Handskrift VIÐ ALDAMÓTIN LEIÐBEINING unnin af Norrænum hugmyndahópi um handskrift

Størrelse: px
Starte visningen fra side:

Download "Handskrift VIÐ ALDAMÓTIN 2000. LEIÐBEINING unnin af Norrænum hugmyndahópi um handskrift"

Transkript

1 Handskrift VIÐ ALDAMÓTIN 2000 LEIÐBEINING unnin af Norrænum hugmyndahópi um handskrift

2 HANDSKRIFT VIÐ ALDAMÓTIN 2000 Håndskrift ved år 2000 Leiðbeining unnin af Nordisk Idégruppe for Håndskrift Útgafan er studd af Norræna menningarmálasjóðnum NORDISK KULTURFOND Eftirtaldir aðilar hafa stutt íslenska útgáfu ritsins: Menntamálaráðuneytið Kennarasamband Íslands Námsgagnastofnun Hagþenkir - félag höfunda fræðirita og kennslugagna Norræna félagið Den Grafiske Højskole, København Ritið er sent ókeypis í eintökum til allra skóla á Norðurlöndunum fimm, á máli hvers þeirra. Stuðningur við það framtak kom frá Nordisk Kulturfond og aðilum í viðkomandi löndum. Typografi: Bent Rohde, Henrik Birkvig Ritstjóri: Christian Clemens Þýðing og umsjón íslensku útgáfunnar: Þórir Sigurðsson Tölvuvinnsla íslensku útgáfunnar: Þórir Brjánn Ingvarsson Filmugerð: Prentsmiðjan Oddi hf. Prentun: Speed Tryk Hjørring Fjölföldun til fræðslustofnana er leyfð, skal þá getið Nordisk Idégruppe for Håndskrift. Ritið fæst á kostnaðarverði hjá Námsgagnastofnun. Nordisk Idégruppe for Håndskrift hefur aðsetur í Grafiske Museum/Dansk Pressemuseum. Brandts Passage 37 DK 5000 Odense C Fax: ISBN

3 Handskrift VIÐ ALDAMÓTIN 2000 Handskrifuð tákn eru árþúsundagamall arfur vitneskju og reynslu. Uppfinningar eins og prentvélin, ritvélin og rafræn ritun nútímans auka möguleika okkar á að breyta talmáli í grafískt form. Þó notum við ennþá daglega hið eldgamla handverk handskriftina. Hve lengi? Mjög lengi. Allar rannsóknir, reynsla og skynsemi benda til að bæði rafræn ritun og handskrift verði áfram til! Í mörgum tilfellum þurfum við að nota handskrift Börn eiga að nota handskrift, það styður tjáningarhæfni þeirra og lestrarnám. Tölvunotkun takmarkar hreyfiþroska, handskrift virkjar betur heila, hjarta og hendur. Í öllu námi og ritgerðasmíð auðveldar velgerð og skýr handskrift afköst og hefur oft úrslitaáhrif á árangur. Í daglegu lífi er hraðskrift mest notuð við ritun minnismiða, skilaboða og við frumdrög. Læsilegri skrift er notuð þegar skrifaðar eru persónulegar kveðjur á póstkort, bréf og umslög. Tekið er eftir skrift fólks og hún metin; sum fyrirtæki taka tillit til skriftar við mat á persónuleika umsækjenda. Aukinn áhugi fólks á skrift með sérstaka fagurfræðilega eiginleika, t.d. skrautskrift, er augljós, einkum þegar skrift er notuð í sérstökum tilgangi. Í okkar rafeindastýrða heimi er höndin fús til starfa allan sólarhringinn, óháð rafhlöðum og raftenglum. Talið er að eftir því sem bip-bop hljóðum tölvanna fjölgi, örvist höndin meira til skapandi starfa og hugurinn til íhugunar, sem sé lífsnauðsynleg viðbót við blessaðar tölvurnar. ÁLYKTUN Börn eiga að læra að skrifa. Á því er enginn vafi. Einu gildir hvort við þurfum að skrifa mikið eða lítið, færnin verður að vera til staðar. Hér gildir það sama og við akstur bifreiðar. Það er sama hvort við ökum mikið eða lítið, leiknin verður að vera til staðar og ökuskírteinið gilt. En hvernig? Við getum nú með markvissu starfi náð góðum árangri á styttri tíma en áður, ef það grundvallast á rannsóknum og þekkingu. Ekki nota tíma né krafta til að deila um hvort nota eigi lykkjuskrift eða ekki. Þeirri spurningu svarar raunveruleikinn í skólum Norðurlanda. Markmiðið er læsileg, fljótleg, og persónubundin skrift, einnig gjarnan fagurskrift sem gerir meiri kröfur til skrifarans. Val á formgerð og hrynjandi skrifstafa og traust kennslufræðileg aðferð við skriftarnám er undirstaða þess að markmiðið náist. Þessum þáttum verður lýst nánar hér á eftir. 1

4 Prentstafir Skriftarnám þróast frá því einfalda til hins flókna, í samræmi við þroska barnsins. Því hefst skriftarnám í leikskólum eða við upphaf grunnskóla með því að börnin læra að skrifa prentstafi sem eru einfölduð gerð bókstafa í lestrarbókinni. Skriftarnám styður lestrarnám og er grunnur hrynbundinnar grunnskriftar/ handskriftar. Prentstafir eru notaðir í og eftir skóla þegar þörf er fyrir skýra skrift eða þegar skrift er notuð til skreytingar í verkefni. Einfölduð hefðbundnin form prentstafa eru þau sömu og í skrifstöfum. Læsileiki skrifargerða er í samræmi við hve auðvelt er að þekkja bókstafina sem skrifstafi. Því eru prentstafir grunnur fyrir mat á skrift og undirstaða góðrar handskriftar. Prentstafir tilheyra grunnþekkingu í skólanámi. Grunnskrift Þegar nemandi hefur lært að skrifa- form, upphafspunkt og skriftarhreyfingu- með prentskrift er eðlilegt að framhaldið sé tengd skrift. Venjulega gerist það þegar börnin eru 8-9 ára. Með tengdri skrift næst meiri hrynjandi og skriftarhraði, stafabil verður jafnara og skriftin læsilegri. Þegar nemandi hefur náð valdi á grunnskrift verður hún grunnur að auðlæsilegri skrift og góðum skriftarhraða. Forsenda þess er að fyrirmynd forskriftar hafi þessa eiginleika: 1 Auðlæsileg. Því þurfa sérkenni bókstafa að vera auðþekkjanleg í nýja hlutverkinu. 2 Auðskrifanleg. Því verður að beina athygli að stafdráttum sem stuðla að góðri skriftarhreyfingu, formi og stafatengingu, án þess þó að læsileiki minnki. Bæði stafdrættir og skriftartækni miðast við að skriftarbækur snúi aðeins til vinstri með tilsvarandi hægrihallandi skrift. Örvhentir nemendur eiga að fá sérstakar árangursríkar leiðbeiningar. tenging stafatengingar halli 3 Endingargóð. Því ber að forðast stafaform og stafatengingar sem reynsla og rannsóknir hafa sýnt að þoli ekki aukinn skriftarhraða og persónulega skrift án þess að læsileiki minnki. Sérstaka gætni verður að sýna veikum stafaformum sem ekki er unnt að komast hjá. 2

