WEHOLITE. Lagnakerfið

WEHOLITE Lagnakerfið

2 Inngangur Það er almennt álit fagmanna og annarra sem til þekkja, að polyethylen sé afar fjölhæft lagnaefni og henti vel á ýmsum notkunarsviðum, svo sem í þrýstilagnir fyrir neysluvatn, fráveitur, endurnýjun eldri lagna, brunna og neðansjávarlagnir. Til að mæta þörfum markaðarins fyrir sver létt rör til notkunar í þrýstingslausar eða lágþrýstar (< 2 bar) lagnir, hefur KWH Pipe í Finnlandi þróað og fengið einkaleyfi fyrir WEHOLITE lagnakerfi sem byggir á holum veggprófíl og gerir kleift að framleiða þessi rör upp í 3000 mm þvermál. WEHOLITE rör eru framleidd af KWH Pipe í Finnlandi, Svíþjóð, Póllandi, Portúgal, Bandaríkjunum, Kanada, Malaysíu og Thaílandi. Auk þess hefur KWH selt framleiðslurétt til fjölda landa, þar á meðal til Reykjalundar Plastiðnaðar á Íslandi. Reykjalundur Plastiðnaður framleiðir WEHOLITE rör upp að stærð Di 1200 mm í þvermál. Rör á stærðarsviðinu Di 1500-3000 mm verða framleidd af KWH í Svíþjóð og flutt þaðan til Íslands. Efnisyfirlit 1. Notkunarsvið.................................... 3 2. Stærðir......................................... 5 3. Hönnunarvísir................................... 10 4. Lagning........................................ 18 5. Flutningur, meðferð og geymsla...................... 21 6. Gæðakröfur..................................... 22 7. Prófanir........................................ 23

1. Notkunarsvið 3 WEHOLITE rör hafa til að bera sömu tæknilegu eiginleika og polyethylen þrýstirör, en eru umtalsvert léttari. Það leiðir af sér að þau eru mun auðveldari og hagkvæmari í lagningu en önnur fráveiturör í sambærilegum stærðum. Í WEHOLITE rörum er beitt nýjustu þekkingu í efnisvali og framleiðslutækni. Uppbygging röranna gefur möguleika á víðu stærðar- og stífleikasviði, í samræmi við kröfur kaupanda hverju sinni. Kostir hráefnis og framleiðsluferils hafa verið sameinaðir í léttu og sterku röri í ýmissa nota fyrir sveitarfélög, almenningsveitur, iðnfyrirtæki, vegagerð og verktaka. Fráveita í þéttbýli Efnaiðnaður Finnland, fóðrun á Ø800 mm steyptri lögn með Ø635 mm Weholite. Þýskaland, tvær samsíða Ø1400 mm fráveitulagnir. Heildarlengd 2.050 m. Vegagerð Endurnýjun eldri lagna Finnland, ræsi undir járnbrautarteinum. Endurnýjun í opnum skurði. Vinnu lokið á 3 klst. Ø 1200-1600 mm. Pólland, fóðrun á 650 m af skemmdri Ø1800 mm steinpípu með Ø1500 mm Weholite röri.

4 Útrásir Svíþjóð, 200 m af Ø1400 mm kælivatnsútrás. Brunnar Sérframleiðsla Finnland, brunnar í sellulósaverksmiðju smíðaðir úr Ø2000 mm Weholite. Finnland, Ø2000 mm kælivatnsinntak í pappírsverksmiðju. Finnland, sérsmíði fyrir kælivatnsafrennsli úr efnaverksmiðju.

2.1 Rör 2. Stærðir 5 Weholite rör eru framleidd í samræmi við staðlana SFS 3453 og pren 13476. Weholite hafa verið samþykkt til notkunar í Finnlandi, Bretlandi, Póllandi og Svíþjóð. Weholite rör með hólkenda (múffu) NS=Di De Do M l mm mm mm mm mm 360 400 452 185 50 400 450 502 175 50 500 560 613 200 65 600 675 723 219 77 700 788 839 240 85 800 900 955 251 90 1000 1125 100 1200 1350 120 1400 1575 130 1500 1680 150 1600 1792 150 1800 2016 150 2000 2240 2200 2464 2400 *) 2500 *) 2600 *) 2800 *) 3000 *) Weholite rör með gengju *Utanmál (De) er ákveðið við framleiðslu hverju sinni. NS = Di = nafnmál = innra þvermál De = Ytra þvermál Do = Mesta ytra þvermál múffu M = Dýpt múffu L = Staðal (raun) lengd 6 og 12 m röra l = Lengd gengju ATHUGIÐ! Uppgefin mál eru reiknaðar stærðir fyrir hringstífleika SN=4kN/m 2 en einhver frávik kunna að koma fram á rörunum sjálfum.

