III GODINA URGENTNI SOSTOJBI SO ANESTEZIJA I REANIMACIJA Predmet Studiska programa Kod SSS 30 Studiska godina Semestar Vkupno ~asovi 50 Krediti 5 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Urgentni sostojbi so anestezija i reanimacija Stru~na stomatolo{ka sestra III (treta) V (petti) Zadolìtelen, stomatolo{ki, klini~ki Osvoeni krediti od Oralna hirurgija i sterilizacija na instrumenti II. Katedra za maksilofacijalna hirurgija Doc. d-r Danica Popovi} Monevska Katedra po maksilofacijalna hirurgija, Stomatolo{ki fakultet, Vodwanska 8 Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~na stomatolo{ka sestra, zadolìtelen predmet, Urgentni sostojbi so anestezija i reanimacija. Nastavna sodrìna Teoretska nastava Komplikacii i incidenti pri izveduvawe na anesteziite: Komplikacii vo tekot na op{tata anestezija. ~as. Komplikacii pri izveduvawe na lokalna infiltrativna anestezija: Op{ti komplikacii. Toksi~na reakcija od sredstvata za lokalna anestezija. Alergi~ni reakcii od anesteti~ki sredstva. 8

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Sinkopa, Kolaps, epilepti~en napad, histeri~en napad. Lokalni komplikacii za vreme na anesteziraweto i posle anesteziraweto. Urgentni sostojbi vo tekot na ekstrakcija na zabi. Mo`ni komplikacii od akutna odontogeneza. Povredi na usnata praznina, zabite, vilicite i liceto: Prva pomo{ pri povredi na vilicite i liceto. - Spre~uvawe na asfikcija. - Sopirawe na krvarewe. - Traumatsi {ok. Polo`ban a povredeniot. Povreda na usnata praznina: Povreda na gingivata Povreda na jazikot i podot na ustata Povreda na usnicite Povreda na obrazot Povreda na liceto. Povreda na zabite: Parcijalna i totalna fiksacija Fraktura na zabite Fraktura na rgoseyyiy aueoapy Fraktura na iveg tah[ae _ihako tapsmvinae Sagsdias agey! Respiratoren arrest i cerebrovaskularen insult. Neurolo{ki sostojbi so urgenten karakter: vrtoglavica, glavobolka, akuten cerebrovaskularen insult, koma - mozo~na smrt, Epi-status, akutna neurolo{ka bolest. Internisti~ki sostojbi so urgenten karakter: pulmonalna embolija, akuten miokarden infarct, kardiovaskularen arest, urgentna pulmologija. Infektivni sostojbi so urgenten karakter: akutna hepatalna insuficiencija, sepsa, septi~en {ok. Neurohirur{ki sostojbi so urgenten karakter: intrakranialni krvarewa, povredi na CNS, voeni povredi. Urgentni sostojbi so poteklo od otorinolaringolo{kite i o~nite bolesti: akutna insuficiencija na di{nite pati{ta, uveit, epistaksa, strain tela. Hirur{ki sostojbi so urgenten karakter: te{ka trauma, krvarewe, akuten pankreatit, akuten abdomen. Urgentni anesteziolo{ki sostojbi: septi~en {ok, hemoragi~en {ok, imunolo{ki status na povredeni. Urgentni stomatolo{ki bolni sostojbi: sinuziti, besvesni epi-zodi, psihogeni reakcii, trauma, neoplazmi i neuralgii. Urgentni stomatolo{ki krvarewa: akutno i sekundarno, pri trauma na lice i vilici. Odontogeni infekcii: flegmoni, empiemi. Kardiovaskularni i respiratorni urgentni sostojbi: atmati~en napad, arest, alergi~ni reakcii, lokalni, sistematski i toksi~ni. Sostojbi natmz: luksacija, M.B.D.S. Povredi na lice, vilici i zabi: luksacija, fraktura, prva pomo{, fiksacii, sopirawe krvavewe. 8

III GOD INA Skr{enici na sreden licev masiv i dolna vilica, traheotomija Rabota so rizi~ni bolni: hepatitis B i HIV. I kolokvium Anesteziologija Op{ta anestezija (definicija, kratok istoriski pregled, teorii za deluvawe na anesteticite). Operativna intervencija-anestezija-stres-efekti na bolkata vrz organizmot. Anesteziolo{ka postapka: Predanesteziolo{ki pregled, predoperativna medikacija. Voved vo anestezija, anestezija. Sledewe na bolniot, budewe. Monitorirawe. Aparat za anestezija, sistemi i tehniki: Pomagala vo anesteziolo{kata postapka. Sredstva za anestezija, anestetici, neuromuskularni relaksanti, antidote. Komplikacii od anestezija: Laringospazam, bronhospazam. Toksi~ni manifestacii. Lokalni-regionalni vidovi na anestezija, definicija, vidovi Neposreden postoperativen period: Bolka i terapija na akutna i hroni~na bolka. Kislorod i kislorodna terapija. Reanimatologija SBMO - definicija, istorijat, podelba vo fazi i stadiumi, op{ti odredbi, indikacii, celi. Etiologija na aktuniot prestanok na srcevata i belodrobnata funkcija. Dijagnoza-faktor vreme. Pristap kon kardiopulmonalno oìvuvawe (SBO). Osnovno odrùvawe vo ìvot. OO@. Odrùvawe na di{ni pati{ta, di{ewe i cirkulacija Naprednato odrùvawe vo ìvot: Medikamentozno lekuvawe - pati{ta na aplikacija na lekovi. Tipovi na KA-EKG manifestacii - fibrilacija, defibrilacija. Reanimacija pri akcidentalni sostojbi: Davewe vo voda. Smrtonosen elektri~en udar. Brutalna anafilakti~na reakcija. Prodolèno odrùvawe vo ìvot (komplikacii vo sklop na SBO). Procenka na efikasnosta na SBO, kolku dolgo vreme se primenuva SBO, koga ne treba da se otpo~ne so SBOmedikolegalni aspekti. Pristap kon besvesen bole nod nepoznata priroda-prva reakcija, transport, dijagnoza (sinkopa/besvestica). [OK- definicija i vidovi na {ok, patofiziologija na {ok, klini~ka slika i metabolizam, evolucija- kompenziran, dekom-penziran {ok. Reanimacija na: Akutni krvarewa so i bez trauma. Akutna respiratorna slabost. 83

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T II kolokvium Prakti~na nastava Ve`bi vo ambulanta. 5 Ve`bi vo hirur{ki blok. 5 Anesteziolo{ki aparat (delovi, podgotovka, sterilizacija). 5 Podgotovka na set za op{ta anestezija-operaciona sala. 5 II kolokvium Podgotovka na trola za anti{ok terapija. 5 Podgotovka na set za regionalna anestezija, nervni blokoviprakticirawe. 5 Ve`bawe na fantom-maneken-obezbeduvawe na proodnost na di{ni pati{ta: Manuelni postapki (zafati). Tehnika na postavuvawe airway. Tehnika na obezbeduvawe na sloboden di{en pat so LMA. Tehnika so kmbitubus. Intubacija (set za intubacija-{to treba da sodr`i lekovi za olesnuvawe na intubacijata). Ve`ba na fantom - ve{ta~ko di{ewe kaj vozrasni i deca: Ve`bawe na v.d., usta na usta; Usta na nos; Usta na usta i nos; Usta na maska Masa`a na srce kaj vozrasni i deca-ve`ba na maneken. Aplikacija na lekovi,ve`bi za im, iv i infuziona terapija: Objasnuvawe na principot na intratrahealna aplikacija na lekovi. Intraosealna aplikacija na lekovi (kalkaneus i tibija). Intubacija na bolen vo IL., koristewe na Ambu-sekoj student da ve`ba. Oralna i nazalna intubacija - ve`bawe na maneken. Koristewe na defibrillator - (sekoj student da znae kako se postavuva, vklu~uva i polni defibrilatorot). Prakti~no-transfundirawe na krv (principi, zakonski merki). Proverka na znaewe. Utvrduvawe na ve`bite. Konsultacii II kolokvium ~as. Organizacija Metodi na u~ewe Teoretska nastava 30 ~asa, podgotovka za teoretska nastava 30 ~asa. Prakti~na nastava 75 ~asa, praksa 0. Interaktivna nastava (teoretska), rabota vo mali grupi (ve`bi), i drugi oblici predvideni so zaedni~kite kriteriumi na EKTS. 84

III GOD INA Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Izleznost od teoretskata nastava: - po{iroki poznavawa na vidovi na anestezija,aparaturata, na~inot na izveduvawe i komplikaciite vrzani so anesteziite, - osnovni poznavawa na povredite na licevovili~niot aparat i pruàwe na prva pomo{, - po{iroki poznavawa na reanimacijata na pacientite, - osnovni poznavawa na urgentnite sostojbi i na~inot na nivno re{avawe. Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 39 65 Vkupno 60 00 Ako studentot ne go poloì prviot kolokvium (prvata proverka na znaeweto), celata nastavna sodrìna ja polaga vo ispitnata sesija. Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Kontinuirana proverka na znaewto, kolokviuma. I kolokvium - 30 boda II kolokvium - 35 boda. Handbook of Local Anesthesia - Stanley Malamed - 008 [ok I SBO, Andonov V. Makedonski 85