5 Handskrift Grunnskrift er fyrirmynd handskriftar, með á- kveðnar kröfur til stafaforma, stafatenginga og samræmis. Frelsi persónulegrar skriftar byggist umfram allt á velþjálfaðri grunnskrift, sem hindrar ekki einstaklingsbundna stafdrætti heldur opnar möguleika fyrir þá. Handskrift er persónubundið framhald grunnskriftar. Þegar skrift er orðin það vel þjálfuð að nemandi skrifar áreynslu- og umhugsunarlítið verður skriftin smám saman persónulegri og að lokum persónubundin lifandi tjáning. Persónuleg einkenni koma snemma í ljós í góðri grunnskrift. Hér er gott dæmi. Danskir nemendur í 4. bekk (10 ára) hafa hér skrifað nöfn sín með blýanti á óstrikað blað, rúm er fyrir mismunandi skriftarstærð og persónulega stafdrætti. Þessari þróun á ekki að reyna að hraða, hún á að gerast á eðlilegan hátt. Hreinir persónulegir stafdrættir skriftar byggjast á fleiri þáttum, mest á öruggri hrynjandi eða takti og hraðri skriftarhreyfingu, en einnig á skapgerð, formskyni og ögrun að gera betur og einnig skriffærum. Þjál handskrift getur líkst grunnskrift mjög mikið, en einnig vikið frá henni af persónulegum ástæðum, með einföldun og breytingum á stafaformum og tengingum. Við þetta getur læsileiki skriftar minnkað og það getur tekið tíma að venjast henni, en upplifunin getur verið ómaksins virði. Skrift sem er byggist á ósamstæðum teiknuðum bókstöfum er venjulega seinskrifuð og erfið aflestrar- eins konar hálfskrift, sem ber vott um kæruleysi. Skrift og menning. Ekki er hægt að búast við að börn og unglingar skrifi nú eins og gert var á fimmta áratugnum, jafnvel þó að þau stundi sambærilegt skriftarnám. Samband er milli tíðaranda, til dæmis í byggingarlist, daglegu lífi og grafísku útliti skriftar. Skriftarfræðingurinn Annelise Garde hefur borið saman skrift unglinga á 8. áratugnum og þeim fimmta. Skriftin nú er miklu óreglulegri en þá og einkennist af meira sjálfstæði. Frjáls, óformleg hegðun hefur áhrif á skriftina. Hér er hvorki um klaufaskap né kæruleysi að ræða. Stuðningur skriffæris. Gott skriffæri, sem hæfir viðfangsefninu, gerir góða skrift betri. Góður blýantur, filtpenni og sjálfblekungur eru nægjanleg fyrir flesta við dagleg skriftarverkefni. Breiðpenni, með möguleika á mismunandi breiðum línum, getur aukið listræn gæði skriftar. Með handskrift sendum við ákveðin skilaboð með persónulegu útliti og yfirbragði. Oft til gleði, bæði fyrir skrifarann og þann sem fær skilaboðin. 3

6 Skriftarkennsla á Norðurlöndum STUTT YFIRLIT Í næstum hálfa öld hefur skriftarkennsla átt í vök að verjast. Nokkrar sameiginlegar staðreyndir: Snemma á þessu tímabili voru 2-3 skriftartímar á vikulegri stundaskrá nemenda, eða um kennslustundir á 7 ára tímabili, náminu lauk með skriftarprófum í elstu bekkjum grunnskóla. Skriftarkennarar voru yfirleitt vel menntaðir og höfðu áhuga á greininni. Þeir höfðu góðan stuðning frá foreldrum og atvinnulífi vegna þess að á þeim tíma var falleg handskrift ávinningur á framabraut nemandans. Yfirleitt náðu nemendur góðri færni í skrift. Síðar var skriftarkennsla samþætt móðurmálskennslu og bekkjarkennarinn annaðist hana yfirleitt. Þetta fyrirkomulag hafði þann ávinning að hægt var á eðlilegan hátt að samflétta skriftarkennsluna öðrum skriflegum verkefnum. Gallinn var sá að margir skriftarkennarar höfðu ekki næga færni, þekkingu og áhuga á sjálfri skriftarkennslunni. Kennslustundum í skrift var fækkað, skyldur kennara urðu fleiri og tímafrekari. Það kreppti að skriftarkennslunni og stundum gleymdist hún. Lykkjuskrift eða ekki. Eftir seinni heimstyrjöldina komu fram óskir margra kennara á Norðurlöndum um að gamla skáskriftin yrði endurnýjuð, hún væri ekki lengur í takt við nýjar hugmyndir og meira frjálsræði. Skriftin byggðist á mjög ströngum reglum, skortur var á samræmi og skriftinni hnignaði. 1 lammekølle Mimersvej - þýðing á handskrift Í Englandi hafði lengi verið reynt að sporna við hnignun skriftar, þangað voru hugmyndir sóttar, teknar úr Ítalíuskrift sem var álitin besta skriftargerð í Evrópu. Endurnýjun skriftar hefur orðið Norðurlöndunum að gagni, en hefur einnig haft vanda í för með sér. Í sumum skriftargerðum voru þessar nýju hugmyndir rangtúlkaðar bæði hvað varðar form og aðferð. Andóf var gegn því að yfirgefa þekktar leiðir og tilfinningarík barátta var háð fyrir því að varðveita lykkjuskriftina sem væri með eðlilegasta hreyfingakerfið, jafnvel þó að hvergi annars staðar væri lykkjuskrift notuð í grunnskriftargerðum. Rannsóknir sýna að við þroskun hreyfiskyns skiptir ekki máli hvort skriftin er með lykkjum eða ekki. Óskýrir skrifstafir og óþarfir aukaþættir hafa hamlað skriftarnáminu. Taugalíffræðin sker ekki úr um hvort ein skriftargerð sé auðveldari en önnur, heilinn ræður við mismunandi vinnuaðferðir, einnig á grafísku sviði. Berið saman skriftargerðir á Vesturlöndum og á öðrum menningarsvæðum. Hugtakið persónuleg rithönd snertir allt önnur atriði en lykkjuvandamálið. Frá sjónarmiðum vinnuhollustufræða er ekki merkjanlegt að ein skriftargerð íþyngi nemendum meira en önnur. Þó má segja að ef nemendur eru of snemma látnir glíma við stafdrætti sem þeir ráða ekki við, til dæmis tengda skrift, getur það haft erfiðleika í för með sér hvað varðar grip um skriffæri, skriftarhreyfingar og heppilega vinnustellingu. Óvissan um þessi álitamál hefur almennt hamlað þróun og endurnýjun handskriftar á Norðurlöndum. Á Norðurlöndum er lykkjulaus grunnskrift útbreiddust og ómarkvissar skriftargerðir, með og án lykkju eru á miklu undanhaldi. Merkjanlegt er að frá því á miðjum níunda áratugnum hafa orðið miklar framfarir í skólum og bekkjum þar sem skriftarkennslan er markviss og kennarar vel hæfir með góða starfsmenntun. En allt of margir nemendur á Norðurlöndum útskrifast úr grunnskólum án þess að hafa góða handskrift á valdi sínu. Það er unnt að bæta þetta ástand. Hér verða nefnd nokkur undirstöðuatriði sem hafa verið reynd. 4