6 2.2 Beygjur Beygja 1 30 Beygja 31 60 Beygja 61 90 R = 30 45 60 90 NS = di de 1.0 x NS Z Ze Z Ze Z Ze Z Ze mm mm mm mm mm mm mm mm mm mm mm 360 400 360 322 137 386 201 433 248 586 401 400 450 400 329 154 400 225 453 278 622 447 500 560 500 391 191 480 280 546 346 757 557 600 675 600 450 231 556 337 636 417 889 670 700 788 700 510 270 633 393 727 487 1022 782 800 900 800 559 308 700 449 807 556 1145 894 1000 1125 1000 651 827 960 1383 1200 1350 1200 781 993 1152 1659 1400 1575 1400 911 1158 1344 1936 1500 1680 1500 975 1240 1439 2073 1600 1792 1600 1040 1323 1535 2211 1800 2016 1800 1170 1488 1727 2488 2000 2240 2000 1300 1653 1919 2764 2200 2464 2200 1430 1819 2111 3041 ATHUGIÐ! Uppgefin mál eru reiknaðar stærðir en einhver frávik kunna að koma fram á tengistykkjunum sjálfum. Vikmál á röralengdum Z og Ze eru ± 50 mm (23C ). Vikmál á hornum er ± 2,5. Önnur horn og beygjuradíusar á tengistykkjum eru fáanleg skv. pöntun. Framleiðsla á stærðum yfir NS 2000 mm er sérsniðin að þörfum kaupanda hverju sinni.

2.3 T-stykki 7 NS=di de1 NS 2 de2 Z1 Z2 Z2e Z3 Z3e mm mm mm mm mm mm mm mm mm 360 400 360 400 448 448 263 448 263 400 450 400 450 469 469 294 469 294 500 560 500 560 566 566 366 566 366 600 675 600 675 660 660 441 660 441 700 788 700 788 754 754 514 754 514 800 900 800 900 839 839 588 839 588 1000 1125 1000 1125 1000 1000 1000 1200 1350 1200 1350 1200 1200 1200 1400 1575 1400 1575 1400 1400 1400 1500 1680 1500 1680 1500 1500 1500 1600 1792 1600 1792 1600 1600 1600 1800 2016 1800 2016 1800 1800 1800 2000 2240 2000 2240 2000 2000 2000 2200 2464 2200 2464 2200 2200 2200 ATHUGIÐ! Á greinum (þar sem NS2 < NS1) eru lengdir Z3 og Z3e þær sömu og hér að ofan. Uppgefin mál eru reiknaðar stærðir en einhver frávik kunna að koma fram á tengistykkjunum sjálfum.

8 2.4 Tvöfaldir hólkar (múffur) NS = di de L Do mm mm mm mm 360 400 370 452 400 450 350 502 500 560 400 613 600 675 430 723 700 788 480 839 800 900 500 955 ATHUGIÐ! Uppgefin mál eru reiknaðar stærðir en einhver frávik kunna að koma fram á tengistykkjunum sjálfum. Vikmál á röralengdum Z og Ze eru ± 50 mm (23C ). 2.5 Flangstengi SAM- SKEYTI WEHOLITE PE RÖR FLANGS BOLTAR BOLTAR FLANGSKRAGI NAFNMÁL NS = di de De L D b k stk x HERSLA h d4 mm mm mm mm mm mm mm mm stærð Nm mm mm 350 360 400 355 377 505 30 460 16 x M20 45 40 430 400 400 450 400 385 565 34 515 16 x M24 60 44 482 500 500 560 500 379 670 38 620 20 x M24 70 47 585 600 600 675 630 390 780 40 725 20 x M27 80 56 685 700 700 788 710 400 895 45 840 24 x M27 90 60 805 800 800 900 800 415 1015 53 950 24 x M30 100 77 900 1000 1000 1125 1000 438 1230 62 1160 28 x M33 130 96 1110 1200 1200 1350 1200 460 1455 68 1380 32 x M36 180 100 1330 1400 1400 1575 1400 480 1675 80 1590 36 x M39 105 1535 1600 1600 1792 1600 491 1915 100 1820 40 x M45 110 1760 ATHUGIÐ! Uppgefin mál eru reiknaðar stærðir en einhver frávik kunna að koma fram á tengistykkjunum sjálfum. Flansar eru boraðir skv. DIN 2501, PN10.