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T ORALNA MEDICINA I PATOLOGIJA II Predmet Studiska programa Kod SSS 30 Studiska programa Semestar Vkupno ~asovi 88 Krediti 4 Vid na predmet Oralna medicina i patologija II Stru~na stomatolo{ka sestra III (treta) V (petti) Zadolìtelen; stomatolo{ki, klini~ki. Preduslovi Potpis od Oralna medicina i patologija I. Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Katedra za bolesti na ustata i parodontot. Prof. d-r Marija Nakova Katedra po bolesti na ustata i parodontot, Stomatolo{ki fakultet, Vodwanska 8 Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~na stomatolo{ka sestra, zadolìtelen predmet, Oralna medicina i patologija II. Nastavna sodrìna Teoretska nastava Zaboluvawa na usnite. Zaboluvawa na jazikot. Oralna manifestacija na specifi~nite zaboluvawa. Oralni dermatozi. 3 I kolokvium Hiperkeratozni i prekancerozni sostojbi. Inflamatorni hiperplazii i benigni tumori. Oralni sindromi. Patologija na plunkovnite `lezdi. Fokalna infekcija (definicija, zna~ewe, dijagnoza i terapija). II kolokvium Prakti~na nastava ~as. ~as. Rabota vo sala Demonstracija na slu~ai so bolesti od oblasta na oralnata patologija i medicina. 86

III GOD INA I kolokvium 3 Laboratoriski ve`bi Zemawe na venska i periferna krv: postapka so bolniot, tehnika i instrumentarium, nesakani posledici i ra{avawe 0 na istite (demonstracija). Analiza na rezultatite od krvna slika. 6 Instrumenti, na~in i odrùvawe na sterilizacija. Za{tita pri rabota vo laboratoriski i klini~ki uslovi. II kolokvium 3 Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Teoretska nastava 5 ~asa, podgotovka za teoretska nastava 5 ~asa. Prakti~na nastava 45 ~asa, praksa 3. Interaktivna nastava (teoretska), rabota vo mali grupi (ve`bi), i drugi oblici predvideni so zaedni~kite kriteriumi na EKTS. Izleznost od teoretskata nastava: - poznavawe na patolo{kite promeni na jazikot, usnicite, plunkovite `lezdi, oralnata manifestacija na specifi~nite zaboluvawa, - poznavawe na oralni dermatozi i hiperkeratozni i prekancerozni sostojbi, - poznavawe na inflamatorni hiperplazii i benigni tumori, - bazi~ni poznavawa za fokalna infekcija (definicija, zna~ewe, dijagnoza i terapija). Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 39 65 Vkupno 60 00 Ako studentot ne go poloì prviot kolokvium (prvata proverka na znaeweto), celata nastavna sodrìna ja polaga vo ispitnata sesija. Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A 87

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Kontinuirana proverka na znaewto, kolokviuma. I kolokvium - 30 boda II kolokvium - 35 boda. Oralna patologija - Belazelkoska Z., Nakova M. Oralni fokusi i fokalni infekcii - Georgieva S., Belazelkoska Z., Pe{evska S. Makedonski FIZIKALNA TERAPIJA I Predmet Studiska programa Kod SSS 303 Studiska programa Semestar Vkupno ~asovi 50 Krediti 5 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Fizikalna terapija I Stru~na stomatolo{ka sestra III (treta) V (petti) Zadolìtelen, stomatolo{ki, klini~ki. Osvoeni krediti od Oralna medicina i patologija I i Parodontologija so parodontalna hirurgija II. Katedra za bolesti na ustata i parodontot Prof. d-r Z. Belazelkoska Katedra po bolesti na ustata i parodontot, Stomatolo{ki fakultet, Vodwanska 8 Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~na stomatolo{ka sestra, zadolìtelen predmet, Fizikalna terapija I. Nastavna sodrìna Teoretska nastava ~as. Voved (mesto, uloga i zada~a). Fizikalni proceduri vo stomatologijata (dijagnostika, terapija i proceduri na anestezija). 3 Dijagnostika-elektrodontodijagnostika. Apeks lokacija. Fokalna dijagnostika (Gelenov test). 3 88

III GOD INA Koroziven potencijal (merewe na razlikite na elektri~nite potencijali pri prisustvo na raznorodni metali vo oralniot 3 medium). Metodi za dijagnostika na motornite poremetuvawa vo licevovili~niot skelet E.M.G: gnatodinamometrija, registracija na mandibularni dvièwa. I kolokvium Stomatolo{ki indikacii za fizikalna terapija. 3 Vidovi na stomatolo{ka fizikalna terapija-laseri i nivnata primena vo medicinata i stomatologijata. 3 Vidovi laseri, fizi~ki osnovi na laserskoto dejstvo. 4 Laser terapija. II kolokvium Prakti~na nastava Voved vo predmetot. Uloga, primena i zna~ewe na fizikalnata terapija vo 3 stomatologijata. Priprema na rabotnoto mesto za primena na fizikalna terapija. a)zapoznavawe so na~inot na rabota na aparatot i negovite mo`nosti. b)odrùvawe na aparatot, programirawe i priprema na site potrebni instrumenti za negova primena. v)instrukcii i priprema na pacientot za primena na soodvetna 4 fizikalna terapija. Primena na aparatite za fizikalna terapija vo dijagnostikata. a)elektrodna dijagnostika(ispituvawe na vitalitet): instrukcii na pacientot, na~in na izveduvawe na postapkata, 5 potreben instrumentarium i nivno odrùvawe. b)apeks lokacija (ispituvawe na vitalitet, instrukcii na pacientot, na~in na izveduvawe na postapkata, potreben 5 instrumentarium i nivno odrùvawe). v)fokalna dijagnostika (Gelenov test): (ispituvawe na vitalitet, instrukcii na pacientot, na~in na izveduvawe 5 na postapkata, potreben instrumentarium i nivno odrùvawe). g) Koroziven potencijal (merewe na razlikite na elektri~nite potencijali pri prisustvo na razli~nite materijali vo ustata), (ispituvawe na vitalitet, instrukcii na pacientot, 3 na~in na izveduvawe na postapkata, potreben instrumentarium i nivno odrùvawe). I kolokvium ~as. 89

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Primena na aparati za fizikalna terapija vo drugi terapiski celi. Indikacii i kontraindikacii za primena na fizikalnata terapija vo stomatologijata. 5 Laser terapija. a.) Osobinite na laserskoto svetlo i nivna primena. b.) Zapoznavawe so laser aparatot, vidovi. 4 v.) Indikacii i kontraindikacii za primena na laserot vo stomatologijata 0 Na~in na rabota so laserot, programirawe, priprema i odrùvawe. 5 II kolokvium 5 Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Teoretska nastava 30 ~asa, podgotovka za teoretska nastava 30 ~asa. Prakti~na nastava 75 ~asa, praksa 5. Interaktivna nastava (teoretska), rabota vo mali grupi (ve`bi), i drugi oblici predvideni so zaedni~kite kriteriumi na EKTS Izleznost od teoretskata nastava: - poznavawe na ulogata, primenata i zna~eweto na fizikalnata terapija vostomatologijata, - zapoznavawe so primena na aparatite za fizikalni postapki vo dijagnosti~ki i terapiski celi, - poznavawe na indikaciite i kontraindikaciite za primena na fizikalnite proceduri vo stomatologijata, - izvedba na razli~ni fizikalni terapiski postapki. Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 39 65 Vkupno 60 00 Ako studentot ne go poloì prviot kolokvium (prvata proverka na znaeweto), celata nastavna sodrìna ja polaga vo ispitnata sesija. Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 90

III GOD INA Proverka na znaeweto Kontinuirana proverka na znaewto, kolokviuma. I kolokvium - 30 boda II kolokvium - 35 boda. U~ebni pomagala Fizikalna terapija - Belazelkoska Z. Jazik na koj se izveduva nastavata Makedonski 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A ORALNA HIRURGIJA I STERILIZACIJA NA INSTRUMENTI II Predmet Oralna hirurgija i sterilizacija na instrumenti II Studiska programa Kod SSS 304 Studiska programa Semestar Vkupno ~asovi 0 Krediti 5 Vid na predmet Stru~na stomatolo{ka sestra III (treta) V (petti) Zadolìtelen, stomatolo{ki, pretklini~ki. Preduslovi Osvoeni krediti od Oralna hirurgija i sterilizacija na instrumenti I. Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Katedra za oralna hirurgija Prof. d-r Boris Veli~kovski Katedra po oralna hirurgija, Stomatolo{ki fakultet, Vodwanska 8 Skopje. Tel. +389 399 035. Stomatolo{ki fakultet, stru~na stomatolo{ka sestra, zadolìtelen predmet, Oralna hirurgija i sterilizacija na instrumenti II. Nastavna sodrìna Teoretska nastava Ekstrakcija na zabi: istoriski razvoj, instrumenti za ekstrakcija na zabi: polugi i kle{ti. Indikacii i kontraindikacii za ekstrakcija na trajni i mle~ni zabi. Tehnika na tipi~ni ekstrakcii kaj poedini morfolo{ki grupi na zabi vo gornata i dolnata vilica, stav na lekarot i polo`ban a pacientot pri ekstrakcijata, oddelni fazi pri ekstrakcijata. ~as. 9

