Kalaallit peqqissartut Illuannut tikilluarit

Transkript

1 Kalaallit peqqissartut Illuannut tikilluarit Kalaallit peqqissartut Illuat/ Det grønlandske Patienthjem Omøgade København Ø. Tlf Fax: På dansk/qallunaatut: side/qupp

2 Imarisai 0.0: Sulisut oqarasuaataasa (telefonit) normui / Sumiiffiit allattorsimaffiat 1.0: Danmarkimut tikilluarit: qupp : Kalaallit peqqissartut illuat: qupp : illup ilusaa qupp : qarasaasiaqarneq/aqquteqanngitsumik attaveqaat qupp : Periarfissat Kalaallit peqqissartut Illuanni: qupp : nerisaqarneq qupp : eqqiaaneq qupp : oqurutit puui tungerlu/allarutit qupp : nakorsaat qupp : peqqissartunik isumaginnittut qupp : pædagog-it qupp : inunnik isumaginninnermi siunnersorti qupp : Rigshospitalip Kalaallit peqqissartut Illuatalu akornanni angallassineq qupp : napparsimavinnut uninneq qupp : kaasarfimmiussarsisarneq/isumaginninnermi aningaasaliissutit qupp : aningaasanik isumaginniffik qupp : ilaquttanit tikeraarneqartarneq qupp : Danmarkimi qanigisanut tikeraarneq/pulaarneq qupp : tikeraat unnuineranut akit qupp : Kalaallit peqqissartut Illuata avataani najugaqarneq qupp : kalaallit nunaannut angerlarallarneq qupp : kalaallit nunaannut uterneq qupp : maalaaruteqarnissamik periarfissat qupp : Kalaallit peqqissartut Illuata siunertai: qupp : Tunngaviusumik najoqqutassat: qupp : Malittarisassat: qupp : Napparsimavissuarmi napparsimavinniluunniit allani makku periarfissaapput: qupp : oqalutsit kalaallit/pulaartartut qupp : inunnik isumaginninnermik siunnersorti qupp : kalaallit isersimaartarfiat qupp : ini atuartitsivik qupp : Rigshospital-imiit napparsimavinniillu allaniit angerlarneq qupp : Paasissutissatsialaat: qupp : Sumiiffiit oqarasuaatillu normui atugassatsialaat: qupp : Ikuallattoqalernermi ilitsersuut qimaaffissat: qupp : qimaaffissat 2

3 1.0: Danmarkimut tikilluarit: Quppersagaaraq paasissutissiissutinik imalik una aqqutigalugu Kalaallit peqqissartut Illuata tikilluaqquaatit illillu napparsimasutut ilaqutaasutulluunniit Danmark-imiinninni periarfissatit pisinnaatitaaffitillu pillugit paasissutissikkumallutit. 2.0: Kalaallit peqqissartut Illuat: Kalaallit peqqissartut Illuat pujortaffissaanngitsoq ullukkut unnuakkullu sulisoqarluni Peqqissutsimut Pitsaaliuinermullu Aqutsisoqarfimmut atavoq pingaarnerpaamillu suliassaraa napparsimasut nalunaarutigineqartut ilaqutaasullu Kalaallit Nunaanneersut uninnginneranni aammalu Danmarkimi napparsimmavimmeereernerisa kingorna inissaqartinnissaat. Kalaallit peqqissartut Illuata aammattaaq najugaqartillutit ajornartorsiutivit aaqqinniarneranni ikiuunnissani suliassaraa, katsorsartinninni ajornartorsiutit akornutaalinnginniassammata. Soorunami neriorsuisinnaanngilagut ajornartorsiutit tamaasa aaqqissinnaallugit, kisianni siunnersorlutillu ilitsersorsinnaavatsigit. 2.1: Illup ilusaa: Init: Ineqateqarani init immikkut uffarfeqartut/perusuersartarfillit 53-iupput. Inissiat: Inissiat katillugit 4-at immikkut sinittarffillit, uffarfeqartut/perusuersartarfillit, igaffillit aammalu isersimaartarfitallit inniminnigaapput najugaqartunut meeralinnut aammalu sivisuumik peqqissartunut immikkoortinneqarnissamik pisarisaqartitsisunut. Init ataatsimoorfiusinnaasut: Ataatsimoorfiusut init periarfissaqarfiusut makkuupput: nerisarfik, isersimaartarfiit, errorsisarfik, timigissartarfik, najugaqartut qiterititsiveqarfiat, pinnguartarfik, assassortarfik, atuagaateqarfik, igaffeeqqat aammalu telefonboksi. 2.2: Qarasaasiaq aammalu qarasaasiaq imminut atassusiligaq (trådløst netværk): Qarasaasiap atornissaanut periarfissaqarpoq najugaqartut Internet-ip aamma atornissanut periarfissillugit. Aammalu periarfissaqarpoq Internet-imut isersinnaaneq qarasaasiaq imminut atassusiligaq aqqutigalugu, tassa nammineq qarasaasiamik angallattakkamik nassaraanni. 3.0: Kalaallit peqqissartut Illuanni sulisut allallu periarfissat makkuupput: 3.1: Nerisassat/nerisaqartitsineq: Najugaqarnermi tamakkiisumik nerisaqartitsisoqarpoq (ullaakkut, ulloqeqqanut, unnukkullu). Kalaalimerngit qallunaamernit assigiinngitsut allanngorartullu neqoroorutaapput. Kalaalimerngit qallunaat nunaata nerisassat tungaatigut pisortaqarfianit aalajangersimasunik malittarisassaqarput tiguneraniit, uninngatinneqarneranut aammalu nerisassiarineqarneranut tunngatillugu. Taamaattumik kalaalimerngit nerisassiarineqarnerminni mamassusaanut sunniuteqarsinaavoq. Peqqissartutut immikkut nerisaqarneq, immikkut nerisassiat aammalu inuussutissaqarluarnartunik akullit imigassat (energidrink) pisariaqartitsineq naappertorlugu neqoroorutaapput. Kaffi/tii ullukkut unnukkullu pineqartuaannarsinnaapput aammattaaq unnukkut kaageqarluni aamma/imaluunniit poorloqartarpoq. 3.2: Eqqiaaneq: Init aammalu init ataatsimoorfiusut ulluinnarni eqqiarneqartarput sapaatip akunnerata naanerani init ataatsimoorfiusut kisimik eqqiarneqartarput. Najugaqartut inigisartik torersuunissaa nammineq akisussaaffigaa, taamaasilluni eqqiaasinnaaneq ajornannginniassammat. 3