2.6 Veggtengi 9 Steinsteyptur veggur Aðferð 1 með gúmmí fóðringu Settur er sérútbúinn rörbútur í vegginn og steypist hann þar fastur. ATHUGIÐ! Til að fyrirbyggja skerspennur er mælt með því að sett sé gúmmí fóðring milli rörs og veggjar. Sýna þarf aðgát þegar fyllt er að rörinu. Aðferð 2 rúnun vegghorns 2.7 Brunnar Weholite brunnakerfið getur boðið lausnir fyrir allar gerðir fráveitukerfa. Brunnar eru að jafnaði forsmíðaðir. Unnt er að framleiða brunna til tengingar við allar gerðir frárennslisröra. Horn og stefnur tenginga geta verið samkvæmt óskum kaupanda hverju sinni. Endanleg hæð brunns er stillanleg. Brunnlok eru valin eftir notkunarsviði og álagi. Sé þess óskað, er unnt að afgreiða brunnana með stigaþrepum að innanverðu. Dæmigerðir brunnar Brunnur með sandfangi Eftirlitsbrunnur Brunnur soðinn á stofnlögn

10 3. Hönnunarvísir 3.1 Efniseiginleikar Dæmigerð gildi fyrir Weholite rör og hráefni Eiginleiki Einingar Gildi Staðall Rúmþyngd kg/m 3 950 ISO 1183 E-stuðull (skammtíma) MPa ~ 800 ISO 527 Lengdarþanstuðull mm/m C 0,20 Varmaleiðni W/m C ~ 0,3-0,4 Togspenna við flot MPa > 15 ISO 6259 Togþennsla við brot % > 350 ISO 6259 Núningsþolspróf Slit (mm) 3,0 2,5 2,0 1,5 Asbeströr Glertrefjarör Steinsteypt rör Í svonefndu Darmstadt núningsþolsprófi (DIN v. 19534, hluti 2) eru rörbútar fylltir með blöndu af sandi og vatni og síðan hristir á tiltekinn hátt. Mælt er síðan reglulega hve mikið af efnismassa rörsins hefur nuddast burt. Þetta próf sýnir að röraefni úr Polyethylene (PE80) hafa mjög hátt núningsþol. Sjá má á þessu prófi að eftir 400.000 sveiflur N er slit á PE röri 0.3 mm þegar á sama tíma slit glertrefjarörs er 6-8 sinnum meira. 1,0 Leirrör PVC 0,5 HDPE 0 200 000 400 000 600 000 Sveiflur N Efnaþol Líta má á PE sem mjög óhvarfgjarnt eða hlutlaust efni í allri venjulegri notkun. Frekari upplýsingar um efnafræðilega eiginleika PE er að finna í ISO 10358. Hitaþol Weholite Hámarkshitastig eru eftirfarandi: - til skamms tíma +80 C - til langs tíma +45 C

3.2 Hönnunarforsendur 11 Colebrook-White reiknilíkan u = -2 2gdl. log ( k 3,7d + 2,51υ d 2gdl ) u = hraði (m/s) I = halli lagnar ( ) k = hrýfi (m), Weholite rör 0.03 υ = kinematísk seigja (m 2 /s) d = innra þvermál (m) g = þyngdarhröðun (9.81 m/s 2 ) Hlutafyllt rör Fylling % (hæð) 100 Rennsli 80 Þverflatarmál Hraði Hydraulískur Radíus Q A u R Línurit sýnir breytingar á flæði, þverskurðarflatarmál fyllingar, hraða og hydraulískan radíus sem fall af fyllingu rörsins. (10Q ferillinn sýnir stækkun á Q ferlinum á sviðinu 0 til 12% á lárétta ásnum. 60 40 Q A u R 20 10 Q 0 20 40 60 80 100 120 Hlutfallsleg breyting % Dæmi sem sýna breytingu á rennsli og hraða Halli Fyllingarhæð NS=400 NS=800 NS=1200 u Q u Q u Q m/s l/s m/s l/s m/s l/s 1 100 % 0.60 75 0.93 465 1.19 1348 50 % 0.51 34 0.79 209 1.01 607 25 % 0.33 10 0.51 61 0.66 175 5 100 % 1.36 170 2.09 1052 2.69 3041 50 % 1.15 77 1.78 473 2.29 1369 25 % 0.75 27 1.15 168 1.48 487 10 100 % 1.92 242 2.97 1492 3.81 4310 50 % 1.64 109 2.52 671 3.24 1940 25 % 1.06 31 1.63 194 2.10 560