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Atipi~ni ekstrakcii, ekstrakcii na frakturirani zabi vo gorna i dolna vilica, operativno vadewe na frakturirani koreni; operativno vadewe na zaostanati i srasnati koreni vo gorna i dolna vilica (radix relicta); multipni ekstrakcii. Zarasnuvawe na ekstrakciona rana: Normalno zarasnuvawe Ote`nato zarasnuvawe. Komplikacii pri ekstrakcija na zabi. Komplikacii posle ekstrakcija na zabi; dolor post extrakcionem, alveoloitis, neuritis postextrakcionem, infekcija na ekstrakciona rana. Hemoragija postekstrakcionem: definicija, podelba, etiopatogeneza, klini~ka slika, posledici. Normalna hemostaza, ve{ta~ka hemostaza, zaboluvawa so hemoragi~na dijateza. I kolokvium Akutna odontegena infekcija (AOI). Klini~ki formi, op{ta terapija, so poseben osvrt na antibioticite, lokalna terapija, incizija na apscesi i flegmoni, ekstrakcija na zabi vo uslovi na AOI. Impaktirani zabi: klasifikacija, etiopatogeneza, komplikacii, dijagnoza, diferencijalna dijagnoza i hirur{ko ortodontska terapija. Hirur{ki metodi vo pomo{ na konzervativnoto lekuvawe na hroni~nite parodontiti: transmaksilarna osteotomija, periapikalna kireta`a, apikotomija, hirur{ki rezovi. Odontogeni i neodontogeni cisti, klasifikacija, etiopatogeneza, klini~ka slika, dijagnoza, diferencijalna dijagnoza i terapija. Dentalni graftovi: reimplantacija; transplantacija na zabi. Predprotetski hirur{ki intervencii na mekite i koskenite delovi na vilicite. II kolokvium Prakti~na nastava Ve`bi vo hirur{ki blok Podgotvuvawe na bolen za oralno - hirur{ka intervencija: psiholo{ka i medikamentozna podgotovka i priprema na opera- 5 tivnoto pole. Zapoznavawe so instrumenti za oralno hirur{ki intervencii. 5 Priprema na rabotnata hirur{ka masi~ka so opera-tivniot 5 instrumentarium. ~as. 9

III GOD INA Materijal za sutura i vidovi na suturi. Asistirawe vo operaciona sala kako sestra intrumentarka, 5 pri izveduvawe na oralno hirur{kite intervencii. Obu~uvawe za davawe na parenteralna, intramuskularna 0 i intravenska terapija. I kolokvium 5 Obu~uvawe za davawe na infuziona terapija. 5 Zapoznavawe so medikamentite za anti{ok terapija 5 i educirawe za davawe na anti{ok terapija. Priprema i transport na zemen material od biopsija. 5 Educirawe za reanimacija na bolen posle primena na dlaboka 5 ili kratkotrajna op{ta anestezija. Ve`bi vo prostorijata za sterilizacija, ambulanta 5 i operativniot blok na Klinikata za oralna hirurgija. II kolokvium Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Teoretska nastava 5 ~asa, podgotovka za teoretska nastava 5 ~asa. Prakti~na nastava 75 ~asa, praksa 5. Interaktivna nastava (teoretska), rabota vo mali grupi (ve`bi), i drugi oblici predvideni so zaedni~kite kriteriumi na EKTS. Izleznost od teoretskata nastava: - po{iroki poznavawa na instrumenti,na~in na ekstrakcija i komplikaciite za vreme i posle ekstrakcija na zabi, - osnovni poznavawa na AOI, na~in na lekuvawe, impaktirani zabi, hroni~ni parodontiti, cisti,dentalni gravtovi i ostanati hirur{ki intervencii na mekite delovi i vilicite. Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 39 65 Vkupno 60 00 Ako studentot ne go polo`i prviot kolokvium (prvata proverka na znaeweto), celata nastavna sodr`ina ja polaga vo ispitnata sesija. Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 93

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Kontinuirana proverka na znaewto, kolokviuma. I kolokvium - 30 boda II kolokvium - 35 boda. Sistematizirani, avtorizirani i uredeni predavawa od ~lenovite na katedrata (do izdavawe na u~ebnik po Oralna hirurgija). Praktikum oralne hirurgija - Markovi} A. Oralna hirurgija - Joji} B. i Perovi} J. Oralna hirurgija - Todorovi} Q. Makedonski ORALNA HIGIENA II Predmet Oralna higiena II Studiska programa Kod SSS 305 Studiska programa Semestar Vkupno ~asovi 65 Krediti 6 Vid na predmet Stru~na stomatolo{ka sestra III (treta) V (petti) Zadol`itelen, stomatolo{ki, klini~ki. Preduslovi Osvoeni krediti od Oralna higiena I. Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Katedra za bolesti na ustata i parodontot Prof. d-r Ana Minovska; Katedra po bolesti na ustata i parodontot, Stomatolo{ki fakultet, Vodwanska 8 Skopje. Tel. +389 399 040. Klu~ni zborovi Stomatolo{ki fakultet, stru~na stomatolo{ka sestra, zadol`itelen predmet, Oralna higiena. 94

III GOD INA Nastavna sodrìna Teoretska nastava Primarna prevencija Zdravstveno vospituvawe i prosvetuvawe. Na~in na odrùvawe na oralna higiena (tehnika, sredstva, pomo{ni sredstva za 5 oralna higiena, motivacija i remotivacijana pacientot). Obuka na pacientot za odrùvawe na oralna higiena vo doma{ni uslovi. Sekundarna prevencija 3 Gingiviti - klasifikacija i klini~ka slika i terapija. I kolokvium Otstranuvawe na meki zabni naslagi (principi na rabota, sredstva i tehnika). Otstranuvawe na cvrsti zabni naslagi (principi na rabota, sredstva i tehnika). Otstranuvawe na pigmentacii od zabite (principi na rabota, sredstva i tehnika). Korekcija na mukogingivalnite anomalii, na jatrogenite faktori, otvorawe na mrtvite prostori. Tercijarna prevencija Prevencija na progresijata na gingivitite vo parodontalnata bolest. II kolokvium Prakti~na nastava ~as. ~as. Uloga i zada~i na oralniot higieni~ar: Vo preventivata i terapijata na zaboluvawata na zabite i zabnata pulpa. Vo preventivata i terapijata na zaboluvawata na parodontalnite tkiva. Vo preventivata i terapijata na 0 zaboluvawata od oblasta na oralnata medicina. Vo odrùvawe na oralnata higiena kaj pacienti so ortodontski i protetski pomagala. Nivoa na sorabotka na oralniot higieni~ar so personalot vo sovremenata stomatolo{ka ordinacija. Metodika na zdravstveno vospituvawe i prosvetuvawe od aspekt 0 na oralnata higiena. Priem na pacientot vo ordinacija, ostvaruvawe na kontakt 0 so pacientot. Otvorawe na karton. 0 Notirawe na indeksite na oralna higiena. 0 Procenka i evidentirawe na rezultatite od odrùvaweto 0 na oralnata higiena. Identifikacija na lokalnite etiolo{ki faktori 0 za nastanuvawe na gingivitite i parodontalnata bolest. 95

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Obuka na pacientot za odrùvawe na oralna higiena vo doma{ni uslovi. Otstranuvawe na meki zabni naslagi (principi na rabota, sredstva i tehnika). Otstranuvawe na cvrsti zabni naslagi (principi na rabota, sredstva i tehnika). Otstranuvawe na pigmentacii od zabite (principi na rabota, sredstva i tehnika). 0 0 0 0 Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Teoretska nastava 5 ~asa, podgotovka za teoretska nastava 5 ~asa. Prakti~na nastava 0 ~asa, praksa 5. Interaktivna nastava (teoretska), rabota vo mali grupi (ve`bi), i drugi oblici predvideni so zaedni~kite kriteriumi na EKTS. Izleznost od teoretskata nastava: - po{iroki poznavawa za terciernata prevencija na parodontalnata bolest, - po{iroki poznavawa za tretmanot na zaboluvawata od oblasta na oralnata medicina. Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 39 65 Vkupno 60 00 Ako studentot ne go poloì prviot kolokvium (prvata proverka na znaeweto), celata nastavna sodrìna ja polaga vo ispitnata sesija. Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Kontinuirana proverka na znaewto, kolokviuma. I kolokvium - 30 boda II kolokvium - 35 boda. Oralna higiena, Minoska, Ivanovski, Pandilova. Makedonski 96

III GOD INA MAKSILOFACIJALNA HIRURGIJA Predmet Studiska programa Kod SSS 306 Studiska programa Maksilofacijalna hirurgija Stru~na stomatolo{ka sestra III (treta) Semestar VI ({esti ) Vkupno ~asovi 0 Krediti 4 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Nastavna sodrìna Zadolìtelen, stomatolo{ki, klini~ki. Potpis od Urgentni so sostojbi so anestezija i reanimacija. Katedra za maksilofacijalna hirurgija Prof. d-r Slave Naumovski Katedra za maksilofacijalna hirurgija, Stomatolo{ki fakultet, Vodwanska 8 Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~na stomatolo{ka sestra, zadolìtelen predmet, Maksilofacijalna hirurgija. Teoretska nastava Predmet na izu~uvawe na maksilofacijalnata hirurgija, anamneza, status, dijagnoza, diferencijalna dijagnoza, klini~ki i paraklini~ki ispituvawa. Operativen blok. Vidovi, zada~i na sestra, instrumenti, personal, odnosi, organizacija na rabota i asepsa. Materijali koi se koristat vo tek na operacijata, instrumenti i instrumentirawe. Op{ti zada~i na hirur{ka sestra od priem do ispis na bolni~ki tertiran pacient. Zada~i na hirur{ka sestra pri predoperativna priprema, vo tek na anestezija, nega na pacientot vo reanimacija i postoperativen tretman na deca. Vodewe na bolni~ka dokumentacija, administrirawe. Anestetski sredstva, na~ini na aplikacii, instrumentarium, vreme na aplikacija, venepunkcija, preparacija na vena, sledewe na vitalni parametri. Povredi, vidovi, fizi~ki hemiski, radijacija; etiologija, na~in na sanirawe, instrumenti i prva pomo{. ~as. 97