4 3.3: Oqorutit/allarutillu: Najugaqarneq sapaatip akunnera ataatsimik sivisunerussappat oqorutit pingasunngornerit tamaasa taarserneqartarput, taavalu allarutit pingasunngornerit arfininngornerillu tamaasa. Imaluunniit pisariaqartitsineq naapertorlugu katsorsartinneq il. il. ingerlaavartoq aallaavigalugu taarserneqarsinnaapput. 3.4: Nakorsaat: Kalaallit peqqissartut Illuat qitiusumik nakorsaatinik toqqorsiveqanngilaq, tamanna qallunaat nunaanni nakorsaatinik innersuussinermi atuinermilu inatsit atuuttut naapertorlugit Kalaallit peqqissartut Illuat inissisimanera peqqutaavoq. Nakorsaataarniarfik aqqutigalugu nakorsaatinik tunniussisoqartarpoq najugaqartunut ataasiakkaanut Rigshospital-imi/napparsimaviit allani/kalaallit Nunaanni nakorsat innersuussinerat naapertorlugu. Taamaattumik pingaaruteqarpoq illit nammineq nakorsaatit minnerpaamik sapaatit akunnerit pingasut atugassarisatit nassarnissai aammalu napparsimavimmit nakorsaatissanut allagartaq. 3.5: Peqqissartunik isumaginnittut: Peqqissartunik isumaginnittut tassaapput peqqissaasut, peqqissaasut tullersortaat aamma napparsimasunik ikiortit. Peqqissartunik isumaginnittut ima sullissillutik agguataarnikuupput, peqqissartoq inummik aaliangersimasumik attaveqarluni. Taasuma soorlu ukuninnga ikiuussinnaalluni paasissutissiisinnaallunilu: nakorsartinnissaq/misissortinnissaq najugaqarneq nerisaqarneq nakorsaatinik atugassanik paaqqinninneq ikinik mattusiineq inuttullu eqqiluisartinneq Peqqissartunik isumaginnittut Rigshospital-imi napparsimmavinnilu allani sulisut suleqatigalugillu aaqqissueqatigisarpaat katsorsartinnerit ataqatigiissumik ingerlanissaa anguniarlugu. Nappaatigisavit suunera naapertorlugu katsorsarneqarnerpit saniatigut allatigut anniaateqalissagaluaruit aamma peqqissartunik isumaginnittut nakorsap attaveqarfiginis-saanut ikiorsinnaavaatsit. Apeqqutissaqassaguit aamma nappaammut tunngasuinnaanngit-sutigut qanoq ilisukkulluunniit peqqissartunik isumaginniffimmut saaffiginnissinnaavutit. 3.6: Pædagog-it: Kalallit peqqissartut Illuanni najugaqartut aliikkusersorneqarnerat susassaqartinnerallu pingaarnerpaamik pædagog-init isumagineqartarpoq. Aamma taakku suliassat suulluunniit, soorlu aningaaseriviliarnerit, pisiniarfiliarnerit angalaarnerillu isumagisarpaat. Pisariaqartillugu piffissat killilimmik meeraaqqanik paarsineq aamma suliarisarpaat, kisianni pædagogit aalajangersumik isumaqatigiissuteqarfigisariaqarput. Malugiuk: Illu sapaatip akunneranut ataasiaannarluni angallannermut aningaasartuuteqartarpoq, tamannalu sapaatip akunnerata naanerani pigajuttarpoq, Angallannermut aningaasartuutit allat najugaqartup nammineq akilissavai. 3.7: Inunnik isumaginninnermi siunnersorti: Kalaallit peqqissartut Illuat inunnik isumaginnittumik sulisoqarpoq. Inunnik isumaginnittup Danmark-imiinnerpit nalaani napparsimasutut ilaqutaasutulluunniit ikiorneqarnissanni pissutsinik qulaajaassussinnaavaatit. Aningaasatigut inuuniarnikkullu ajornartorsiuteqassaguit inunnik isumaginninnermi siunnersorti saaffigisinnaavat. Inunnik isumaginninnermi siunnersorti Kalaallit peqqissartut Illuanni ulluinnarni nal /16.00 akornanni attaveqarfigineqarsinnaavoq. Sapaatip akunneranut 1-2-luni ulloq naallugu Rigshospital- 4