12 Flutningsgeta Weholite röra (alfyllt rör) Línuritið miðast við hrífistuðul 0,25 mm og hitastig vökva við 10 C. Rennsli 1/s Halli Halli Rennsli 1/s

3.3 Burðarþol 13 3.3.1 Sveigjanleiki jarðlagna Sveigjanleg (flexible) rör eins og Weholite hafa þann eiginleika að gefa eftir og formbreytast við álag (umferð, breytingar á hæð grunnvatns, frost, þjöppun jarðvegs o.s.frv.). Á hinn bóginn bera stíf (rigid) rör sjálf allt ytra álag. Þessi formbreyting sveigjanlegs rörs fer eftir stífleika rörsins, þjöppun fylliefnis umhverfis rörið og ytra álagi. Til eru nokkrar aðferðir til að reikna þessa formbreytingu. Flestar eru byggðar á svonefndu Spengler reiknilíkani: Sveigjanlegt rör Stíf rör Formbreyting (%) = lóðrétt álag á rörið stífleiki rörs + stífleiki jarðvegs Formbreyting rörs % án umferðar með umferð Langtíma formbreyting Formbreyting vegna lagningar Þegar rör hefur verið lagt, á sér stað áframhaldandi þjöppun fylliefnisins umhverfis rörið vegna ytra álags og jarðvegssigs. Reynslan sýnir að hámarksformbreytingu rörs er náð 1-3 árum eftir lögn, tíminn fer þó eftir gerð og eiginleikum fylliefnis, gæðum vinnubragða við lagningu og ytra álagi. Mesta leyfileg formbreyting er 8-9%. Lagningartími Tími eftir lagningu Reynslan sýnir einnig að breytileg lagningarskilyrði á lagnaleið, þ.e. undirlag og þjöppun fyllingarefnis hafa áhrif á þennan þátt. Sveigjanlegt rör gefur eftir og formbreytist upp að vissu marki undan ytra álagi. Stíft rör getur það hins vegar ekki og sé álagið nægilega mikið myndast sprungur í rörið og það brotnar. Sveigjanlegt rör Stíf rör

14 3.3.2 Viðnám gegn kiknun Þegar ytra álag er meira en sveigjanlegt plaströr getur borið, kiknar rörið og fellur inn í sjálft sig (buckling) án þess að brotna. Huga þarf því að þessum þætti, jafnvel þótt hann hafi að jafnaði ekki áhrif við ákvörðun á hringstífleika rörsins. Fyrir niðurgrafið vel frá gengið rör, má ákvarða þetta álag, P bs, sem: P bs = 5.63 SN E t Þessi reiknaða stærð er fræðilegt hámark. Við raunverulegar aðstæður ætti öryggisstuðull að vera a.m.k. 2. P bs = Kiknunarþrýstingur (Mpa) SN = Hringstífleiki E t = Fjaðurstuðull jarðvegs (Mpa) n = Öryggisstuðull (yfirleitt 2) P langtíma = P bs n Fjaðurstuðull fyrir (friction soils) E t (MPa) Rör undir grunnvatnsborði 4,0 3,0 90 % mod. proctor Fylling 2,0 1,0 0 85 % 80 % 75 % 1 2 3 4 5 6 7 H (m) Dæmi: - Rör undir grunnvatnsborði - Fylling rörs = 2 m - Þjöppunargráða = 90 % mod. proctor - Hringstífleiki rörs = 4 kn/m2= 0.004 MPa úr línuriti E t = 2.5 MPa E t (MPa) 8,0 Rör yfir grunnvatnsborði P bs = 5.63 ( 0.004 * 2.5) = 0.563 MPa P langtíma = 0.563/2 = 0.28 MPa 6,0 4,0 90 % mod. proctor Fylling 2,0 85 % 80 % 75 % 0 1 2 3 4 5 6 7 H (m)