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Rana, vidovi, obrabotka, zarasnuvawe per primam, sekundam, vreme na zarasnuvawe, prevrski i dekubitus. Infekcija, hirur{ki infekcii, intrahospitalni infekcii, anaerobni infekcii, tetanus, preventiva i profilaksa. Osnovi na op{tata hirurgija, dijagnosti~ki proceduri, protokol, traumatologija, neruhirurgija, rbeten stolb, torakalna i abdomenalna hirurgija. Osnovi na plasti~na hirurgija, instrumentarium, postoperativen tretman. Zavoi, vidovi, materijali i imobilizacija. I kolokvium Klini~ka topografska anatomija na maksilofacijalnata regija. Infekcii vo maksilofacijalnata regija. Povredi na liceto i vratot, vidovi, etiologija, na~in na sanirawe, instrumenti. Skr{enici na sredno lice, tretman, instrumenti, tretman po intervencija. Skr{enici na dolnata vilica, tretman, instrumenti, tretman po intervencija. Patologija na TMZ, tretman. Ortognatna hirurgija, intervencii i instrumenti. Predprotetska hirurgija, instrumenti, tretman. Patologija na plunkovni `lezdi, instrumentarium, postoperativna nega. Maligni neoplazmi: sreden licev masiv, dolna tretina na liceto, jazikot i podot na ustata, submandibularen prostor i vrat, tretman, instrumenti. Neurolo{ki zaboluvawa vo maksilofacijalnata hirurgija. Vrodeni anomalii, deformiteti, posledici, intervencii, instrumenti. Koagulopatii, dijagnoza i tretman. Retki zaboluvawa, hromozomopatii i genopatii. II kolokvium Prakti~na nastava Zavoi, vidovi, materijali, imobilizacija. 0 Transfuzija, krv, krvni derivati, na~in na aplikacija, instrumentarium. 5 Infekcii vo maksilofacijalnata regija. 5 Rabota vo sala: povredi na liceto i vratot, instrumenti, instrumentirawe. 5 Rabota vo sala: skr{enici na sredno lice, tretman, instrumenti, tretman po intervencija. 5 Rabota vo sala i oddelenie: skr{enici na dolnata vilica, tretman, instrumenti, tretman po intervencijata. 5 ~as. 98

III GOD INA I kolokvium 5 Ortognatna hirurgija, intervencii, instrumenti. 5 Rabota vo sala: predprotetska hirurgija, instrumenti, tretman. 5 Intervencii vo sala, benigni tumori intervencii, instrumenti, instrumentirawe. 5 Maligni neoplazmi: sreden licev masiv, dolna tretina na liceto, jazikot, podot na ustata, submandibularen prostor 5 i vrat, tretman, instrumenti. Vrodeni anomalii, deformiteti, posledici, intervencii, instrumenti. 5 Koagulopatii, tretman, medikamenti. 5 II kolokvium 5 Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Teoretska nastava 5 ~asa, podgotovka za teoretska nastava 5 ~asa Prakti~na nastava 75 ~asa, praksa 5 Interaktivna nastava (teoretska), rabota vo mali grupi (ve`bi), i drugi oblici predvideni so zaedni~kite kriteriumi na EKTS Izleznost od teoretskata nastava: - po{iroki poznavawa za dijagnostikata i tretmanot na traumatskite povredi, - zna~eweto od navremena dijagnostika i terapija na malignite neoplazmi. Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 39 65 Vkupno 60 00 Ako studentot ne go polo`i prviot kolokvium (prvata proverka na znaeweto), celata nastavna sodr`ina ja polaga vo ispitnata sesija. Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A 99

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Kontinuirana proverka na znaewto, kolokviuma. I kolokvium - 30 boda II kolokvium - 35 boda. Contemporary Oral and Maxilofacial surgery, Lurry J. Peterson. Makedonski ORTODONCIJA Predmet Ortodoncija Studiska programa Stru~na stomatolo{ka sestra Kod SSS 307 Studiska programa III (treta) Semestar VI ({esti ) Vkupno ~asovi 0 Krediti 4 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Zadolìtelen, stomatolo{ki, klini~ki. Osvoeni krediti od Detska stomatologija I i II. Katedra za bolesti na ustata i parodontot Prof. d-r Marija Zuèlova Katedra za maksilofacijalna hirurgija, Stomatolo{ki fakultet, Vodwanska 8 Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~na stomatolo{ka sestra, zadolìtelen predmet, Ortodoncija. Nastavna sodrìna Teoretska nastava ~as. Rast i razvoj na orofacijalniot sistem vo prenatalniot i postnatalniot period. Rast i razvoj na normalna okluzija. Etiolo{ki faktori - op{ti i lokalni. Malokluzii Klasifikacija na ortodontskite anomalii. Nepravilnosti na poedini zabi, nepravilnosti na dentalni lakovi, nepravilnosti vo sagitala,/,/ i III klasa, transverzala - vkrsten zagrizi i vertikala-otvoren i dlabok zagriz. 00

III GOD INA Ortodontski aparati- Klasifikacija. I kolokvium Izrabotka na studiski modeli. Izrabotka na kosa ramnina, Izrabotka na vestibularna plo~a, na Bradova dràlka, na Drà~i na prosor. Lekuvawe so funkcionalni aparati. Fiksni ortodontski aparati. Retencioni aparti. I kolokvium Prakti~na nastava Pretklini~ka i klini~ka. 75 ~as. Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Teoretska nastava 5 ~asa, podgotovka za teoretska nastava 5 ~asa. Prakti~na nastava 75 ~asa, praksa 5. Interaktivna nastava (teoretska), rabota vo mali grupi (ve`bi), i drugi oblici predvideni so zaedni~kite kriteriumi na EKTS. Izleznost od teoretskata nastava: - po{iroki poznavawa za etiolo{kite faktori (op{ti i lokalni) vo razvojot i pojavata na malokluziite. Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 39 65 Vkupno 60 00 Ako studentot ne go poloì prviot kolokvium (prvata proverka na znaeweto), celata nastavna sodrìna ja polaga vo ispitnata sesija. Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A 0

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Kontinuirana proverka na znaewto, kolokviuma I kolokvium - 30 boda II kolokvium - 35 boda Ortodoncija, Markovi} i sor., Ortodoncija, Zuèlova i sor. Makedonski FIZIKALNA TERAPIJA II Predmet Studiska programa Kod SSS 308 Studiska programa Fizikalna terapija II Stru~na stomatolo{ka sestra III (treta) Semestar VI ({esti ) Vkupno ~asovi 57 Krediti 3 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Zadolìtelen, stomatolo{ki, klini~ki. Potpis od Fizikalna terapija I Katedra za bolesti na ustata i parodontot Prof. d-r Z. Belazelkoska Katedra po bolesti na ustata i parodontot, Stomatolo{ki fakultet, Vodwanska 8 Skopje. Stomatolo{ki fakultet, stru~na stomatolo{ka sestra, zadolìtelen predmet, Fizikalna terapija II. Nastavna sodrìna Teoretska nastava ~as. Magnetna terapija i magnetno-laserska terapija. 4 Elektro terapija i elektroforeza. 4 Jonoforeza. 3 Refleksoterapija. I kolokvium Svetlosna terapija (infracrveni zraci, ultravioletovi zraci). 0

III GOD INA Ultrazvu~na terapija. Lekuvawe so temperatura, krioterapija i hidroproceduri. 3 Aerolekuvawe, masaà i akupunktura. 3 Proceduri na anestezija. Elektroanestezija. Transkutana elektroanestezija. Audianalgezija. II kolokvium Prakti~na nastava Magnetno-laserska terapija, fizi~ko dejstvo, indikacii i kontraindikacii. 5 Elektroterapija i elektroforeza, katodna galvanizacija, priprema na pacientot, instrumentite, programirawe 5 na aparatot, postavuvawe na pacientot. Izbor i primena na medikamenti za elektroforeza. 5 Jonoforeza, podgotovka i sproveduvawe na postapkata. 5 I kolokvium 5 Refleksoterapija: primena i na~in na sproveduvawe. 3 Svetlosna terapija: tipovi na svetlosna terapija, indikacii i kontraindikacii, na~in na sproveduvawe. 3 Ultrazvu~na terapija: fizi~ko i terapevtsko dejstvo na ultrazvukot, indikacii i kontraindikacii, metodi i aparatura. 3 Lekuvawe so temperatura, krioterapija, fizi~ko dejstvo, indikacii i kontraindikacii, aparatura i na~in na izveduvawe. Hidroproceduri: vodeni masaì, lekuvawe so mineralni vodi, so radioaktivni vodi i na~in na lekuvawe so hidroterapija. Aerolekuvawe i masaà, indikacii i kontraindikacii, na~in na izveduvawe. Akupunktura:sproveduvawe na procedura za akupunktura, na~in na programirawe na aparatot za akupunktura, odreduvawe na to~kite za akupunktura. Fizikalna terapija na posledicite od povredite i dolgotrajnata maksilomandibularna fiksacija. 5 Parezi na n.facialis, etiologija, patogeneza, terapija T.E.N.S. 3 Miofacijalen disfunkcionalen bolen sindrom, B.D.S. etiologija, patogeneza, klini~ka slika, terapija so ve`bi T.E.N.S. laseroterapija. ~as. 3 03