7 Þannig þróast góð handskrift á ný 1 Skriftin verður að þróast frá því einfalda til hins flóknara: Prentstafir-grunnskrift-handskrift. Eiginleikar góðrar handskriftar eru augljóslega: læsileiki / samræmi hraði / hrynjandi festa / ending Frá upphafi skriftarnáms verður að leggja á- herslu á þessi atriði. Samleik skynfæra og hreyfifærni verður að nýta til fullnustu allt frá byrjun. 2 Skrift verður að þróast í virku samstarfi kennara og nemenda. Nemendur verða að taka þátt í greiningu forma og tenginga, góðra og slakra lausna og einnig í að finna og lagfæra veikleika skriftarinnar. Skilningur og á- hugi nemenda næst með því að beina athygli þeirra að viðfangsefninu: skrifstafnum / skriftinni. Allir kennarar sem láta nemendur nota handskrift við verkefni sín ættu að styðja og fylgja eftir þessum markmiðum og hjálpa við að þróa og viðhalda læsilegri skrift í sambandi við nám í viðkomandi greinum. Raunverulegt, þverfaglegt samstarf! 3 Handleggur, hönd, fingur og skriffæri í samhæfðu verki stuðla að því að skriftarverkefni takist vel. Þess vegna verður að þjálfa markvissa skriftartækni (grip, hreyfingar, vinnustellingar...) allt frá byrjun til að skriftarþjálfun skili tilætluðum árangri. 5 Skriftarkerfi. Nokkrir kennarar, sem eru bæði góðir skrifarar og kenna eftir markvissri áætlun, útbúa eigin skriftarverkefni sem hæfa nemendum og viðfangsefnum. Það er góð lausn. En flestir kennarar spara tíma og orku með því að styðjast við skriftarhefti og viðeigandi leiðbeiningar. Hér er vandratað. Aðalleiðir við skriftarkennslu eru tvær. A B Athygli beinist að skriftinni og námið örvast af áhuga nemandans á skrift. Þjálfun forma og tenginga verður að vera kerfisbundin og rökrétt. Skriftin er æfð og þjálfuð, handhægar leiðbeiningar notaðar til styrktar, námsárangur skrásettur. Það er góður grunnur fyrir starf kennarans og viðbót við vitneskju hans og reynslu. Nemendur læra að skrifa! Athygli er beint að þáttum sem geta örvað námsvilja, en tilheyra ekki beint skriftinni, svo sem hönnun, myndskreytingum og litanotkun. Form og tengingar í skriftaræfingum, samtengd texta í lestrarbókum eða annar tilviljanakenndur námsgrunnur. Kennari fær enga faglega eða kennslufræðilega hvatningu til að styðja við skriftarnámið. Skemmtilegt, en nemendur læra ekki að skrifa! 4 Skriffæri og efni. Einnig hefur það þýðingu að skriffæri sé vandað og henti viðfangsefninu. Gæði skrifpappírs og áferð/ hæfilegt línubil, einnig í skriftarheftum, getur verið afgerandi fyrir eðlilega þróun skriftar. Á markaði eru oft fjölbreytt og mismunandi tilboð á skriffærum sem nemendur heillast af, en eru stundum léleg. Nokkrir skólar hafa því falið ráðgefandi kennarahópum að fylgjast með því sem er í boði á þessu sviði. 5

8 Kennaramenntun Skriftarkennari verður að vera dugandi, vinna verk sitt faglega, hafa vald á handverkinu og grundvallarmarkmiðum og geta skilað árangursríkri kennslu. Það er þýðingarmikið og hefur áhrif á gæði kennslu að kennarinn sé í góðum tengslum við annað skólastarf. Á Norðurlöndum er kennaramenntun mjög mismunandi. Það skipulag sem best hefur dugað og gert skriftarnám kennaranema trúverðugt, er með kennslustunda námskeið í skrift, helst á einu ári vegna handverksþjálfunar. Náminu ljúki með mati/prófi sem viðurkenndir prófdómarar annast. Skriftarkennarar fái framhaldsmenntun á viðurkenndum námskeiðum. Segja má að aðeins í kennaramenntuninni sé fjallað um skriftargerðir, framkvæmd skriftarkennslu og mat. Því miður oftast án ákveðins stuðnings frá rannsóknaraðilum í háskólum. Þangað til að betri samstarfsvettvangi er komið á fót, verður að efla og þróa kennaramenntun, sem er eini vettvangur norrænnar skriftarmenningar. Niðurstaða Það er unnt að tryggja framtíð handskriftar í skólum og kennaramenntun í samræmi við mikilvægi hennar í skólum og samfélagi. Norrænn hugmyndahópur um handskrift DANMÖRK FINNLAND ÍSLAND NOREGUR SVÍÞJÓÐ Christian Clemens Else Marie Frandsen Bent Rohde Mervi Wäre von Hedenberg Þórir Sigurðsson Gunnar Guttormsgaard Øystein Sunde Thomas Sigurdson RITARI/AÐSETUR: Danmarks Grafiske Museum/ Dansk Pressemuseum Brandts Passage 37 DK-5000 Odense C S. (0045) F. (0045) HEIMILD Álit og hugmyndir sem hér eru skráðar eru byggðar á rannsóknum, reynslu og skoðunum félaga í Norræna hugmyndahópnum um handskrift, Nordisk Idégruppe for Håndskrift. Hann lýsir hér áliti sínu á stöðu handskriftar og leiðum sem í raun ná markmiðinu: Að nemendur læri að skrifa. Heimildarit þetta kemur frá Norræna hugmyndahópnum um handskrift. Ef lesendur eru ekki sammála erum við þakklát fyrir gagnrýni sem byggist á rannsóknum- og reynsluskýrslum. 6

9 Skýringar Prentstafir. Átt er við grunnform venjulegra prentstafa sem eru ótengdir, einfaldaðir og lóðréttir. Þeir eru notaðir í byrjun til að æfa grunnform skrifstafa og til stuðnings lestrarkennslu. Grunnskrift. Átt er við reglubundna, tengda, hægrihallandi forskrift, með eða án lykkja. Hún er grunnur fyrir þróun góðrar handskriftar. Handskrift. Persónubundin þróun grunnskriftar. Skrautskrift/ fagurskrift/ kalligrafísk skrift. Handskrift með sérstöku listrænu yfirbragði hvað varðar form, tengingar, línur og heild. Sýnishorn skrifstafa og fræðiheiti Skrifstafasýnishornin eru leiðbeinandi, einnig eru sýndir mismunandi valmöguleikar, óveruleg atriði mega ekki hamla hagkvæmri þróun skriftar. Til dæmis er hægt að nota í grunnskrift upphafsstafi prentstafa ásamt formum og tengingum skrautskriftar. Hlutfallið milli mið- undir og yfirlengda skrifstafa getur ákvarðast með tilliti til þjóðlegra venja í hverju landi fyrir sig. Til upplýsinga fylgja norræn orð sem notuð eru til skýringa. MARKMIÐ Læsileg, hröð, persónubundin handskrift til almennra nota og flóknari skrautskrift/ fagurskrift/ kalligrafía til nota við sérstök tækifæri. 7