3.3.3 Hönnunargraf fyrir val á rörum Vegna umrædds sveigjanleika plaströra er hönnunarferlið tiltölulega einfalt. Lagning og frágangur eru hins vegar afar mikilvæg. Taka verður tillit til þess að plaströr fylgja hreyfingum jarðvegsins og hegðun þeirra stjórnast af þeim. Álag skiptir mjög því litlu máli fyrir sveigjanleg rör. Þess vegna er mælt með því að nota einföld gröf við ákvörðun röragerðar í hverju tilviki. Hönnunargrafinu er skipt í aðskilin svæði sem eiga við mismunandi lagningaraðstæður. Lægri mörk hvers svæðis eiga við um meðalformbreytingu rörs, en efri mörkin hámarksformbreytingu. Grafið sýnir 3 mismunandi forsendur. Viðbótarstuðlar (Cf) fyrir mismunandi fyllingarefni og þjöppun, eru lagðir við þá formbreytingu rörsins sem lesa má af grafinu. Forsendur: - fyllingarhæð 0,8-6 metrar - rör uppfylla kröfur framleiðslustaðals - mikið umferðarálag - mesta leyfða formbreyting PH Weholite röra er 9% 15 Mismunandi fyllingarefni og þjöppun Góð þjöppun Þjöppun í meðallagi Engin þjöppun Cf =1.0 Cf = 2.0 Cf grófkorna =3.0 Cf fínkorna =4.0 Fyllingarefni: lagnagrús 30 cm lög + þjöppun Yfirlag: jarðvegur af hvaða gerð sem er + þjöppun Þjöppunargráða: >94% mod. Proctor 12 Fyllingarefni: lagnagrús 50cm lög + þjöppun Yfirlag: jarðvegur af hvaða gerð sem er + þjöppun Þjöppunargráða: 87-94% mod. Proctor Fyllingarefni: Grófkorna lagnagrús /fínkorna (leirkenndur jarðvegur) Engin þjöppun fyllingarefnis Þjöppunargráða: <87% mod. Proctor loka = lagningar Leyft 10 hámark 9 Hlutfallsleg formbreyting rörs eftir lagningu 8 6 4 2 0 Engin þjöppun + Cf 3 / Cf 4 Þjöppun í meðallagi + Cf 2 Góð þjöppun + Cf 1 lagningar Tími -2 SN 2 SN 4 SN 8 Hringstífleiki (kn/m 2 ) SN 16 Heimild: TEPPFA (1999), Design of Buried Thermoplastics Pipes

16 3.4 Leiðbeiningar um lagningu Yfirlag Fyllingarefni Undirlag Skurðbotn Undirlag rörs Efni í skurðbotni skal vera fínkornað og án steina. Á skurðbotninn kemur síðan 10-15 cm þykkt, vel þjappað undirlag. Undirlagið skal vera a.m.k. 20 cm breiðara en ytra þvermál rörsins. Sé unnið í mjúkum, blautum jarðvegi, er mælt með að leggja jarðvegsdúk á skurðbotn. Fyllingarefni Hámarks kornastærð, dmax, náttúrulegrar lagnagrúsar ákvarðast af þvermáli rörs: þvermál DN < 600 mm, er dmax = 0,1 x DN. Fyrir DN > 600 mm er dmax = 60 mm. Sé notað harpað fyllingarefni, skal kornastærð ekki fara yfir 32 mm. Fyllingarefni skal vera þjappanlegt og frostþolið og skal lagt í alla breidd skurðar. Þjöppun skal framkvæmd í 15-30 cm þykkum lögum. Fyllingarefni skal ná 30 cm upp fyrir hvirfil rörs. Athugið! Ekki má þjappa fyllingarefni beint yfir rörinu fyrr en hæðin er orðin 30 cm yfir hvirfli þess. Yfirlag Efsta fylling er framkvæmd í samræmi við gerð jarðvegsins á svæðinu og væntanlegt ytra álag. Þegar það er talið æskilegt, er efsta fylling lögð í nokkrum lögum. Efsta fyllingarefnið skal vera þjappanlegt og laust við steina.