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Proceduri i anestezija Elektroanalgezija na tvrdi zabni supstancii, podgotovka, programirawe na aparati za EA. Transkutana analgezija. 5 Prisposobuvawe na aparatot za ekstraoralna i intraoralna elektroanalgezija, podgotovki, priprema na pacient i programirawe. Autoanalgezija - princip na dejstvuvawe na aparatot, programirawe, sproveduvawe na procedurata za autoanalgezija. II kolokvium 5 Organizacija Metodi na u~ewe Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Teoretska nastava 5 ~asa, podgotovka za teoretska nastava 5 ~asa. Prakti~na nastava 0 ~asa, praksa 5. Interaktivna nastava (teoretska), rabota vo mali grupi (ve`bi), i drugi oblici predvideni so zaedni~kite kriteriumi na EKTS. Izleznost od teoretskata nastava: - zapoznavawe so primena na aparatite za fizikalni postapki vo dijagnosti~ki i terapiski celi, - poznavawe na indikaciite i kontraindikaciite za primena na odredeni fizikalni proceduri vo stomatologijata, - izvedba na razli~ni fizikalni terapiski postapki, - poznavawe i izvedba na proceduri na anestezija. Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 39 65 Vkupno 60 00 Ako studentot ne go polo`i prviot kolokvium (prvata proverka na znaeweto), celata nastavna sodr`ina ja polaga vo ispitnata sesija. Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A 04

III GOD INA Proverka na znaeweto Kontinuirana proverka na znaewto, kolokviuma. I kolokvium - 30 boda II kolokvium - 35 boda. U~ebni pomagala Fizikalna terapija - Belazelkoska Z. Jazik na koj se izveduva nastavata Makedonski ORALNA HIGIENA III Predmet Studiska programa Kod SSS 309 Studiska programa Oralna higiena III Stru~na stomatolo{ka sestra III (treta) Semestar VI ({esti ) Vkupno ~asovi 73 Krediti 5 Vid na predmet Preduslovi Izveduva Odgovoren nastavnik Adresa Klu~ni zborovi Zadolìtelen, stomatolo{ki, klini~ki. Potpis od Oralna higiena II. Katedra za bolesti na ustata i parodontot Prof. d-r Ana Minovska Katedra po bolesti na ustata i parodontot, Stomatolo{ki fakultet, Vodwanska 8 Skopje. Tel. +389 399 040. Stomatolo{ki fakultet, stru~na stomatolo{ka sestra, zadolìtelen predmet, Oralna higiena. Nastavna sodrìna Prakti~na nastava Uloga i zada~i na oralniot higieni~ar: Vo preventivata i terapijata na zaboluvawata na zabite i zabnata pulpa. Vo preventivata i terapijata na zaboluvawata na paro-dontalnite tkiva. Vo preventivata i terapijata na zaboluvawata od oblasta na oralnata medicina. Vo odrùvawe na oralnata higiena kaj pacienti so ortodontski i protetski pomagala. Nivoa na sorabotka na oralniot higieni~ar so personalot vo sovremenata stomatolo{ka ordinacija. ~as. 8 05

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Metodika na zdravstveno vospituvawe i prosvetuvawe od aspekt na oralnata higiena. 4 Rabota vo grupa so u~ili{ni deca. 4 Rabota vo grupa so hendikepirani deca. 4 Rabota vo grupa so deca zgrièni vo socijalni ustanovi. 4 Rabota so roditeli na novoroden~iwa, so malcinstva i vozrasna populacija. 6 Procenka na rzultatite od edukativnite programi. 4 RUTINSKI VE@BI 4 Priem na pacientot vo ordinacija, ostvaruvawe na kontakt so pacientot. 6 Medicinska dokumentacija na oralniot higieni~ar. Otvorawe na karton. 0 Notirawe na indeksite na oralna higiena. 6 Procenka i evidentirawe na rezultatite od odrùvaweto na oralnata higiena. 0 Identifikacija na lokalnite etiolo{ki faktori za nastanuvawe na gingivitite i parodontalnata bolest. 0 Obuka na pacientot za odrùvawe na oralna higiena vo doma{ni uslovi. 0 Otstranuvawe na meki zabni naslagi (principi na rabota, sredstva i tehnika). 0 Otstranuvawe na cvrsti zabni naslagi (principi na rabota, sredstva i tehnika). Otstranuvawe na pigmentacii od zabite (principi na rabota, sredstva i tehnika) Uloga na oralniot higieni~ar vo prevencijata i terapijata na zaboluvawata od oblasta na oralnata medicina. Otstranuvawe na lokalni iritira~ki faktori koi ja provociraat erupcijata na morfi na oralnata ligavica. Aplikacija na medikamenti na oralnata ligavica kaj pacienti so oralni zaboluvawa. 0 0 7 6 6 Organizacija Metodi na u~ewe Teoretska nastava 0 ~asa, podgotovka za teoretska nastava 0 ~asa. Prakti~na nastava 50 ~asa, praksa 3. Interaktivna nastava (teoretska), rabota vo mali grupi (ve`bi), i drugi oblici predvideni so zaedni~kite kriteriumi na EKTS. 06

III GOD INA Izleznost od u~eweto Ocenka na aktivnosta na studentot Proverka na znaeweto U~ebni pomagala Jazik na koj se izveduva nastavata Izleznost od teoretskata nastava: - po{iroki poznavawa za ulogata i zna~eweto na oralniot higieni~ar za~uvuvawe na oralnoto zdravje. Aktivnosti Kreditni bodovi minimum maksimum Redovnost na teoretska nastava 3 5 Aktivnost na teoretska nastava 6 0 Redovnost na prakti~na nastava 3 5 Aktivnost na prakti~na nastava 9 5 Kontinuirana proverka ( kolokviuma) 39 65 Vkupno 60 00 Ako studentot ne go polo`i prviot kolokvium (prvata proverka na znaeweto), celata nastavna sodr`ina ja polaga vo ispitnata sesija. Osvoeni kreditni bodovi ocenka EKTS ocenka < 60 5 F 60-67 6 E 68-75 7 D 76-84 8 C 85-93 9 B 94-00 0 A Kontinuirana proverka na znaewto, kolokviuma. I kolokvium - 30 boda II kolokvium - 35 boda. Oralna higiena, Minoska, Ivanovski, Pandilova. Makedonski Elaborat za izmeni i dopolnuvawe na studiska programa za stru~ni stomatolo{ki sestri Stomatolo{ki fakultet-skopje 07

IZBORNI PREDMETI IZBORNI PREDMETI I godina SSS 0 Profesionalizam i timsko rabotewe 4 EKTS So izobor na ovoj predmet studentot }e moè da se zapoznae so slednite sodrìni: istoriski pregled na razvojot na dentalnata higiena, uloga na dentalniot higieni~ar, profesionalizam i timska rabota vo stomatolo{kata ordinacija. SSS 0 Angliski jazik 4 EKTS Studentite so izborot na ovoj predmet gi povtoruvaat osnovnite poznavawa i se steknuvaat so po{iroki znaewa i ve{tini za medicinskata terminologija na angliski jazik za~ovekovoto telo, za lokomotorniot sistem, kardiovaskularniot sistem, nervniot, respiratorniot, urogenitalniot, digestivniot i ekskretorniot sistem. Studentite se zdobivaat so osnovnite poznavawa i gi prodla bo - ~uvaat istite za anatomskite i za fiziolo{kite karakteristiki na sistemite, potoa obra bo tuvaat i sovladuvaat temi kako {to se ortodoncija, zaboluvawa na zabite, dijagnoza, terapija i sli~no. SSS 03 Ishrana i oralno zdravje 4 EKTS So izobor na ovoj predmet studentot }e moè da se zapoznae so slednite sodrìni: fizi~ki i hemiski karakteristiki na ishranata, nejzinata uloga vo etiologijata na oralnite zaboluvawa kako i ishranata koja go inhibira kariesot i nadomestoci za {e}er. 09

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T IZBORNI PREDMETI II godina SSS 0 Organizacija na stomatolo{ka slu`ba 3 EKTS Sodrìni koi se opfateni so ovoj izboren predmet se: medicinska administracija, principi na sistematska zabna za{tita, sodrìna na zabozdravstveno prosvetuvawe i te{kotii pri sproveduvawe na zabozdravstvenoto prosvetuvawe. SSS 0 Nega na bolen 3 EKTS So izobor na ovoj predmet studentot }e moè da se zapoznae so slednite sodrìni: zada~i na zdravstvenata nega, potrebi od zdravstvenata nega, op{ti upatstva na bolen, priem na bolen, odrùvawe na li~na higiena kaj te{ki i nepodvi`ni bolni kako i rabota so rizi~ni bolni. SSS 03 Menaxment vo stomatologijata 3 EKTS Celta na kursot e zapoznavawe na studentite so definicijata na menxmentot, nivoata i funkciite na menaxmentot, sposobnosta na menaxerot. Isto taka, nastavnite sodrìni opfa}aat: menaxment proces, organizirawe, koordinirawe, motivirawe i kontrolirawe kako karakteristikite na odborot na direktori. IZBORNI PREDMETI III godina SSS 30 Implantologija 4 EKTS Nastavnata sodrìna opfatena so ovoj predmet se sosotoi od: materijali koi se primenuvaat vo implantologijata, izbor na pacienti za predimplantolo{ka priprema, idikacii i kontraindikacii, vrska na implantot so okolnoto tkivo, klasifikacija i kvalitet na koskenoto tkivo, vidovi na dentalni implanti, tehniki na vgraduvawe na poedini implanti, protetska suprastruktura, komplikacii i procenka na uspe{nosta na implantot. SSS 30 Rendgenologija 4 EKTS So izobor na ovoj predmet studentot }e moè da se zapoznae so slednite sodrìni: Za{tita od rendgen zra~ewe. Vidovi na rendgen snimawa vo orofacijalnata regija. Izveduvawe na intrao- 0