5 imiittarpoq, napparsimasunik oqaloqateqarluni. Rigshospital-imi oqalutsit pulaartartullu allaffeqatigivai isertarfiup pingaarnerup nalaani saaffiginnittarfiup eqqaani. 3.8: Rigshospital-ip Kalaallit peqqissartut Illuatalu akornanni angallassineq: Kalaallit peqqissartut Illuat angallassisartunut napparsimasut Rigshospital-ip, Kalaallit peqqissartut Illuata ornigassallu allat akornanni ulluinnarni angallanneqarnissaat pillugu isumaqatigiissuteqarpoq. Taamatuttaaq Kastrup Lufthavn-imut aallariartuussinermi angallanneq. Bussit unereernerata kingorna taxat aammalu bussit pisortat ingerlataat atorlugit angallanneq ingerlanneqartarpoq. Bussit aallartarfii/ingerlasarfii arlagarsiivimmi nivinngapput. 3.9: Napparsimavinnut uninneq: Napparsimavimmut unittussaatillutit ini kingusinnerpaamik nal qimareersimassavat, najugaqartussamut tulliuttumut piareersareersimanissaa pissutigalugu. Napparsimavimmut unittussaatillutit init Kalaallit peqqissartut Illuaniittoq tigummiinnarsinaanngilat, piffimmi ataatsimi kisimi allanneqartussaagavit. Pigisatit napparsimavimmut nassassanngikkukit Kalaallit peqqissartut Illuata pigisatit inissikkallarsinaavai uteqqinnissappit tungaanut. 3.10: Kaasarfimmiussarsisarneq inuttullu atugarisat naapertorlugit aningaasaliisarneq: Napparsimasut ilaqutaasulluunniit Danmark-imut tikinniariarlutik aningaasanik kaasarfimmiussaligaanissartik imaaliallaannaq ilimagisinnaanngilaat. Kommunip najugaqarfigisavit qinnuteqarnerup kingorna piumasarineqartut malillugit aningaasanik kaasarfimmiussarsinissat inuttullu atugarisat naapertorlugit aningaasanik pisartagaqarsinnaanerit aalajangertarpaa. Utoqqalinersiuteqartuuguit, suliunnaarnersiuteqartuuguit imaluunniit Danmark-imiitillutit qaammammusiaqartuuguit aningaasanik kaasarfimmiussinneqarsinnaanallu inuttut atugarisat naapertorlugit aningaasaliissutinik pisartagaqarsinnaanngilatit. Maaniinnerpit nalaani aningaasatigut ajornartorsiuteqalissagaluaruit, Kalaallit peqqissartut Illuata inunnik isumaginninnermut siunnersortaa saaffigisinnaavat. 3.11: Kalaallit peqqissartut Illuanni aningaasanik isumaginniffik: Kaasarfimmiussarsisarneq/inuttullu atugarisat naapertorlugit aningaasat Kommunip najugaqarfigisavit qinnuteqarnerup kingorna piumasarineqartut malillugit aningaasat akuersissutigisaat aningaasanngorlugit tiguneqarsinnaapput aamma aggortitsisoqarsinnaavoq. 3.12: Ilaquttanit tikeraarneqartarneq: Ilisimassavat ilaquttavit Danmark-imukarsinnaanerannut Danmark-imiissinnaanerannilu aningaasartuutit kommune-ninngaaniit akilerneqarnissaat ajornakusoortorujussuummat. Taamaattumik napparsimaninni peqqissartinninniluunniit Kalaallit Nunaanniit ilaquttannit tikeraarneqarnissannik pisariaqartitsiguit, Kalaallit peqqissartut Illuanni inunnik isumaginninnermi siunnersorti oqaloqatigisinnaavat. Tamatuma piviusunngornissaa neriorsuutigisinnaanngilarput. Inunnilli isumaginninnermi siunnersortip periarfissanik misissuussinnaavaatit. 3.13: Danmark-imi ilagisanut tikeraarneq/pulaarneq Katsorsarneqarnissappit/misissugaritinnerpit utaqqinerani periarfissaqarputit Danmark-imi ilagisannut tikeraarsinnaallutit/pulaarsinnaallutit. Tikeraarneq/pulaarneq ullut unnuallu pingasut qaangerlugit peqanngissagunik aatsaat nerisassarsiutinik pissarsisinnaapput, init Kalaallit peqqissartut Illuaniittoq qimassimagukku. 3.14: Tikeraat unnuinerannut akit: Ilaquttat allallu tikeraat Kalaallit peqqissartut Illuanni unnuissallutik kissaateqartut, nammineq akiliissapput - aatsaat inissaqarunik. Unnuinermut akit allagarsiivimmi 5