3.5 Beygjuradíus 17 Rörið er sveigjanlegt og getur sjálft tekið upp minni háttar stefnubreytingar. Minnsti leyfður beygjuradíus Weholite röra er við öll venjuleg skilyrði: R = 50 x De (ytra þvermál) Samsetningar röra sem ekki eru soðnar verða að vera beinar. Halda má hæfilegum beygjuradíus við beygju röra með láréttum stífum út í skurðveggi. Viðhafa skal sérstaka varúð við lágan lofthita (<5 C) 3.6 Fjarlægð milli undirstaða Ef Weholite rör hanga í festingum ofanjarðar, er hæfileg fjarlægð milli þeirra eins og hér er sýnt: 3.7 Uppdrif Þegar rör eru lögð undir grunnvatnsyfirborði, verður að taka tillit til uppdrifs og gera ráðstafanir gegn því. Slíkt verður að hanna sérstaklega í hverju tilviki. Bil milli undirstaða Uppdrif Weholite röra Sig: 10 mm/10 árum Rúmþyngd vökva: 1000 kg/m 3 6 5 + 20 C NS = dl de Rör tómt Veggholrúm tómt Rör fullt Veggholrúm tómt Rör fullt Veggholrúm fullt mm mm kn/m kn/m N/m Bil milli undirstaða, m 4 3 2 1 + 40 C + 60 C 360 400 1.26 0.30 10 400 450 1.60 0.34 10 500 560 2.47 0.51 10 600 675 3.54 0.71 10 700 790 4.92 1.07 20 800 900 6.38 1.36 20 1000 1125 9.97 2.11 30 1200 1350 14.35 3.04 40 0 200 400 600 800 1000 1200 1400 1400 1575 19.66 4.27 50 1500 1680 22.24 4.57 70 Innra þvermál rörs 1600 1792 25.53 5.42 80 1800 2016 31.99 6.54 100 2000 2240 39.53 8.12 120 2200 2464 47.87 9.86 150 Rúmþyngd steinsteypu er 2400 kg/m3 Þyngd í lofti fæst með að margfalda töflugildi með 1,72

18 4. Lagning 4.1 Samsetningaraðferðir Skrúfuð samsetning Skrúfuð samsetning hefur sama burðarstyrk og rörið sjálft og er sem slík jarðvegsþétt. Til þess að gera hana vatnsþétta má beita þremur aðferðum: þráðsuðu, herpihólk eða stálgjörð með gúmmíþéttingu (nánar útskýrt á næstu síðu). 1. Gangið úr skugga um að gengjur séu þurrar (ef þráðsoðið) og lausar við óhreinindi. 2. Stillið saman rörin, lárétt og lóðrétt þannig að gengjur mætist. 3. Skrúfið nippilenda (ytri gengja) rörs inn í múffuenda (innri gengja). 4. Unnt er að snúa röri með vogarstöng eða reipi, og þá jafnvel með vélgröfu. Til að létta snúninginn, má nota planka eða keflabúkka. Stálgjörð með gúmmíþéttingu 5. Skrúfið eins langt saman og auðið er. Þéttið t.d. með stálgjörð ef þörf krefur.

19 Þráðsuða (Rörastærðir 400-3000mm) Þráðsuða er almennt notuð til samsetningar á sverum plastlögnum. Til eru sérutbúin suðutæki hjá KWH til suðu ýmist innan eða utan frá. Nota má þessa aðferð til samsetningar á rörum upp í Ø 3000 mm. Samsetning af þessari gerð hefur sama styrk og rörið sjálft. Þráðsuða með handverkfæri Þráðsuða með handverkfærum Er fyrst og fremst notuð til að þétta gengjusamsetningar á Weholite rörum. Samsetning af þessari gerð hefur sama styrk og rörið sjálft. Samsetning sem þétt hefur verið með þráðsuðu Þráðsuða með sérútbúnaði Herpihólkar (Rörastærðir 400-1200mm) Herpihólka má nota til þéttingar á skrúfaðar samsetningar og til að tengjast rörum af öðrum gerðumog stærðum. Hólkarnir eru framleiddir úr krossbundnu (crosslinked) polyethylene sem herpist saman þegar það er hitað og fellur að lögun rörsins. Herpihólka í sérstökum stærðum er unnt að sérpanta. Herpimúffa Flex seal stálgjarðir með gúmmíþéttingu (Stærðir 400-1200mm) Stálgjarðir af ýmsum gerðum eru notaðar til samsetninga í fráveitum og öðrum þrýstingslausum kerfum svo og til viðgerða og viðhalds. Flex seal stálgjarðirnar eru sérstaklega hannaðar fyrir WEHOLITE lagnakerfið. Gjarðirnar eru sveigjanlegar og fylgja því formbreytingu röranna og halda þéttni sinni allan líftíma rörsins. Gjarðirnar má nota hvort sem er til að þétta skrúfuð tengi eða tengja saman rörenda án gengja. Einnig má nota þessa aðferð til að tengjast öðrum gerðum röra. Flex seal eru 30 cm breiðar og framleiddar úr ryðfríu stáli með EPDM gúmmíþéttingu. Stálgjörð

20 Hólkendar (Stærðir 400-1000 mm) Tenging með hólkendum getur verið jarðvegsþétt (án pakkningar) eða vatnsþétt (með pakkningu). Pakkningin er framleidd samkvæmt EN-681-1 og þolir allt venjulegt skólp. Pakkningar sem þola olíur eða olíumengað vatn má sérpanta. 1. Gangið úr skugga um að hólkur, pakkning og rörendinn sem stungið er inn, séu þurr og hrein. 2. Komið pakkningu fyrir í sætinu. 3. Berið sleipiefni á pakkningu og rörenda. 4. Réttið rörin af, lárétt og lóðrétt. 5. Ýtið rörenda með hæfilegu átaki rólega inn í enda múffu. Notið t.d. timburplanka eða plötu til að komast hjá skemmdum á rörinu. Við sver rör má nota vélbúnað, t.d. gröfu. Gætið þess að pakkning hreyfist ekki.