10 Norræn fræðiheiti SKRIFTARGERÐIR DANMÖRK FINNLAND ÍSLAND Heiti á skriftargerðum Skønskrift/ Kalligrafisk skrift Kalligraafinen kirjoitus Kalligrafisk handstil 8

11 um skrift NOREGUR SVÍÞJÓÐ FÆREYJAR GRÆNLAND Prydskrift/ Kalligrafisk skrift 9

12 Danmörk Noregur Grænland 29 bókstafir Skønskrift/ Kalligrafisk skrift Prydskrift/ Kalligrafisk skrift Kusassakkamik allaaseq 10

13 Finnland Svíþjóð 29 bókstafir 11

14 Ísland Færeyjar Ísland -å og ø Færeyjar -é og ö 12

15 Norræn hugmyndahópur um handskrift Nordisk Idégruppe for Håndskrift Stofnaður 16. janúar 1993 með stuðningi frá Norræna menningarmálasjóðnum Markmið Uppbygging Efling handskriftar á Norðurlöndum Reynt er að ná markmiðinu með því að: 1 koma af stað miðlun reynslu og vitneskju um handskrift: skriftarform, þróunarferil og sögulega þróun Í hugmyndhópnum eru 1-3 meðlimir frá Íslandi, Noregi, Svíþjóð, Finnlandi og Danmörku. Áhersla er lögð á að hópurinn spanni breitt þekkingar- og reynslusvið. Til að leysa sérstök viðfangsefni og vandamál getur hópurinn kallað til sín sérfræðinga, til dæmis í líffærafræði, taugasjúkdómafræði, sálarfræði, rithandarfræði, vinnusálfræði, og skriftarsögu. 2 koma á tengslum milli fólks er hefur sérlegan áhuga á skrift og hönnun sem tengist kennslu og rannsóknum 3 þróa og varðveita dýrmætt handbragð og skriffæratækni 4 hafa frumkvæði að upplýsingagjöf og taka þátt í að leysa vandamál varðandi handskrift Inntökuskilyrði Að viðkomandi starfi í samræmi við markmið og viðfangsefni hópsins og hafi þekkingu eða verklega kunnáttu á sviði handskriftar og fagurskriftar. hafi skrifað bækur eða bókarhluta, greinar eða annað um handskrift og skrift á viðurkenndan faglegan hátt. 13

16 GRUNNUR GÓÐRAR HANDSKRIFTAR ER: læsileiki / samræmi hraði / hrynjandi festa / ending Norrænn hugmyndahópur um handskrift Nordisk Idégruppe for Håndskrift

Sådan er jeg. Spil og leg 14 Følelser

Sådan er jeg. Spil og leg 14 Følelser Spil og leg 14 Læsebog side 40 41 Opgavebog side 68 Tegund: Samtalsæfing Form: Hópleikur Markmið: Að þjálfa orðaforða sem snýr að tilfinningum, persónueinkennum og útliti. Undirbúningur: Prenta út opgaveblad

Læs mere

Lærervejledninger LIVSSTIL. Í þemanu er m.a. unnið með orðaforða: Hugmyndir að kveikju:

Lærervejledninger LIVSSTIL. Í þemanu er m.a. unnið með orðaforða: Hugmyndir að kveikju: Í þemanu er m.a. unnið með orðaforða: tengdan lífsstíl um neyslu ungs fólks á Norðurlöndum um ofnotkun á hreinlætisvörum og orku Hugmyndir að kveikju: Umræður um neyslu ungs fólks í dag. Fjallað um myndina

Læs mere

START. Spil og leg. Start Spil og leg Námsgagnastofnun 2011 9942

START. Spil og leg. Start Spil og leg Námsgagnastofnun 2011 9942 START Spil og leg 1 Spil og leg 1 Hvem er jeg? Hvad hedder du? Læsebog side 3 Opgavebog side Tegund: Samtals- og hreyfileikur Form: Hópleikur Markmið: Að læra að kynna sig. Undirbúningur: Finna bolta eða

Læs mere

Talæfingar með. Námsefni í dönsku fyrir unglingastig grunnskóla.

Talæfingar með. Námsefni í dönsku fyrir unglingastig grunnskóla. Tænk Talæfingar með Námsefni í dönsku fyrir unglingastig grunnskóla. Höfundar: Ásdís Lovísa Grétarsdóttir og Erna Jessen Teikningar: Þórey Mjallhvít Ómarsdóttir Yfirlestur og ráðgjöf: Astrid Juul Poulsen

Læs mere

komudagur 21-1- 2 0 f2

komudagur 21-1- 2 0 f2 7W O s s u e i k (. íé T ) Erindim Þ M /lo O S komudagur 21-1- 2 0 f2 MINNISBLAÐ TIL EFNAHAGS- OG VIÐSKIPTANEFNDAR -tilla g a að nýrri 9. mgr. 100. gr. laga um verðbréfaviðskipti nr. 108/2007, með síðari

Læs mere

EKKO. Samtaleøvelser NÁMSGAGNASTOFNUN 09850

EKKO. Samtaleøvelser NÁMSGAGNASTOFNUN 09850 EKKO NÁMSGAGNASTOFNUN 09850 EKKO SAMTALSÆFINGAR Höfundar: Ásdís Lovísa Grétarsdóttir og Erna Jessen Teikningar: Böðvar Leós Ritstjórn: Ellen Klara Eyjólfsdóttir Útlit og umbrot: NÁMSGAGNASTOFNUN Námsgagnastofnun

Læs mere

The Nordic Assisted Mobility Evaluation (NAME 1.0)

The Nordic Assisted Mobility Evaluation (NAME 1.0) NAME 1.0 Handbók The Nordic Assisted Mobility Evaluation (NAME 1.0) Åse Brandt Charlotte Löfqvist John Nilsson Kersti Samuelsson Tuula Hurnasti Inga Jónsdóttir Anna-Liisa Salminen Terje Sund Susanne Iwarsson

Læs mere

U n d e r v i s n i n g s p l a n i d a n s k 2 0 3 Gem denne plan! Her er mange nyttige oplysninger til dig om dit studie i dansk.