ralni, ekstraoralni i specijalni rendgen snimki. Procesirawe na rendgen filmovite. Tolkuvawe na rendgen snimkite. Normalna rendgengrafska anatomija na zabite. Normalna rendgengrafska anatomija na potpornite tkiva. Normalna rendgengrafska anatomija na gornata vilica. Normalna rendgengrafska anatomija na dolnata vilica. Struktura na studiite, dinamika na studirawe i obvrski na studentite: Studiite se organizirani vo semestri, zimski i leten semestar. Studiskata programa sodrì najmalku 0, a najmnogu 30 ~asa predavawa, ve`bi i seminari nedelno i 30 nedeli godi{no. Kontinuiranata proverka na znaeweto se izveduva vo ramkite na dve kolokviumski nedeli vo sekoj semestar (zimski i leten). Prvata kolokviumska nedela po pravilo e na sredina na semestarot, a vtorata kolokviumska nedela e vo poslednata nedela od semestarot. Zavr{nite ispiti, za predmeti za koi e predviden zavr{en ispit, se organiziraat vo eden od ispitnite rokovi: zimskoit, esenskiot ili letniot. Nastavata po odredena predmetna programa, po pravilo se izveduva vo ramkite na eden semestar. Studentite vo eden semestar zapi{uvaat maksimum od 5 do 35 EKTS-krediti. Napreduvawe na studentot: Studenite napreduvaat vo studiite preku ispolnuvawe na obvrskite predvideni so studiskata programa, polagawe na ispitite, preku administrativna zaverka na osvoenite EKTS-krediti i zapi{uvawe na nareden semestar. Studentot steknuva uslov za zapi{uvawe na naredna godina, dokolku ima osvoeno minimum 48 kredita od predvidenite zadolìtelni i izborni predmeti vo prethodnata godina. Za zapi{uvawe na oddelni predmeti vo nareden semestar ili godina, studentot treba da ispolni odredeni uslovi: Uslovuva~ki potpis: predmet koj {to prethodno treba da bide islu{an, {to se potvrduva so potpis od odgovorniot nastavnik vo indeks za redovna poseta na teoretskata i prakti~na nastava, i/ili Uslovuva~ki krediti: osvoeni krediti od predmeti koi prethodno se islu{ani, {to se potvrduva so ocenkata vo indeks za poloèniot ispit. Uslovite koi se potrebni za zapi{uvawe na oddelni predmeti, vo tekot na napreduvaweto na studentot, se dadeni vo formularite vo koi se vneseni nastavnite sodrìni ( kako predusluvi za zapi{uvawe na konkretniot predmet).

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T PRAKTI^NI INFORMACII ZA STUDENTITE I NASTAVNICITE (izvadoci od Pravilnikot za uslovite, kriteriumite i pravilata za zapi{uvawe i studirawe na prv i vtor ciklus na univerzitetski studii od 4. avgust 009 god.). Pravo na upis vo prva godina Pravo na upis vo prva godina na studii kandidatot steknuva soglasno so uslo vi te i kriteriumite utvrdeni vo konkursot za zapi{uvawe studenti, a spored postignatite poeni vo procesot na selekcija. Kandidatot koj ostvaril pravo na upis, no vo predvideniot (oglaseniot) rok ne izvr{il upis, gubi pravo na upis, a pravoto za zapi{uvawe go steknuva sledniot kandidat na rang-listata koj predhodno ne zazemal mesto vo ramkite na odobrenata kvota za zapi{uvawe studenti. Stranskite dràvjani moàt da se zapi{uvaat na studii na Univerzitetot. Stranskite dràvjani i licata bez makedonsko dràvjanstvo imaat pravo na upis na studii podednakvi uslovi kako i makedonskite dràvjani, no vo soglasnost so odlukata na Senatot pla}aa polna cena na studirawe.. Steknuvawe status na student Status na student, a so toa i ~len na akedemskata zaednica se steknuva so zapi{uvaweto na prv, vtor i tret ciklus na studii na Univerzitetot. Statusot na studentot se dokaùva so indeks ili so studentska legitimacija. Studentot zapi{uva predmeti/moduli vo semestri, tri semestri ili studiska godina vo indeksot.

3. Statusot na student vo dràvna kvota Studentot ~ie obrazovanie go finansira dràvata, go zadrùva statusot student ~ie obrazovanie go finansira dràvata najdolgo za vremeto koe e za dva pati podolgo od propi{anoto vreme na traewe na studiite, odnosno do krajot na akademskata godina vo koja toj rok istekuva. So istekot na toj rok studentot gi prodol ù va studiite so podnesuvawe na tro{ocite za studirawe (kofinansirawe). Student ~ie obrazovanie go finansira dràvata moè ista akademska godina da ja povtoruva samo edna{. Ako vo narednata akademska godina ne go stekne pravoto za zapi{uvawe na povisoka godina na studii, go gubi statusot na student ~ie obrazovanie go finansira dràvata, no ima pravo povtorno da ja zapi{e istata akademska godina vo status na student koj samostojno gi podnesuva tro{ocite za studirawe. Vo vremeto od stav eden i dva, ne se smeta vremeto na miruvawe na studentskite obvrski. Organizacija i izveduvawe na studiite. Obem i organizacija na studiite Vo ramkite na najmnogu 40 nedeli godi{no, vkupnoto optovaruvawe na studentite iznesuva od 500 do 800 ~asa godi{no. Vo slu~aite od stav na ovoj ~len, studiskite programi od prviot ciklus sodràt najmalku 0, a najmnogu 30 ~asa predavawa, ve`bi i seminari nedelno i 30 nedeli godi{no. Po isklu~ouk, ako studiskata programa sodrì prakti~no osposobuvawe, vkupnoto optovaruvawe na studentot ne smee da nadmine 40 ~asa nedelno i 45 nedeli godi{no. Optovaruvaweto na studentite od stav na ovoj ~len opfa}a predavawa, ve`bi, seminari i drugi oblici na studii koi se soodvetni na specifi~nosta na nastavno-nau~nata oblast (prakti~no osposobuvawe, hospitacija, nastapi, terenska rabota i sl.), konsultativno-intruktivna nastava, formi na kontinuirana proverka na znaeweto i ispiti koi se smetaat kako kontakt-~asovi, kako i individualna studiska rabota (sportska rabota, istraùvawe na literatura, seminarski zada~i,proektna rabota), samostojno u~ewe kako i izrabotka na diplomska (magisterska) zada~a. Organizacijata i vremenskoto rasporeduvawe na predavawata, seminarite i ve`bite se prisposobuvaat na specifi~nosta na studiskata programa. Nastavata po odredena predmetna programa se izveduva vo ramkite na eden semestar. Redovnite studenti vo eden semestar zapi{uvaat maksimum do 35 EKTS-kredita. Na osobeno uspe{nite studenti (so prose~en uspeh od 8,5) moè da im se dozvoli zapi{uvawe na 35 do 40 EKTS-kredita so cel pobrzo zavr{uvawe na studiite ili po{iroko obrazovanie.. Univerzitetski kalendar i kalendar za nastava Univerzitetskiot kalendar za narednata akademska godina go donesuva Senatot, najmalku 5 meseca pred zavr{uvaweto na tekovnata akademska godina,i go objavuva preku svoite glasila. 3

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T Univerzitetskiot kalendar gi sodrì ramkovnite odredbi za po~etokot i krajot na akademskata godina, terminite za odrùvawe na nastavata, ispitite i dràvnite i univerzitetskite praznici. Vrz osnova na univerzitetskiot kalendar, nastavno-nau~niot,odnosno nau~niot sovet na edinicite donesuva kalendar za narednata akademska godina i go oglasuva preku svoite glasila, najmalku 3 meseca pred zavr{uvaweto na tekovnata akademska godina. 3. Napreduvawe na studentot Studentite napreduvaat vo studiite preku polagawe na ispiti za predvideni predmeti/moduli i preku ispolnuvawe na obvrskite predvideni so studiskata programa. 4. Zapi{uvawe semestar Studentot steknuva pravo na zapi{uvawe nareden semestar ako do rokot na zapi {u va weto uredno gi izvr{il obvrskite od studiskata programa i gi poloìl ispitite od predmetite/modulite utvrdeni so studiskata programa. Studentot moè da zapi{e novi predmeti od naredniot semestar, vo soglasnost so pravilata za napreduvawe utvredeni vo soodvetnata studiska programa. Edinicata, vo ramkite na studiskata programa, moè da propi{e uslovuva~ki kriteriumi, t.e. prethodno sovladani predmeti (osvoeni krediti), kako uslov za zapi{uvawe na na re den semestar. Zapi{uvaweto na predmetnite programi vo nareden semesatr se vr{i vo period od sed mici pred po~etokot na semestarot. Pri zapi{uvawe na predmetnite programi, studentot najprvo gi zapi{uva nepolo è ni te zadolìtelni i izborni predmeti od soodvetniot (leten/zimski) semestar, a potoa zadolìtelnite predmeti od tekovniot semestar, no na toj na~in {to negovite vkupni studiski obvrski vo eden semestar da ne go nadminuva brojot na EKTS-krediti utvrdeni so ovoj Pravilnik. Vo zimskiot semestar se zapi{uvaat predmeti {to se utvrdeni vo studiskite i predmetnite programi za zimskiot semestar. Vo letniot semestar se zapi{uvaat predmeti {to se utvrdeni vo studiskite i predmetnite programi za letniot semestar. Pri zapi{uvaweto na predmetite potrebno e da se ispolnat odredeni uslovi utvrdeni so predmetnite programi. Pri povtorno zapi{uvawe na nepoloèn izboren predmet, studentot ima pravo da go zameni izborniot predmet so drug izboren predmet od predmetite {to se aktivirani vo soodvetniot semestar kako izborni predmeti. Dokolku vo tekot na studiraweto dojde do promena na studiskata programa, studentot {to studiral spored nekoja od prethodnite programi i go nema zavr{eno studiraweto vo rokovite utvrdeni so tie programi, go prodolùva studiraweto soglasno so uslovite za premin na novi programi. 4