6 takuneqarsinnaapput. 3.15: Kalaallit peqqissartut Illuata avataani najugaqarneq: Kalaallit peqqissartut Illuata avataani nammineq najugaqarniaruit imaluunniit allatut aaqqissuussiniaruit Rigshospital-imi napparsimmavinniluunniit allani toqqaannartumik misissortinnerpit peqqissarnerpilluunniit nalaani, Kalaallit peqqissartut Illuanni napparsimasunik aqutsisoqarfimmiit nerisassarsiuteqartinneqarsinnaavutit ullormut inersimasumut 100 kr. meeqqamullu 50 kr. Napparsimasut Kalaallit peqqissartut Illuanniittut ullut unnuallu pingasut qaangerlugit peqanngissagunik aatsaat nerisassarsiutinik pissarsisinnaapput. Nakorsaatinut aningaasartuutitit pisiavit allagartaat aammalu pisissutissatut allagartap assilineri nassarlugit takutikkukkit aningaasartaat utertinneqarsinnaapput. 3.16: Kalaallit Nunaannut angerlarallarneq: Katsorsartinneq sapaatit akunneri pingasunik imaluunniit qaangerlugu unikkallartinneqarpat aammalu nakorsamik illersorneqarsinaappat Kalaallit Nunaannut angerlarallarsinnaanerit periarfissaavoq. 3.17: Kalaallit Nunaannut uterneq: Rigshospital-imi napparsimmavinniluunniit allani peqqissartinnerit naammassippat angerlamullu utersinnaanngoruit, Kalaallit peqqissartut Illuanni napparsimasunik aqutsisoqarfiup aqqut siulleq angalanissanni inniminniissutissavaatsit. Ulloq aallarfissat aaqqippat Kalaallit peqqissartut Illuanniit najukkanni napparsimavik nalunaarfigineqassaaq tikinnissat pillugu ilaquttatit nalunaarfigineqarniassammata. Ullormi aallarfissanni Kastrupiliarnissanni Kalaallit peqqissartut Illuata ikiorsinnaavaatit pisattannillu uuttortitsereeruit bilitsissat ilinnut tunniunneqassaaq. Toqqaannartumik Kalaallit Nunaannukaqqaarnak ilaquttatit ilisarisimasatilluunniit tikeraaqqaarniarukkit bilitsissat Kalaallit peqqissartut Illuanniit tigusinnaavat. Imaluunniit bilitsit Kalaallit peqqissartut Illuanniitissinnaavat kingusinnerusukkullu aallarfissat inniminnerneqartillugu. Danmark-imiinnerilli nammineerlutit akilissavat tamanna Kalaallit peqqissartut Illuata susassarinngimmagu. 3.18: Maalaaruteqarnissamik periarfissat: Kalaallit peqqissartut Illuat Peqqissutsimut Pitsaaliuinermullu Aqutsisoqarfimmut atavoq. Maalaarutit Kalaallit peqqissartut Illuanut tunngassuteqartut uunga nassiussinnaavatit: Kalaallit peqqissartut Illuata pisortaanut imaluunniit Peqqissutsimut Pitsaaliuinermullu Aqutsisoqarfik, Postbox 1001, 3900 Nuuk. Kalaallit peqqissartut Illuat, Peqqissutsimut Pitsaaliuinermullu Aqutsisoqarfik, 6