5. Flutningur, meðferð og geymsla 21 Almennt Hafa skal aðgát í meðferð Weholite röra eins og allra annarra plaströra. Forðast skal að draga rör og tengistykki. Weholite rör og tengi verða hál í bleytu og kulda. Ekki er mælt með því að meðhöndla rör og tengi ef frost er meira en -20 C. Bindið farminn tryggilega með strekkiborðum, ekki reipi eða keðjum. Rör og tengi mega ekki hvíla á múffu ef hún er til staðar. Forðist snertingu við efnasambönd svo sem díselolíu. Lestun Flutningstæki skulu hafa sléttan flatan pall þannig að ekki sé hætta á að skörp horn rekist í rörin. Gætið þess að þau geti ekki runnið til eða bognað óhóflega. Látið rör aldrei falla. Dreifið átakspunktum eins og unnt er. Notið ekki keðjur eða króka. Notið timbur og stroffur við losun á vinnusvæði. Geymsla Öll rör og tengistykki ætti að skoða við móttöku og gera strax viðvart um hvers konar galla eða skemmdir. Allar rörastæður skulu staðsettar á sléttu, hörðu undirlagi til að gefa rörunum nægilegan stuðning. Í öryggisskyni skal ekki hafa meir en 5 lög í stæðu og heildarhæð ekki yfir 3 metra. Nota skal tréfleyga til að skorða rörin. Hafið ávallt timbur milli laga. Séu rörin með ásoðinni múffu skal víxla endum. Rör og tengi skulu geymd í hæfilegri fjarlægð frá hitagjöfum. Séu Weholite rör geymd utanhúss í lengri tíma, er mælt með yfirbreiðslu vegna geislunar sólar.

22 6. Gæðakröfur Reykjalundur heldur uppi gæðaeftirliti og nákvæmum framleiðslustöðlum. Eiginleikar Weholite röra eru í samræmi við staðlana SFS 3453 og pren 13476. Gæðakröfur við framleiðslu Weholite röra ná til: 1. Eiginleika hráefnis 2. Þyngdar og stærðarmála röra, og hugsanlegra frávika. 3. Eiginleika röranna. Stífleikaprófun Merking Weholite rör eru merkt á skýran og endingargóðan hátt þannig unnt á að vera að lesa merkingar sé rörið geymt og notað við venjulegar aðstæður. Fram skal koma: Nafn framleiðanda Sverleiki, ytra/innra þvermál Stífleikaflokkun Hráefni (PE, PP, annað) Umhverfismál Reykjalundur telur það skyldu sína að endurvinna og endurnýta allt hráefni og rekstrarvörur sem unnt er. Ekki eru notuð nema fyrsta flokks hráefni sem eru viðurkennd út frá umhverfis- heilsu- og öryggissjónarmiðum. Reykjalundur stefnir að góðum samskiptum við yfirvöld og viðskiptamenn um umhverfismál. KWH PIPE WEHOLITE SN4 PE 900/800 0101