U n d e r v i s n i n g s p l a n i d a n s k 2 0 3 Gem denne plan! Her er mange nyttige oplysninger til dig om dit studie i dansk. U n d e r v i s n i n g s p l a n i d a n s k 2 0 3 Gem denne plan! Her er mange nyttige oplysninger til dig om dit studie i dansk. Lærer: Jette Dige Pedersen Undervisningsmateriale: 1. Danmarks mosaik

Læs mere

SMART. Spil og leg. Smart Spil og leg Námsgagnastofnun 2011 9942

SMART. Spil og leg. Smart Spil og leg Námsgagnastofnun 2011 9942 SMART Spil og leg 1 Spil og leg 1 Tallene Tæl til hundrede Læsebog side 7 Opgavebog side 11 Tegund: Hermileikur Form: Hópleikur Markmið: Hlusta og einbeita sér. Að æfa tugina. Undirbúningur: 1. Nemendur

Læs mere

AUGLÝSING. um samning við Grænland/Danmörku um gagnkvæmar veiðar á úthafskarfa í fiskveiðilögsögu Íslands og Grænlands á árinu 2003.

AUGLÝSING. um samning við Grænland/Danmörku um gagnkvæmar veiðar á úthafskarfa í fiskveiðilögsögu Íslands og Grænlands á árinu 2003. 545 AUGLÝSING um samning við Grænland/Danmörku um gagnkvæmar veiðar á úthafskarfa í fiskveiðilögsögu Íslands og Grænlands á árinu. Hinn 30. apríl og 1. maí var með bréfaskiptum í Reykjavík og Nuuk gengið

Læs mere

Snak med din makker Nauðsynlegt er að nemendur læri litina utan að og noti síðan samtalsæfinguna til að festa þá i minni.

Snak med din makker Nauðsynlegt er að nemendur læri litina utan að og noti síðan samtalsæfinguna til að festa þá i minni. Tøj og farver Í þemanu er fjallað um: Föt, liti og fylgihluti. Markmið er að nemendur: læri helstu liti. læri grunnorðaforða um föt. skilji þegar talað er um föt og liti á dönsku á einfaldan hátt. geti

Læs mere

EKKO NÁMSGAGNASTOFNUN 09850

EKKO NÁMSGAGNASTOFNUN 09850 EKKO NÁMSGAGNASTOFNUN 09850 EKKO MÁLNOTKUNARÆFINGAR Höfundar: Ásdís Lovísa Grétarsdóttir og Erna Jessen Teikningar: Böðvar Leós Ritstjórn: Ellen Klara Eyjólfsdóttir Útlit og umbrot: NÁMSGAGNASTOFNUN Námsgagnastofnun

Læs mere

SMIL KENNSLU- LEIÐBEININGAR. SMIL Kennsluleiðbeiningar B 9050 Námsgagnastofnun 2014

SMIL KENNSLU- LEIÐBEININGAR. SMIL Kennsluleiðbeiningar B 9050 Námsgagnastofnun 2014 SMIL b KENNSLU- LEIÐBEININGAR I SMIL kennsluleiðbeiningar Smil til verden og verden smiler til dig Smil til verden og verden smiler til dig b NÁMSGAGNASTOFNUN 9050 Efnisyfirlit 5 Jagten på berømmelse...

Læs mere

SMIL KENNSLU- LEIÐBEININGAR

SMIL KENNSLU- LEIÐBEININGAR SMIL KENNSLU- LEIÐBEININGAR I SMIL kennsluleiðbeiningar Smil til verden og verden smiler til dig Smil til verden og verden smiler til dig NÁMSGAGNASTOFNUN 9050 Efnisyfirlit 1 2 3 Til kennara....3 Almennt

Læs mere

glimrende lærervejledninger

glimrende lærervejledninger Arnbjörg Eiðsdóttir Kristín Jóhannesdóttir glimrende lærervejledninger Kennsluleiðbeiningar með Glimrende, Glimrende opgaver og hlustunarefni, ásamt svörum við verkefnum í vinnubók Efnisyfirlit Glimrende

Læs mere

sþ. 562. Tillaga til þingsályktunar [265. mál]

sþ. 562. Tillaga til þingsályktunar [265. mál] sþ. 562. Tillaga til þingsályktunar [265. mál] um staðfestingu fjögurra Norðurlandasamninga um vinnumarkaðsmál og viðurkenningu starfsréttinda. (Lögð fyrir Alþingi á 104. löggjafarþingi 1981-82.) Alþingi

Læs mere

Nd. 230. Frumvarp til laga [127. mál]

Nd. 230. Frumvarp til laga [127. mál] Nd. 230. Frumvarp til laga [127. mál] um heimild fyrir ríkisstjórnina til þess að staðfesta fyrir Íslands hönd samning milli Íslands, Danmerkur, Finnlands, Noregs og Svíþjóðar um félagslegt öryggi. (Lagt

Læs mere

Áður en farið er að vinna með kaflann er mælt með að tölurnar verði rifjaðar upp þar sem tölur koma við sögu í umfjöllun um t.d. verð og stærðir.

Áður en farið er að vinna með kaflann er mælt með að tölurnar verði rifjaðar upp þar sem tölur koma við sögu í umfjöllun um t.d. verð og stærðir. Tøj og tilbehør Í þemanu er fjallað um: mismunandi tegundir af fötum og fylgihlutum. hvað er í snyrtitöskunni. föt og tísku frá mismunandi tímabilum. stuttar fréttir og staðreyndir sem tengjast fötum.

Læs mere

AUGLÝSING um samkomulag milli Íslands og Danmerkur um flugumferðarþjónustu í hluta af loftrými Grænlands.

AUGLÝSING um samkomulag milli Íslands og Danmerkur um flugumferðarþjónustu í hluta af loftrými Grænlands. S 5-4 1 S 5-4 Stjórnartíðindi C-deild, Nr. 19/1975 AUGLÝSING um samkomulag milli Íslands og Danmerkur um flugumferðarþjónustu í hluta af loftrými Grænlands. Með orðsendingaskiptum í Reykjavík í dag var

Læs mere

Fylgiseðill: Upplýsingar fyrir notanda lyfsins. Nicotinell Mint 2 mg, munnsogstöflur. Nikótín

Fylgiseðill: Upplýsingar fyrir notanda lyfsins. Nicotinell Mint 2 mg, munnsogstöflur. Nikótín Fylgiseðill: Upplýsingar fyrir notanda lyfsins Nicotinell Mint 2 mg, munnsogstöflur Nikótín Lesið allan fylgiseðilinn vandlega áður en byrjað er að nota lyfið. Í honum eru mikilvægar upplýsingar. Alltaf

Læs mere

Spilastokkurinn - hugmyndabanki fyrir kennara hvernig kenna má stærðfræði með spilum

Spilastokkurinn - hugmyndabanki fyrir kennara hvernig kenna má stærðfræði með spilum Spilastokkurinn - hugmyndabanki fyrir kennara hvernig kenna má stærðfræði með spilum Sigrún Helga Kristjánsdóttir og Valdís Ingimarsdóttir Lokaverkefni til B.Ed.-prófs í grunnskólakennarafræði Leiðsögukennari:

Læs mere

EKKO. Lærervejledninger NÁMSGAGNASTOFNUN 09850

EKKO. Lærervejledninger NÁMSGAGNASTOFNUN 09850 EKKO NÁMSGAGNASTOFNUN 09850 Efnisyfirlit Til kennara... 3 Skoleliv... 9 Sport og motion.... 19 Spis dig glad... 29 Livsstil.... 39 Kriminalitet.... 49 Kommunikation... 60 Du og jeg og resten af livet....