7 4.0: Kalaallit peqqissartut Illuata siunertai: Kalaallit peqqissartut Illuat suliffeqafiuvoq Peqqissutsimut Pitsaaliuinermullu Aqutsisoqarfimmut atavoq. Kalaallit peqqissartut Illuat Nunatta innuttaanut angerlarsimaffiuvoq, nunatta peqqinnisaqarfianiit misissortinnissamut aammalu/imaluunniit timikkut katsorsartinnissamut Qallunaat Nunaanni napparsimavinnut innersuunneqarsimasunut, illoqarfiit pingaarnersaatali iluani. Ilaqutaasut Dr. Ingrids Hospital-imiit (Saanamiit) unittussaq Qallunaat Nunaannut ingiaqatigissallugu innersuuneqarsimasut, nalinginnaasumik Kalaallit peqqissartut Illuannut inissinneqartarput. Ilaqutaasut allat, unittussaq Qallunaat Nunaannut ingiaqatigissallugu kissaateqartut, naatsorsuutigisariaqarpaat Qallunaat Nunaanniinnertik namminneq akilissallugu, aammalu Kalaallit peqqissartut Illuata avataanut inissinneqarnissartik. Kalaallit peqqissartut Illuata Dronning Ingrids Hospital-i peqatigalugu unittussap Nunatsinniit Nunatsinnullu kiffartuunnissaa akisussaaffigaat. Kalaallit peqqisartut Illuat ineqarfiuvoq ullukkut unnukkullu peqqissaasunik sulisoqartoq. Unnuakkullu peqqissaasut tullersortaanik, ikiortinillu sulisoqarluni. Kalaallit peqqissartut Illuata najugalinnut pitsaassuseq kiffartuussinerlu pitsaanerpaaq anguniassallugit pingaartitaraa. Kalaallit peqqissartut Illuata akisussaaffigivaa peqqisartut nakorsiartut, nakorsartereerlutillu naammassereersimasut maani Illumiinneranni paaqqutigissallugit isumagissallugillu. Kalaallit peqqissartut Illuata, ineqartut avatangiisiisa pitsaasuunissaat, suleqataaffigissavaa inummut paaseqatigiinnikkut ataqqeqatigiinnikkullu. Aamma ineqartoq nakorsartinneranut najugaqarnerallu akisussaaqataaneranut kaammattorneqassaaq. Kalaallit peqqisartut Illuata akisussaaffigaa, peqqissariartut Kalaallit Nunaaninngaaneersut siunnersussallugit ilitsersussallugillu, aammalu suleqatigisanut Kalaallit Nunaanniittunut Qallunaat Nunaanniittunullu napparsimasunik suliaqarnermik siunnersuissalluni ilitsersuissallunilu. 7

8 5.0: Tunngaviusumik najoqqutassat: Kalaallit Peqqissartut Illuanni tunngaviusumik najoqqutassat suliarineqarneranni makku kissaataasimapput: Pingaartitanik sulineq, malittarisassat aaliangersimasumillu pisarnerit siulliunnagit. Isummat Kalaallit peqqissartut Illuata aalajangiussai ersittuussapput. Ulluinnarni ataatsimut naleraqarneq. Najugaqartunut, sulisunut suleqatigisallu akornanni attaveqatigiinneq eqeersimaartoq. Tunngaviusumik najoqqutaq ulluinnarni annertuunik annikitsunillu aaliangiinerni tungaviussaaq imaluunniit allatut oqaatigalugu: tunngaviusumik najoqqutap oqaatigai pingaartitat isummallu, ulluinnarni aqutsisussat. Tunngaviusumik najoqqutassat pinngorput najugaqartut, sulisut suleqatigisallu kalaallit qallunaallu peqqinnissarqarfii peqatigalugit. Anguniakkat: Kalaallit Peqqissartut Illuat Kalaallit Nunaanni peqqinnissaqarfimmut atavoq, tamatigut sullissinermik pitsaasumik pilersuisuulluni. Kalaallit Peqqissartut Illuat najugaqartut pisariaqartitaannik toqqissisimaffiussaaq aammalu kalaallit kulturiat aallaavigalugu ilisarnartuulluni. Suliassat: Kalaallit Peqqissartut Illuata suliassaraa Kalaallit Nunaanni najugaqartut Danmark-imi peqqissarneranni sullissineq: Kalaallit Peqqissartut Illuat Danmarkimut napparsimavinnut nakorsiartunut angallassisunullu utaqqiisaagallartumik angerlarsimaffiuvoq. Kalaallit Peqqissartut Illuata qulakkiissavaa suliaritissimasut ulluinnarlugulu nakorsiartartut nakkutiginissaat isumassornissaallu.kalaallit Peqqissartut Illuata qulakkiissavaa napparsimasut ataasiakkaat Danmark-imi Kalaallillu Nunaanni ataqatigiissaakkamik nakorsarneqartarnissaat. Tunngaviusumik najoqqutassat: Tunngaviusumik najoqqutassat ataatsimut najoqqutaapput, Kalaallit Peqqissartut Illuata suliassaanut tunngaviliisut. Taakku oqaatigaat qanoq anguniakkagut naammassiniarsinnaagigut imaluunniit Kalaallit peqqissartut Illuata pitsaasumik ingerlannissaaanut aqqutissiuisut. Tunngaviusumik najoqqutassat tallimanik immikkoortortaqarpoq: Ataqqinninneq akisussaassuseqarneq Toqqissisimaneq Suleqatigiinneq Ilinniagaqarsimanermut tunngasoq Kultur-i Ataqqinninneq akisussaasuseqarnerlu isumaqarput: Sulisut najugaqartup atugarisaanut akuersaartumik isiginneriaaseqassapput. Najugaqartut uninnganerminnut katsorsartinnerminnullu akisussaaqqataapput. Najugaqartut sulisullu akornanni ataqqeqatigiinneqassaaq Sulisut suliaminnut tunniusimasuussapput. Sulisut sulinermut atugarisartik sunniuteqaqataaffigissavaat. 8