7. Prófanir á vinnusvæði 23 Lekaprófun KWH Pipe mælir með eftirfarandi aðferð við lekaprófun á Weholite sem tekur mið af finnska staðlinum SFS 3113. Aðrir staðlar sem taka á lekaprófun eru t.d. IST EN 1610. Aðferð Tiltekinn hluti rörs er fylltur af vatni. Yfirþrýstingur er ákvarðaður skv. töflu hér til hliðar. Þéttleiki rörsins er fundinn með því að mæla rúmmál þess viðbótarvatns sem þarf til að halda upphaflegum þrýstingi. Vinnuferli 1. Fyllið rörið vatni þar til prófunarþrýsting P e1 er náð. Gangið úr skugga um að allar samsetningar séu vatnsþéttar og haldið þrýstingi stöðugum í 10 mínútur. 2. Þrýstingi er haldið í 30 mínútur með því að bæta við vatni eftir þörfum. Mælið vatnsmagn á þrem 6 mín. tímabilum. 3. Þegar mælingum er lokið, er meðaltal innstreymis reiknað. Þessu gildi er breytt í fall af lengd rörs og tíma l/mh. Þar sem l = lítrar vatns m = lengd rörs h = klst. Gildið sem þannig fæst, ásamt innra þvermáli rörsins, eru staðsett á grafinu hér að neðan. Allir aflestrar sem lenda neðan línunnar á skyggða svæðið teljast viðunandi. Hæfilegur yfirþrýstingur fer eftir hæð grunnvatns miðað við rörið sem prófað er. Þessi munur er merktur bókstafnum a í töflunni. Dæmi: Við lekaprófun á 200 metra langri 800mm lögn kemur í ljós eftir 30 mín. prófunartíma að bæta þurfti við 10 lítrum af vatni. Eftirfarandi útreikningi er beitt til að finna út hvort lögnin sé viðunandi þétt. 10 l x 2 = 0,1 l/m h 200 mtr (margfalda þarf með 2 þar sem prófunartími var 30mín) Þéttleiki lagnar telst viðunandi samkvæmt línuritinu. Hæðarmismunur grunnvatns og rörs (m) *Rör liggur hærra en yfirborð grunnvatns. Prófunarþrýstingur P e1 kpa bar a < 0* 10,0 0,1 0 < a < 5 15,5 0,155 0,5 < a < 1,0 21,0 0,21 1,0 < a < 1,5 26,5 0,265 1,5 < a < 2,0 32,0 0,32 2,0 < a < 2,5 37,5 0,375 2,5 < a < 3,0 48,5 0,485 3,5 < a < 4,0 54,0 0,540 4,0 < a < 4,5 59,5 0,60 4,5 < a < 5,0 65,0 0,65 l/m h Rúmmál viðbótarvatns miðað við lengd rörs og tíma 2,6 2,4 2,2 2,0 1,8 1,6 1,4 1,2 1,0 0,8 0,6 0,4 0,2 0 200 400 600 800 1000 1200 1400 1600 Innra þvermál í mm Allar upplýsingar í þessum bæklingi ber að skoða sem vísbendingu en ekki tryggingu. Allar töflur og fram settar upplýsingar ber að skoða sem meðmæli framleiðanda en hvorki ábyrgð né tryggingu. Ábyrgð Reykjalundar nær eingöngu til þess að skipta á sannanlega gallaðri vöru og sama magni ógallaðrar vöru. Reykjalundur tekur ekki undir nokkrum kringumstæðum á sig ábyrgð fram yfir verðmæti hinnar gölluðu vöru.

Set ehf - Röraverksmiðja 800 Selfoss Sími: 480 2700 Fax: 482 2099 www.set.is FINLAND: UNITED KINGDOM: PORTUGAL: THAILAND: KWH Pipe Ltd P.O.Box 21, FIN-65101 Vaasa, Finland Technology P.O.Box 383 FIN-65101 Vaasa, Finland SWEDEN: KWH Pipe Sverige AB Däckvägen 12 S-506 49 Borås Sweden DENMARK: KWH Pipe (Danmark) A/S Rye DK-4060 Kirke Såby Denmark KWH Pipe (UK) Ltd Brunleys, Kiln Farm Milton Keynes MK11 3EW, United Kingdom POLAND: KWH Pipe Poland Ltd ul. Nocznickiego 33 01-918 Warsaw, Poland RUSSIA: ZAO KWH Pipe Tsvetochnaja str. 16, office 8 196084 St. Petersburg, Russia ESTONIA: KWH Pipe Eesti A.S. Ringtee 26 51013, Tartu, Eesti KWH Pipe (Portugal) Tubos, Lda. Vila Amélia Estrada 4 Castelos, Lote 347 2950 Palmela, Portugal CANADA: KWH Pipe (Canada) Ltd. 6507 Mississauga Road Mississauga, Ontario L5N 1A6, Canada USA: KWH Pipe (California) Corp. 16800 Devonshire Street, Suite 320, Granada Hills, California 91344 USA Wiik & Hoeglund Public Co., Ltd. (head office) WH Pipe (Thailand) Ltd. (project sales) 444 MBK Tower, 10th Floor Phayathai Road, Pathumwan Bangkok 10330, Thailand MALAYSIA: Keppo, Wiik & Hoeglund (Malaysia) Sdn.Bhd. (project sales) Suite 2.11, 2nd floor Wisma Mirama, Jalan Wisma Putra 50460 Kuala Lumpur, Malaysia