Læs mere

Alkohol relateret folkehelse arbejde - Island

Alkohol relateret folkehelse arbejde - Island Alkohol relateret folkehelse arbejde - Island Rafn M Jonsson Embætti landlæknis Nordisk folkehelsekonferanse Status og udvikling. Det forebyggende arbejde. Aktuelt! Udvikling af totalkonsumption af alkohol

Læs mere

SMIL SKAPANDI VERKEFNI ~ FYR LØS. SMIL Skapandi verkefni B 9053 Námsgagnastofnun 2014

SMIL SKAPANDI VERKEFNI ~ FYR LØS. SMIL Skapandi verkefni B 9053 Námsgagnastofnun 2014 SMIL SKAPANDI VERKEFNI ~ FYR LØS B I B SMIL Skapandi verkefni ~ Fyr løs Smil til verden og verden smiler til dig Smil til verden og verden smiler til dig NÁMSGAGNASTOFNUN 9053 Efnisyfirlit Smil Verkefnabók

Læs mere

Kjarasamningar í Danmörku

Kjarasamningar í Danmörku Kjarasamningar í Danmörku Allan Lyngsø Madsen Aðalhagfræðingur Yfirlit 1. Undirbúningur 2. Félagslegur og hagfræðilegur byrjunarpunktur. 3. Viðræður LO og DA 4. Ferlið á almenna markaðinum 5. Áhrif á aðra.

Læs mere

SMART. Kennsluleiðbeiningar. Smart Kennsluleiðbeiningar Námsgagnastofnun

SMART. Kennsluleiðbeiningar. Smart Kennsluleiðbeiningar Námsgagnastofnun SMART Kennsluleiðbeiningar 1 Efnisyfirlit Til kennara... 3 Almennt um námsefnið... 3 Námsumhverfi... 3 Náms- og kennsluaðferðir.... 3 Hlustun... 4 Munnlegur þáttur... 4 Lestur... 4 Ritun... 4 Orðaforði...

Læs mere

Fylgiseðill. Upplýsingar um Ultracortenol augnsmyrsli 5 mg/g

Fylgiseðill. Upplýsingar um Ultracortenol augnsmyrsli 5 mg/g Fylgiseðill Upplýsingar um Ultracortenol augnsmyrsli 5 mg/g Lesið fylgiseðilinn vandlega áður en byrjað er að nota lyfið. - Geymið fylgiseðilinn. Nauðsynlegt getur verið að lesa hann síðar. - Leitið til

Læs mere

Lærervejledninger KRIMINALITET. Í þemanu er m.a. unnið með orðaforða: Hugmyndir að kveikju: Lögbrotum. Ýmsu dularfullu. Bankaránum. Tölvusvindli.

Lærervejledninger KRIMINALITET. Í þemanu er m.a. unnið með orðaforða: Hugmyndir að kveikju: Lögbrotum. Ýmsu dularfullu. Bankaránum. Tölvusvindli. Í þemanu er m.a. unnið með orðaforða: Lögbrotum. Ýmsu dularfullu. Bankaránum. Tölvusvindli. Hugmyndir að kveikju: Umræður um myndina fremst í þemanu. Hvad er kriminalitet? Nemendur svara spurningunni munnlega

Læs mere

4. Konfirmation. Konfirmation. Í þemanu er fjallað um. Hugmyndir að Kveikju. Til minnis

4. Konfirmation. Konfirmation. Í þemanu er fjallað um. Hugmyndir að Kveikju. Til minnis 4. Konfirmation Í þemanu er fjallað um Hefðir tengdar fermingum í Danmörku Fermingarveislur Blå mandag Hugmyndir að Kveikju Æskilegt er að umræður fari fram á dönsku. Kennari spyr nemendur: Hvorfor bliver

Læs mere

Börn á Norðurlöndum Þróun fjölskyldumiðstöðva á Norðurlöndum

Börn á Norðurlöndum Þróun fjölskyldumiðstöðva á Norðurlöndum Börn á Norðurlöndum Þróun fjölskyldumiðstöðva á Norðurlöndum Nordens Välfärdscenter Hugmyndarit Niðurstöður verkefnisins Snemmbær úrræði fyrir fjölskyldur 1 Börn á Norðurlöndum þróun norrænna fjölskyldumiðstöðva

Læs mere

Kennsluleiðbeiningar

Kennsluleiðbeiningar Tænk Kennsluleiðbeiningar Námsefni í dönsku fyrir unglingastig grunnskóla. Höfundar: Ásdís Lovísa Grétarsdóttir og Erna Jessen Ritstjóri: Ellen Klara Eyjólfsdóttir Yfirlestur: Astrid Juul Poulsen NÁMSGAGNASTOFNUN

Læs mere

Commissions Papiirer til Jnstr. 7 de Post. Jndkom d. 20 de Martii 1771. 1 Þorgrímur Þorláksson, múrarameistari Elliðavatni.

Commissions Papiirer til Jnstr. 7 de Post. Jndkom d. 20 de Martii 1771. 1 Þorgrímur Þorláksson, múrarameistari Elliðavatni. Bréf Bjarna Pálssonar landlæknis til Landsnefnarinnar fyrri um meðöl gegn fjárpestinni, 14.03.1771. Lit. GG. ÞÍ. Skjalasafn rentukammers. B4/1, örk 22. (Ind. Ref. 2. Nor. B. nr. 391) Commissions Papiirer

Læs mere

Fyrirspurnir vegna hugmyndasamkeppni um umhverfi Norrænahússins. Spørgsmål vedrørende idékonkurrence om Nordens Hus omgivelser oversat til Dansk

Fyrirspurnir vegna hugmyndasamkeppni um umhverfi Norrænahússins. Spørgsmål vedrørende idékonkurrence om Nordens Hus omgivelser oversat til Dansk Reykjavík 09. Febrúar 2012 Fyrirspurnir vegna hugmyndasamkeppni um umhverfi Norrænahússins Spørgsmål vedrørende idékonkurrence om Nordens Hus omgivelser oversat til Dansk Nr. 1 Alle spørgsmål er oversat

Læs mere

Sådan. Annelise Larsen Kaasgaard Guðlaug Ósk Gunnarsdóttir

Sådan.  Annelise Larsen Kaasgaard Guðlaug Ósk Gunnarsdóttir www.nams.is Annelise Larsen Kaasgaard Guðlaug Ósk Gunnarsdóttir Sådan Efnisyfirlit Um efnið... 3 Aðalnámsskrá... 4 Námsefni lagt til grundvallar... 5 Sådan A hluti Yfirlitsblað... 7 Sådan B hluti Yfirlitsblað....