9 Toqqissisimaneq isumaqarpoq: Kalaallit Peqqissartut Illuat najugaqartunut toqqissisimanartuussooq. Sulisut inussiarnersuussapput qanilaarlutik kiinneraarlutillu. Najugaqartut kalaallisut oqalunnissaminnut periafissaqassapput aamma kalaallisut paasissutissanik pinissaminnut. Sulisut najugaqartunut attaveqartuassapput. Sulisut Kalaallit peqqissartut Illuat toqqissisimanartutut suliffittut isigissagaat. Suleqatigiinneq isumaqarpoq: Najugaqartut sulisullu akornanni ajunngitsumik sunniivigeqatigiinneqassaaq. Akimut suleqatigiilluarneq isigineqassasoq pingaaruteqarluartutut. Kalaallit qallunaallu peqqinnissaqarfiisa akornanni ajunnginnerpaamik suleqatigiinneqassaaq. Sulisut Kalaallit Nunaanni peqqinnisaqarfiup suleriaasianik ilisimagaqarluassapput. Ilinniagaqarsimanermut tunngasoq isumaqarpoq: Sulisut najugaqartup nappaataa tunngavigalugu naleqquttumik pissusilersussaaq. Najugaqartunik ilitsersuineq/siunnersuineq atugaat aallaavigalugit pingaarutilittut inissisimatinneqassaaq. Kalaallit peqqissartut Illuanni peqqissaasut suliassaat suunersut aalajangersarnikuupput. Sulisut atorfeqartillutik suliaminnut atatillugu aammalu inuttut ineriartornissamut periarfissaqartinneqartassapput. Suleqatigiit oqaloqatigiittarnerat suliat tunngavigalugit siunnerfilimmik ingerlanneqartassaaq Kultur-i isumaqarpoq: Kultur-it assigiinngitsut ataqqeqatigiinnermi, pingaartumik kalaallit qallunaallu akornanni, tunngavilersuisuupput. Najugaqartut kalaallit nerisassaataanik sapinngisamik neqeroorfigineqartassapput. Najugaqartut sammisanut tulluarsinnaasunut neqeroorfigineqartassapput. Sulisut kalaallit kultur-iat annertuumik ilisimasaqarfigissavaat. 9

10 6.0: Malittarisassat: Inuit amerlasuut assigiinngitsunik ukiullit ataatsimut sivikitsumik sivisuumilluunniit najugaqatigiissappata, pisariaqarpoq assigiimmik malittarisassaqartinneqarnissaat, taamaasilluni najugaqartut tamarmik ataqqeqatigiillutik peqatigiillutik pitsaasumik toqqissisimanartumillu najugaqassammata. Oqaluuteriaaseq/ kiinnerneq: Pissusilersorneq: Eqqiluisaarneq/ asanneq: Tipigissaatit/ tipigissut: Inuit akunnerminni ajunngitsumik ataqqinnillutumillu inoqamminnut oqaluutttarnissaat/kiinnertarnissaat naatsorsuutigineqarpoq. Persutaaneq angutaaserneq akuerineqarsinnaanngilaq. Asalluartarit tunillaassuinnginnissaq anguniarlugu. Inuit sapigallit aammalu najugaqartut allat eqqarsaatigalugit tipigissaatit/tipigissut atorneqarnissaat killilimmik kissaatiginarpoq, katsorsartinnerup ilagisaanik sapigallit sakkortunerusumik malussartarnerat naamarsaatsikkut peqqutaalluni. Qitserarneq: Qitserarneq tassaavoq tunillaassuussinnaasup pilerfia taamaattumik eqqaavinnut, asaffinnut illullu silataanut qitserarneq inerteqqutaavoq. Kakkissarfik qitserarfigiuk. Torersaaneq: Nipiliorneq: Imigassat/ ikiaroorneq: Pujortarneq: Naneruutit: Aningaasanoorneq: Uumasut: Elevatori: Pulaartut: Illumi najugaqartut iniminni, inersuup nerisarfiullu aammalu inini ataatsimoorfiusuni qimalernerisigut pisussaapput atortorisat torersaasassallutik. Nalinginnaasumik nipiliortoqassanngilaq. Nal kingorna nipiliortoqassanngilaq. Imigassartorneq ikiaroornerlu inerteqqutaavoq. Unioqqutitsineq anisitaanermik kinguneqarsinnaavoq. Illup iluani pujortarneq inertequtaavoq. Silami kisimi pujortartoqarsinnaavoq. Inini naneruutinik ikumatitsineq inerteqqutaalluinnarpoq, ikuallattoorsinnaaneq pissutigalugu. Pinnguaatit suulluunniit atorlugit aningaasanoorneq inertequtaalluinnarpoq. Uumasuuteqarneq inerteqqutaavoq. Elevatori pinnguarineqassanngilluinnarpoq. Pulaartut kingusinnerpaamik nal anisimassapput. 10