5. Zaverka na semestar 6. Ispiti Studentot zaveruva semestar so potpisi od nastavnicite, so {to se potvrduva negovoto ispolnuvawe na predvidenite obvrski. Studentot koj ne gi izvr{il obvrskite propi{ani so studiskata programa od poedine~en predmet, ne moè da pristapi na ispit. Proverkata na znaewata na studentite se vr{i so izveduvawe na ispiti. Ispitite se izveduvaat po pismen i/ili usten na~in, kako i na drug na~in utvrdeni so studiskata programa. Na polagaweto ispiti studentite pokaùvaat dokumenti za identifikacija i indeks. 7. Kalendar i raspored na ispitite Kalendarot na ispitite se objavuva na po~etokot na sekoja akademska godina zaedno so rasporedot za nastava i se objavuva na internet-stranicata na edinicata na Univerzitetot. Rasporedot za odrùvawe na ispitite se utvrduva na toj na~in {to brojot na ispitnite termini za sekoj predmet/modul vo sekoj ispiten rok da moè da gi opfati site studenti koi imaat pravo da go polagaat toj predmet/modul. 8. Prijava za ispit Studentot moè da go prijavi ispitot po pismen ili elektronski pat, dokolku postoi mo`nost za toa. Pri elektronskoto prijavuvawe na ispitite, studentot e dolèn dopolnitelno da dostavi prijava za ispit vo materijalna forma. Po pismen pat, ispitot se prijavuva so prijaven list. Prijavniot list pretstavuva dokument ~ija{to sodrìna i forma se ednoobrazni za site sostavni edinici na Univerzitetot. Vo redovniot ispiten rok studentot e dolèn da go prijavi ispitot vo rokovite utvrdeni vo kalendarot za nastava. Nastavnikot ne e dolèn na ispit da primi student koj prijavata ne ja podnel vo predvideniot rok. 9. Ispitni rokovi Studentot ima pravo da gi polaga predmetite vo ramkite na zimskiot, esenskiot i letniot ispiten rok. Ispitnite rokovi traat najmalku 3 nedeli. Za sekoj predmet vo sekoj ispiten rok moè da se davaat dva termina. Razlikata me u dvata termina ne moè da bide pomala od 0 dena. Ispitite moàt da se organiziraat neposredno po zavr{uvaweto na blok nastavni sodrìni, odnosno preku kolokviumi ako se predvideni vo predmetnata programa, a krajnata ocenka se utvrduva na zavr{niot ispit vo redovnata ispitna sesija. Vo krajnata ocenka se presmetuvaat postigawata na studentot vo tekot na kontinuiranoto ocenuvawe. 5

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T 0. Ocenuvawe Ispitite, ili nekoi drugi formi na proverka na steknatite znaewa, ve{tini i sposobnosti, se sproveduvaat za site predmeti koi studentot gi zapi{al, i toa spored gradivoto utvrdeno spored studiskata programa. Studentot koj gi ispolnil site obvrski propi{ani so soodvetnata predmetna programa ima pravo da polaga ispit. Za sekoj student se vodi ispitna dokumentacija. Ispitite se javni i rezultatite od ispitite se dostapni za javnosta, a pravo na uvid vo ispitnata dokumentacija ima lice koe }e dokaè praven interes. Sekoj pat koga studentot }e prijavi, no nema da pristapi na ispit, se smeta deka go iskoristil pravoto od eden obid za polagawe na ispitot i vo prijavata za ispit mu se pi{uva: ne poloìl. Steknatite znaewa na studentite se proveruvaat i ocenuvaat kontinuirano-vo tekot na nastavata (kolokviumi, prakti~ni zada~i i sl) i se izrazuvaat vo poeni, dodeka kone~nata ocenka se utvrduva na zavr{niot ispit. So studiskata programa moè da se utvrdi deka nekoi oblici na nastava se sproveduvaat bez ocenuvawe ili deka se ocenuvaat opisno. Za ispolnuvawe na obvrskite za polagawe na ispit (po delovi ili vo celina) studentot moè da ostvari najmnogu 00 poena ili da dobie pozitivna ocenka koja se izrazuva so 0 (deset), pri {to ocenkata 5 (pet) ozna~uva nedovolen uspeh. Numeri~kiot sistem za ocenuvawe se sporeduva so sistemot na ocenuvawe spored EKTS: A= 0; B= 9; C= 8; D= 7; E= 6; F, FX= 5 Za odredeni predmeti, dokolku prirodata na znaewata koi studentot treba da gi stekne go dozvoluva toa, moè da se predvidi i kompjuterska proverka na znaewata vo ramkite na sistemot za objektivna proverka na znaewata na Univerzitetot. Zavr{noto ocenuvawe zadolìtelno se zapi{uva vo indeksot i vo prijavata za zavr{no ocenuvawe. Prose~niot uspeh na studentot pretstavuva aritmeti~ka sredina na ocenkite za zavr{noto ocenuvawe po site nastavni predmeti vo tekot na studiite, vklu~uvaj}i go i zavr{niot ispit, odnosno diplomskiot trud. Ocenkite koi studentite gi dobile vo proverkata na nivnite znaewa se objavuvaat na javni mesta (oglasna tabla), vo rok od 7 (sedum) dena od denot na polagaweto na ispitot. Nastavnicite se dol`ni po barawe na studentot, da obezbedat uvid vo pregledaniot trud i dobienata ocenka, najdocna do po~etokot na naredniot semestar. Ispitite se izveduvaat javno i transparentno. Ne smeat da se izveduvaat ispiti za samo eden student bez prisustvo na drugi lica (student, asistent, drug nastavnik). 6

. Predmet na ocenuvawe. Na~i na ocenuvawe Predmet na ocenuvawe vo ramkite na predmetnata programa moàt da bidat: uspe{no realizirani ve`bi; uspe{no realizirana prakti~na rabota; izrabotka na seminarska rabota; terenska rabota; samostojna/doma{na rabota; mentorstvo na drugi studenti; izraboteni ili realizirani; osvoeni nagradi, pofalnici idr. Ocenuvaweto moè da bide kvantitativno ili opisno, ili kvantitativno i opisno. Zavr{noto ocenuvawe se izrazuva kvantitativno so ocenka od 5 (pet) do 0 (deset). Ocenkata 5 (pet) ozna~uva nedovolen uspeh. Ocenuvaweto moè da bide preku pismeni i/ili usni ispiti ili na drug na~in utvrden vo studiskata programa. Proporcijata pome u obemot na kontinuiranoto i zavr{noto ocenuvawe ja opredeluva nositelot na predmetnata programa. Preku kontinuiranoto ocenuvawe, studentot se ocenuva za sekoja aktivnost propi {a na vo soodvetnata predmetna programa, preku kreditni poeni, procentot na optovarenost ili indeksnite edinici. Ocenkata dobiena od kontinuiranoto ocenuvawe i ocenkata dobiena od zavr{noto ocenuvawe ja so~inuvaat vkupnata ocenka (od minimalna do maksimalna). Poloèniot ispit e uslov da se stekne potrebniot broj krediti propi{ani so predmetnata programa. 3. Obvrski na nastavnikot Nastavnikot e dolèn da mu go soop{ti postignatiot rezultat na usniot ispit na studentot vedna{ po zavr{uvawe na ispitot. Nastavnikot e dolèn da go oceni ispitot na studentot so 5 koga studentot: neopravdano ja napu{ti prostorijata vo koja se odrùva pismeniot del od ispitot ili se otkaè od ve}e zapo~natata rabota; nema da se javi na usniot del od ispitot, po zavr{uvawe na pismeniot del; poradi nedoli~no odnesuvawe, popre~uvawe na drugite studentite ili poradi koristewe na nedozvoleni pomagala e otstrnet od ispit. 7

S T O MA T O L O [ K I VODI~ NIZ STUDIITE Stomatolo{ki fakultet F A K U L TE T 4. Prigovor zaradi ocenka od proverka na znaeweto Studentot, vo rok od 4 ~asa od denot na objavuvaweto na rezultatite, moè da podnese prigovor do dekanot, ako smeta deka ispitot ne sproveden vo soglasnost so zakonot, Statutot i ovoj pravilnik. Ako dekanot utvrdi deka se ispolneti uslovite od prethodniot stav, nastavnikot e dolèn da ja preispita ocenkata od zavr{noto ocenuvawe. Ako nastavnikot ne ja preispita ili ako vo pismena forma ja potvrdi ocenkata {to ja utvrdil, studentot ispitot go polaga pred tri~lena komisija sostavena od nastavnici od isto ili srodno nastavno-nau~no podra~je, vo narednite 4 ~asa, naredniot raboten den. Komisijata ja formira dekanot, a predmetniot nastavnik ne moè da bide ~len na komisijata. Komisijata odlu~uva so mnozinstvo glasovi. Studentot e dolèn da ja primi ocenkata od povtornoto polagawe na ispitot i vo slu~aj koga ocenkata e pomala od dobienata ocenka ili, pak, e negativna. 5. Povtoruvawe na ispit Po barawe na studentot mu se dozvoluva da go povtori zavr{noto ocenuvawe za povisoka zavr{na ocenka po predmetna programa, vo period od najmalku ~etiri meseci od polagaweto. Baraweto za povtoruvawe na ispit mora da bide obrazloèno i se dostavuva do dekanot. Dokolku se prifati baraweto, dekanot so re{enie ja poni{tuva ocenkata. Nastavnikot, vo toj slu~aj, vo prijavata ja zapi{uva ocenkata {to ja dal i do nea zapi{uva: studentot ja poni{tuva ocenkata. Taa ocenka ne se smeta kako zavr{na ocenka za konkretniot predmet/modul. Re{enieto na dekanot e sostaven del na prijavata. Ocenkata dobiena na povtornoto zavr{no ocenuvawe e kone~na i studentot nema pravo da go povtori zavr{noto ocenuvawe. 6. Konflikt na interesi Vo slu~ai koga predmetniot nastavnik i studentot se vo rodninska vrska: sin, }erka, brat, sestra, soprug ili sopruga, nastavnikot e dolèn da se izzeme pri polagaweto na predmetnata programa, odnosno ispitot i za toa da goizvesti dekanot. Dekanot, sproveduvaweto na ispitot go doveruva na drug soodveten nastavnik ili na posebna kompetentna ispitna komisija, sostavena od tri ~lena. 7. Prenesuvawe na nadle`nosti za sproveduvawe na ispiti Vo slu~aj na podolga spre~enost na predmetniot nastavnik, dekanot moè da mu gi prenese nadle`nostite za odrùvawe na ispitite na drug nastavnik od ista ili srodna struka ili na komisijata za sproveduvawe na ispit. 8