Læs mere

Håndskrift VED ÅR 2 0 0 0. EN VEJLEDNING udarbejdet af Nordisk Idégruppe for Håndskrift

Håndskrift VED ÅR 2 0 0 0. EN VEJLEDNING udarbejdet af Nordisk Idégruppe for Håndskrift Håndskrift VED ÅR 2 0 0 0 EN VEJLEDNING udarbejdet af Nordisk Idégruppe for Håndskrift HÅNDSKRIFT VED ÅR 2000 En vejledning udarbejdet af Nordisk Idégruppe for Håndskrift Udgivet med støtte af No r d i

Læs mere

Fluer i hovedet. Sammenligning af danske og islandske idiomer. Björg Ólínudóttir 16 MÁLFRÍÐUR. Hvad forstår vi ved idiomer?

Fluer i hovedet. Sammenligning af danske og islandske idiomer. Björg Ólínudóttir 16 MÁLFRÍÐUR. Hvad forstår vi ved idiomer? 16 MÁLFRÍÐUR Björg Ólínudóttir Fluer i hovedet Sammenligning af danske og islandske idiomer Björg Ólínudóttir Björg Ólínudóttir er kennari í dönsku við Menntaskólann við Sund og Iðnskólann í Hafnarfirði.

Læs mere

Program Nordiske Politimesterskaber I håndbold

Program Nordiske Politimesterskaber I håndbold Program Nordiske Politimesterskaber I håndbold Ísland 21. 24. maí 2009 1 Ágætu norrænu starfsfélagar velkomnir til Íslands. Þetta er í þriðja skipti sem norðurlandamót í handknattleik er haldið á Íslandi.

Læs mere

Forkaupsréttarsniðganga

Forkaupsréttarsniðganga Forkaupsréttarsniðganga Þorvaldur Hauksson og Helgi Áss Grétarsson Lögfræðideild Ritstjóri: Helgi Áss Grétarsson Rannsóknir í félagsvísindum XVI. Erindi flutt á ráðstefnu í október 2015 Reykjavík: Félagsvísindastofnun

Læs mere

DÖNSKUKENNSLA Á TÍMAMÓTUM

DÖNSKUKENNSLA Á TÍMAMÓTUM DÖNSKUKENNSLA Á TÍMAMÓTUM Fræðslufundur Félags dönskukennara föstudaginn 9. október 2015 NIC nóvember 2014 Brynhildur Anna Ragnarsdóttir og Þórhildur Oddsdóttir Danskundervisningen i Island 2 Dansk/nordiske

Læs mere

Eru ákvarðanir einkarekinna háskóla um réttindi og skyldur nemenda stjórnsýsla eða ákvarðanir á grundvelli einkaréttar?

Eru ákvarðanir einkarekinna háskóla um réttindi og skyldur nemenda stjórnsýsla eða ákvarðanir á grundvelli einkaréttar? Margrét Vala Kristjánsdóttir dósent við lagadeild Háskólans í Reykjavík. b 53 Eru ákvarðanir einkarekinna háskóla um réttindi og skyldur nemenda stjórnsýsla eða ákvarðanir á grundvelli einkaréttar? b 54

Læs mere

Forskellige oversættelser af Den grimme ælling

Forskellige oversættelser af Den grimme ælling Háskóli Íslands Hugvísindasvið Danska Forskellige oversættelser af Den grimme ælling Ritgerð til BA-prófs í dönsku Anna Margrét Wernersdóttir Kt.: 210860-5769 Leiðbeinandi: Þórhildur Oddsdóttir September

Læs mere

RLR Alþingi Erindi nr. Þ PO / )!7/ komudagur

RLR Alþingi Erindi nr. Þ PO / )!7/ komudagur RLR Alþingi Erindi nr. Þ PO / )!7/ komudagur RANNSÓKNARLÖGREGLA RÍKISINS Auöbrekka 6 Pósthólf 280 202 Kópavogur Slmi 554-4000 Fax 554-3865.ópavogi 15. mars 1996 BN/- Borist hefur til umsagnar frá allsherjamefnd

Læs mere

Indsatser for udsatte unge

Indsatser for udsatte unge Gode eksempler fra det nordiske arbejdsmarked dansk íslenska norsk svensk suomi 2 Gode eksempler fra det nordiske arbejdsmarked Forord 5 På tværs af casene 6 Formáli 11 Það sem dæmin eiga sameiginlegt

Læs mere

Fylgiseðill: Upplýsingar fyrir notanda lyfsins. Nicotinell Mint 1 mg, munnsogstöflur. Nikótín

Fylgiseðill: Upplýsingar fyrir notanda lyfsins. Nicotinell Mint 1 mg, munnsogstöflur. Nikótín Fylgiseðill: Upplýsingar fyrir notanda lyfsins Nicotinell Mint 1 mg, munnsogstöflur Nikótín Lesið allan fylgiseðilinn vandlega áður en byrjað er að nota lyfið. Í honum eru mikilvægar upplýsingar. Alltaf

Læs mere

EKKO AUKAÆFINGAR NÁMSGAGNASTOFNUN 09850

EKKO AUKAÆFINGAR NÁMSGAGNASTOFNUN 09850 EKKO AUKAÆFINGAR NÁMSGAGNASTOFNUN 09850 Efnisyfirlit SKOLELIV Læsebogen side 13: Tænk bare Elefantisk.. 3 Læsebogen side15: Motion er mange ting... 4 Læsebogen side 17: Tænk bare... 5 Læsebogen side 24

Læs mere

Siemens Børnerådg. ISLAND /5/03 10:28 PM Side 1. Heyrir. þú í. Leiðbeiningar fyrir foreldra heyrnarskertra barna. ...vinum þínum?

Siemens Børnerådg. ISLAND /5/03 10:28 PM Side 1. Heyrir. þú í. Leiðbeiningar fyrir foreldra heyrnarskertra barna. ...vinum þínum? Siemens Børnerådg. ISLAND 91558 11/5/03 10:28 PM Side 1 Heyrir þú í Leiðbeiningar fyrir foreldra heyrnarskertra barna....vinum þínum? www.rexton.dk Siemens Børnerådg. ISLAND 91558 11/5/03 10:29 PM Side

Læs mere

Við Kárahnjúka og önnur kennileiti

Við Kárahnjúka og önnur kennileiti Við Kárahnjúka og önnur kennileiti Bók þessi er gefin út í 250 eintökum. Matthías Johannessen Við Kárahnjúka og önnur kennileiti Helgispjall ÁRVAKUR HF. Við Kárahnjúka og önnur kennileiti - Helgispjall

Læs mere

Nýtt. 11 umsóknir. Nýir stjórnendur í GSS. Kaffi, konfekt og klarinettur. Hvorfor leger lærere ikke gemmeleg? Fordi ingen ville lede efter dem.