11 7.0: Napparsimmavissuarmi napparsimmavinniluunniit allani makku periarfissaapput: Napparsimasutut: Rigshospital-imi napparsimmavinniluunniit allani uninngaguit, immikkoortortamiit nerisatit nakorsaatitillu isumagineqassapput. Ilaquttatut uninngaqataasutut: Rigshospital-imi peqqissutut angalaqataallutit uninngaqataaguit Kalaallit peqqissartut Illuanniit pulaartartunit nerisassat allagartaannik tunineqassaatit sulisut aqqutigalugit nerisassannik inniminniissagavit. Immikkoortumi 5053-imi 5054-imiluunniit peqqissaanermi nakkutilliisut aqqutigalugit nerinissamut allagartaqanngikkaluarluni inniminniisoqarsinnaavoq. Napparsimmavinni allani immikkoortumiit nerisassinneqarsinnaavutit. Ajornartuussaguit Kalaallit peqqissartut Illuat Østerbro-imiittoq attaveqarfigissavat. 7.1: Oqalutsit kalaallit/pulaartartut: Napparsimmavimmiitillutit misissortiinnarlutilluunniit oqalutseqarnissannik/pulaartoqarnissannik pisariaqartitsiguit Kalaallit peqqissartut Illuat Rigshospital-imi oqalutsinik kalaallinik/pulaartunik sulisoqarpoq immikkoortortap aggeqqusassaanik. Oqalutsit allaffiat immikkoortoq 4102-mi isertarfiup pingaarnerup nalaani saaffiginnittarfiup eqqaaniippoq. Aamma illit nammineerlutit saaffiginnissinnaavutit oqarasuaatikkut immikkoortoq 4068 aqqutigalugu. 7.2: Inunnik isumaginninnermi siunnersorti: Inunnik isumaginninnermi siunnersorti sapaatip akunneranut 1-2-luni ulloq naallugu Rigshospital-imiittarpoq, napparsimasunik oqaloqateqarluni. Rigshospital-imi oqalutsit pulaartartullu allaffeqatigivai isertarfiup pingaarnerup nalaani saaffiginnittarfiup eqqaani. 7.3: Kalaallit isersimaartarfiat: Rigshospital-imi napparsimasunut immikkut ineqarpoq aamma ilaqutaasunut Kalaallit Nunaanneersunut naapittarfittut eqqissisimaartarfittullu naatsorsuunneqartumik. Tassani napparsimasut killeqartumik kaffisorlutillu tiitorsinnaapput. Ini kalaallit isersimaartarfiat isertarfiup pingaarnerup nalaani saaffiginnittarfiup eqqaaniippoq, kalaallit oqalutsit allaffiata tulliani. 7.4: Ini atuartitsivik: Kalaallit oqaasii atorlugit atuartitsineq Kalaallit Nunaanni atuartitseriaaseq naapertorlugu neqoroorutaasarpoq ataasinngornermiit tallimanngorneq ilanngullugu nal meeqqanut inuusuttunullu 6-18 ukiullinnut. Atuartitsineq ingerlanneqartarpoq ini atuartitsivimmi, kalaallit isersimaartarfiat, isertarfiup pingaarnerup nalaani saaffiginnittarfiup eqqaani. Ilinniartitsisoq oqarasuaat , mobil sianerfigalugu attavigineqarsinnaavoq. 7.5: Rigshospital-imiit napparsimmavinniillu allaniit angerlarneq: Rigshospital-imiit napparsimmavinniillu allaniit suliaritereeruit Kalaallit peqqissartut Illuanni Kalaallit Nunaannut aallartinnak najugaqarallarnissannik neqeroorfigineqassaatit. Napparsimaviup sulisuisa Kalaallit peqqissartut Illuat suleqatigalugu Kalaallit peqqissartut Illuannukaanneqarnissat isumagissavaat. Kalaallit peqqissartut Illuanniissanngikkuit tamanna illit nammineq isumagissavat. Kalaallit peqqissartut Illuata, nammineq allani najugaqarnissat aalajangiussimagakku, ineqarninni aningaasartuutissatit akilersinnaanngilai. Suliaritereeraluarlutit suli nakkutigineqarallassaguit nerisassarsiuteqartinneqarsinnaavutit. Tamanna Kalaallit peqqissartut Illuata avataani najugaqartarneq pillugu (3.15) allaaserisami takujuk. Katsorsarneqarnerit naammassineqavippat aallarnissallu kissaatigigukku, Kalaallit peqqissartut Illuanni napparsimasunik aqutsisoqarfiup angalanissat isumagissavaa. 11