8. Zavr{uvawe na studiite Studentot gi zavr{il studiite od prv ciklus koga }e gi poloì site ispiti, }e gi ispolni site obvrski predvideni so studiskata programa i }e izraboti i uspe{no }e odbrani diplomski trud ili }e poloì zavr{en ispit. So zavr{uvawe na studiite od prv ciklus, studentot se steknuva so najmalku 80, 40, odnosno 300 EKTS-krediti. So zavr{uvawe na studiite, studentot steknuva soodvetno stru~no ili akademsko zvawe ili stepen, kako i drugi prava soglasno so posebnite propisi. 9. Uverenie, diploma i dodatok na diplomata 0. Promocija Studentot koj }e gi izvr{i site obvrski spored studiskata programa za usovr{uvawe ili samo del od studiskata programa za steknuvawe na obrazovanie mu se izdava uverenie za zavr{niot del od studiskata programa, koe sodrì podatoci za nivoto, prirodata i sodrìnata na studiite,kako i postignatite rezultati. Studentot koj }e gi izvr{i site obvrski spored studiskata programa za dobivawe visoko obrazovanie vo bilo koj ciklus na obrazovanie, vrz osnova na evidencijata {to se vodi za nego, Univerzitetot mu izdava diploma. So diplomata se potvrduva deka studentot zvr{il studiska programa od prv ili vtor ciklus i se steknuva so soodveten stru~en ili nau~en naziv. Sostaven del na diplomata e dodatok na diplomata (Diploma supplement). Diplomata i dodatokot na diplomata na Univerzitetot gi potpi{uva rektorot i dekanot,odnosno direktorot na edinicata na Univerzitetot ili pridru`nata ~lenka i se overuvaat so suv pe~at na Univerzitetot. Zaedni~kata diploma i dodatokot na diplomata gi potpi{uvaat ovlastenite lica na visokoobrazovnite ustanova koi organiziraat studiska programa za steknuvawe na zedni~ka diploma. Diplomata e javna isprava. Promocijata pretstavuva sve~eno vra~uvawe na diplomite za zavr{eni studii. Diplomite od prviot i vtoriot ciklus na univerzitetski studii i na integriranite studii gi vra~uva dekanot, odnosno direktorot na edinicata. 9

АНЕКС Измени на одговорни наставници по предмети 03 Стручни Забни Техничари Стр Предмет Професор Измена 3 6 33 38 53 Анатомија и физиологија на џвакалниот систем Технологија на заботехнички материјали I Заботехнички апарати и инструменти Технологија на заботехнички материјали II Технологија на фиксни протези (мостови) Проф. Д-р Д. Велески Проф. Д-р Е. Шабанов Проф. Д-р Е. Петкова Проф. Д-р. Е. Шабанов Проф. Д-р Елена Петкова 60 Ортодонција I Проф. Д-р М. Зужелова 64 Реконструктивни дентални процедури Проф. Д-р Љ. Матовска 70 Ортодонција II Проф. Д-р М. Зужелова Проф. Д-р Н. Гиговски, Проф. Д-р В. Коруновска - Стефковска Доц. Д-р Г. Ковачевска Доц. Д-р Г. Ковачевска Доц. Д-р Г. Ковачевска Проф. Д-р Б. Капушевска Проф. Д-р Л. Кануркова, Проф. Д-р М. Зужелова, Доц. Д-р Г.Ќурчиева-Чучкова Проф. Д-р С. Апостолска, Проф. Д-р Л. Поповска, Доц. Д-р И. Муратовска Проф. Д-р Л.Кануркова, Проф. Д-р М. Зужелова, Доц. Д-р Г. Ќурчиева-Чучкова 74 Технологија на мобилни протези (парцијална протеза) Доц. Д-р В. Ванковски Проф. Д-р Е. Јанкуловска 78 Дентална имплантологија Доц. Д-р В. Ванковски Доц. Д-р М. Пеева Петровска 86 Скелетирана парцијална протеза I Проф. Д-р Д. Велески Проф. Д-р Е. Јанкуловска 9 Протетичка естетика Проф. Д-р Д. Велески Проф. Д-р В. Коруновска 96 Вилично лицева реконструктивна протетика Проф. Д-р Д. Велески Проф. Д-р Н. Гиговски 98 Стоматолошка керамика II Проф. Д-р Д. Велески Проф. Д-р Ј. Бајевска 99 Скелетирана парцијална протеза II Проф. Д-р Ј. Бајевска Проф. Д-р Е. Јанкуловска Стручни Стоматолошки Сестри Стр Предмет Професор Измена Ергономија Проф. Д-р Љупка Матовска Проф. Д-р Соња Апостолска, Проф. Д-р Лидија Поповска 7 Орална биохемија Проф. Д-р Киро Ивановски Проф. Д-р Киро Ивановски, Проф. Д-р Снежана Пешевска 34 Физиологија Наставник од медицински Проф. Д-р Снежана Пешевска, факултет Проф. Д-р Маја Пандилова 4 Стоматолошка фармакологија Проф. Д-р Љупка Матовска; Доц. Д-р И. Муратовска ; Проф. Д-р З. Белазелкоска Проф. Д-р С. Георгиева Проф. Д-р С.Апостолска, 53 Дентална патологија Проф. Д-р Љупка Матовска Проф. Д-р Л.Поповска, Доц. Д-р И.Муратовска

АНЕКС Измени на одговорни наставници по предмети 03 57 Проф. Д-р М.Поповска, Пародонтологија со пародонтална Проф. Д-р Ана Миновска Проф. Д-р А. Атанасовска хирургија I стојановска 59 Детска стоматологија I Проф. Д-р Снежана Проф. Д-р Ана Сотировска- Иљовска; Ивковска; 63 Превентивна стоматологија Проф. Д-р Миле Царчев Проф. Д-р Елизабета Ѓоргиевска 66 Орална хигиена I Проф. Д-р Ана Миновска Проф. Д-р Киро Ивановски, Проф. Д-р Маја Пандилова 69 Проф. Д-р Б. Величковски, Орална хирургија и стерилизација Проф. Д-р Борис Проф. Д-р О. Димитровски, на инструменти I Величковски Доц. Д-р М.Пеева 7 Детска стоматологија II Проф. Д-р Снежана Иљовска Проф. Д-р Марија Стевановиќ 75 Орална медицина и патологија I Проф. Д-р Марија Накова Проф. Д-р Мира Поповска, 78 Пародонтологија со пародонтална хирургија II Проф. Д-р. Киро Ивановски 86 Орална медицина и патологија II Проф. Д-р Марија Накова 88 Физикална терапија I Проф. Д-р З. Белазелкоска 9 Орална хирургија и стерилизација на инструменти II Проф. Д-р Борис Величковски 94 Орална хигиена II Проф. Д-р Ана Миновска; 00 Ортодонција Проф. Д-р Марија Зужелова 0 Физикална терапија II Проф. Д-р З. Белазелкоска 05 Орална хигиена III Проф. Д-р Ана Миновска Проф. Д-р Силвана Георгиева Проф. Д-р. Киро Ивановски, Проф. Д-р Анета Атанасовска - Стојановска Проф. Д-р Мирјана Поповска, Проф. Д-р Анета Атанасовска - Стојановска Проф. Д-р Силвана Георгиева, Проф. Д-р Снежана Пешевска Проф. Д-р б. Величковски, Проф. Д-р О. Димитровски, Доц. Д-р М. Пеева Проф. Д-р Анета Атанасовска - Стојановска; Проф. Д-р Мирјана Поповска Проф. Д-р Л. Кануркова, Проф.Д-р М. Зужелова, Доц. Д-р Г.Ќурчиева-Чучкова Проф. Д-р Снежана Пешевска, Проф. Д-р Силвана Георгиева Проф. Д-р Маја Пандилова, Проф. Д-р Силвана Георгиева

VODI^ NIZ STUDIITE STUDISKA PROGRAMA za stru~ni zabni tehni~ari i stru~ni stomatolo{ki sestri STOMATOLO[KI FAKULTET Univerzitet Sv. Kiril i Metodij vo Skopje Izdava~: STOMATOLO[KI FAKULTET Univerzitet Sv. Kiril i Metodij vo Skopje adresa: Vodwanska 7 000 Skopje, Republika Makedonija telefon: ++ 389 (0) 3 56 47, Dekan: Prof. d-r www.stomfak.ukim.edu.mk e-mail: sfs@stomfak.ukim.edu.mk