12 8.0: Paasissutissatsialaat: Aningaaserivik: AKILIUT atorlugu ajornaquteqanngitsumik DANSKE BANK-ip tigusisarfiini, tigusisinnaavutit. APPA pigigukku tigusineq 50 kr.-neqarpoq. Rigshospitalimi pulaartartut Kalaallit peqqissartut Illuannilu pædagogit aningaasanik aallerniaruit tigusiniaruilluunniit ikiorsinnaavaatsit. Takusassarsiorluni angalaarussineq: Sapaatit tamaasa Kalaallit peqqissartut Illuanniittut uninngasullu peqataaffigisinnaasaannik Kalaallit peqqissartut Illuanni pædagogit angalaarussisarput. Napparsimmavimmi uninngaguit immikkoortumi uninngaffinni peqqissaasoq apereqqaassavat peqataanissamut akuerisimaneraatit. Taava oqalutsi/pulaartartoq ilisimatissavat. Naalagiarneq: Qaammammut ataasiarluni marloriarluniluunniit Helligåndskirke-nimi kalaallisut naalagiartoqartarpoq. Naalagiareernerup kingorna Kalaallit Illuutaanni Løvstræde-miittumi kaffisoqatigiittoqaratarsinnaavoq. Kalaallit peqqissartut Illuanni najugaqartut pædagoginit uninngasullu pulaartartunit angallanneqarnissaat isumagineqartarpoq. Palasi: Kalaallit palasiat sap.ak. marluk miss. allortarlugit Kalaallit peqqissartut Illuanni Rigshospital-imilu soqutiginnittunut sivisunngikkaluartumik kaffisuunnertalimmik naalagiartitsisarpoq. Rigshospital-imi pulaartartut Kalaallit peqqissartut Illuannilu pædagogit palasip aggernissaanik nalunaarfigineqartarput. Kisimiillutit palasimik oqaloqateqarusussaguit sulisut nalunaarfigiinnarukkit oqaloqatiginninnissat isumagissavaat 12

13 9.0: Sumiiffiit oqarasuaatillu normui atugassatsialaat: Rigshospitalet Blegdamsvej København Ø. Tlf Rigshospitalets Patienthotel Blegdamsvej København Ø Tlf Herlev Hospital Herlev Ringvej Herlev Tlf Bispebjerg Hospital Bispebjerg Bakke København NV Tlf Tlf Kalaallit Illuutaat/ Det grønlandske Hus Løvstræde København K Tlf Kræftens Bekæmpelse Strandboulevarden København Ø. Tlf DayCatch Arctic Shop Strandgade København K Telefon: Mobil: Gentofte Hospital Niels Andersens Vej Hellerup Tlf Glostrup Hospital Nordre Ringvej Glostrup Tlf Hvidovre Hospital Kettygårds Allé Hvidovre Tlf Øjenlægernes Hus Store Kannikestræde København K Tlf Fysiurgisk Hospital Havnevej Hornbæk Tlf Namminersorlutik Oqartussat/ Grønlands Selvstyre Grønlands Repræsentation Strandgade København K. 13

14 10.0: Ikuallattoqalernermi ilitsersuut. 1: Ininni / inissianni / isersimaartarfimmi ikuallattoqalerpat, namminerlu qamissinnaanngikkukku, piaarnerpaamik init / inissiat / isersimaartarfik qimaguk matulu matullugu. 2: Ikuallalernermi kalerrisaarut nammineq aallartinngippat kipparissoq toortagaq aappaluttoq tooruk. Taakku matup majuartarfinnut anisarfiup killingani inissisimapput. 3: Matut majuartarfinnut anisarfiit qimaaffissat qulaat, qorsumik qaamasulimmik qulleeraqarput. Majuartarfiit qimaaffissat gang-it isuini inissisimapput. 4: Elevator-i ikuallattoqalernermi ATOQQUSAANNGILAQ. Majuartarfiit arlaat aqqutigalugit inimut allermiittumut saaffiginnittarfimmukarit tassani qanoq pinissannut ilitsersorneqassaatit. 5: Katersuuffissaq: Silami aneersuartarfik. 6: Ikuallattoqalerpat imaluunniit pujortoqalerpat inini / inissiani / isersimaartarfinnilu nammineerlutik allartittartunik qatseruteqarpoq. Taamaattumik inini / inissiani pujortarneq naneruutinillu ikumatitsineq inerteqqutaalluinnarpoq. Aamma ikuallattoornissamut kalerrisaarutit inini tamaniittut assernissaat inerteqqutaalluinnarpoq, ikuallattoqarnissamut isumannaallisaaneq pissutigalugu. 14