Nýtt. 11 umsóknir. Nýir stjórnendur í GSS. Kaffi, konfekt og klarinettur. Hvorfor leger lærere ikke gemmeleg? Fordi ingen ville lede efter dem. Veffang: www.snaefellingar.is Netfang: frettir snaefellingar.is SÉRRIT - 28. tbl. 23. árg. 11. ágúst 2016 Stykkishólms - Póstinum er dreift ókeypis í Stykkishólmi og Helgafellssveit og liggur frammi í

Læs mere

9. bekkur. Kennsluáætlun í dönsku veturinn

9. bekkur. Kennsluáætlun í dönsku veturinn 9. bekkur Kennsluáætlun í dönsku veturinn 2009-2010 Kennarar: Björn Sigurbjörnsson, Kristín Hafsteinsdóttir og Kim Magnús Nielsen. Kennslugögn: Glimrende les- og verkefnabók, Dejlige Danmark les-og verkefnabók

Læs mere

Et værdigt redskab for værdigt indhold

Et værdigt redskab for værdigt indhold Verðugt tæki fyrir verðugt inntak Upplýsingatækni hefur á undanförnum árum lagt til margvísleg tæki til að nota í stærðfræði en einnig má nota þau til að læra stærðfræði. Nemendur á miðstigi grunnskólans

Læs mere

sþ. 52. Tillaga til þingsályktunar [52. mál]

sþ. 52. Tillaga til þingsályktunar [52. mál] sþ. 52. Tillaga til þingsályktunar [52. mál] um mótmæli gegn kjarnorkuendurvinnslustöðinni í Dounreay. Flm.: Hjörleifur Guttormsson, Kristín Einarsdóttir, Árni Gunnarsson, Júlíus Sólnes, Páll Pétursson,

Læs mere

LÆREREN, SKOLEN OG DEN PROFESSIONELLE KAPACITET

LÆREREN, SKOLEN OG DEN PROFESSIONELLE KAPACITET HI NLS 2013 1 LÆREREN, SKOLEN OG DEN PROFESSIONELLE KAPACITET Hafdís Ingvarsdóttir Islands Universitet NLS, Nyborg okt. 2013 HI NLS 2013 2 Den nordiske skole Fælles principper for den nordiske skole: Demokrati,

Læs mere

Kröfusamlag stefnanda og gagnkröfur stefnda samkvæmt 27. og 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála

Kröfusamlag stefnanda og gagnkröfur stefnda samkvæmt 27. og 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála BA-ritgerð í lögfræði Kröfusamlag stefnanda og gagnkröfur stefnda samkvæmt 27. og 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála Árni Páll Jónsson Ari Karlsson Júní 2014 BA-ritgerð í lögfræði Kröfusamlag

Læs mere

Upphaf lútherskrar siðbótar í helgihaldi á Íslandi

Upphaf lútherskrar siðbótar í helgihaldi á Íslandi Hugvísindasvið Upphaf lútherskrar siðbótar í helgihaldi á Íslandi Þýðing Gissurar Einarssonar á messu- og predikunarákvæðum kirkjuordinansíu Kristjáns 3. Ritgerð til MA-prófs í guðfræði Þorgeir Arason

Læs mere

SKÖRYGGISMÁL Í ÍBÚÐARHÚSNÆÐI

SKÖRYGGISMÁL Í ÍBÚÐARHÚSNÆÐI F R A M K VÆ M D A D E I LD SKÖRYGGISMÁL Í ÍBÚÐARHÚSNÆÐI Þ Ó R A R I N N M A G N Ú S S O N V E R K F R Æ Ð I N G U R Efnisyfirlit Formáli bls. 2 Inngangur bls. 3 Kafli 1 - Eldvarnir bls. 5 Kafli 2 - Félags-

Læs mere

Er ákærufrestun ungmenna áhrifaríkt gult spjald eða endurtekin markleysa?

Er ákærufrestun ungmenna áhrifaríkt gult spjald eða endurtekin markleysa? Er ákærufrestun ungmenna áhrifaríkt gult spjald eða endurtekin markleysa? Skilorðsbundin ákærufrestun ungmenna skv. 56. gr. hgl. og samanburður við önnur úrræði íslenska og danska réttarkerfisins. -Meistararitgerð

Læs mere

Skýrsla um dvöl Hallgríms Indriðasonar hjá Skov- og Naturstyrelsen í Danmörku 19. september til 31. október 2009

Skýrsla um dvöl Hallgríms Indriðasonar hjá Skov- og Naturstyrelsen í Danmörku 19. september til 31. október 2009 Skýrsla um dvöl Hallgríms Indriðasonar hjá Skov- og Naturstyrelsen í Danmörku 19. september til 31. október 2009 Undirritaður hlaut styrk frá Skógrækt ríkisins og Norrænu ráðherranefndinni til þess að

Læs mere

Alþingi j Erindinr.Þ / 3 / / / s~3? komudagur

Alþingi j Erindinr.Þ / 3 / / / s~3? komudagur Alþingi j Erindinr.Þ / 3 / / / s~3? komudagur Félag löggiltra endurskobenda Reykjavík 25. apríl 2005 Tilv. FLE 19-2005 Nefndasvið Alþingis Efnahags- og viðskiptanefnd c/o Stefán Árni Auðólfsson, nefndarritari

Læs mere

ÍSLANDS. 1. tölublað Ungt fólk með gigt Bólgugigt og hjartaáföll aukin áhætta Ekki gefast upp þó þér sé illt

ÍSLANDS. 1. tölublað Ungt fólk með gigt Bólgugigt og hjartaáföll aukin áhætta Ekki gefast upp þó þér sé illt gigtingigtarfélag ÍSLANDS 1. tölublað 2012 Ungt fólk með gigt Bólgugigt og hjartaáföll aukin áhætta Ekki gefast upp þó þér sé illt Göngum frá verknum HVÍTA HÚSIÐ / SÍA - Actavis 111171 Íbúfen Bólgueyðandi

Læs mere

Stefna og starfsáætlun skóla- og frístundasviðs 2014

Stefna og starfsáætlun skóla- og frístundasviðs 2014 Stefna og starfsáætlun skóla- og frístundasviðs Reykjavíkurborgar 2014 2 Efnisyfirlit INNGANGUR... 5 LEIÐARLJÓS... 6 HLUTVERK... 6 SKIPURIT... 7 STARFSEMIN Í TÖLUM... 7 VERKEFNI SKRIFSTOFU SFS... 9 VERKEFNI...

Læs mere

Matematik en del af helheden

Matematik en del af helheden Stærðfræði hluti i af heildar ildarmyndinni Hvernig er unnt að umbreyta hinum vel orðuðu markmiðum grunnskólans yfir í kennslufræðilega framkvæmd í ringulreið daglegs lífs barnanna? Á grundvelli þróunarstarfs,

Læs mere

Fóðurþarfir ungneyta til kjötframleiðslu Þóroddur Sveinsson, Rannsóknastofnun landbúnaðarins, Möðruvöllum

Fóðurþarfir ungneyta til kjötframleiðslu Þóroddur Sveinsson, Rannsóknastofnun landbúnaðarins, Möðruvöllum Fóðurþarfir ungneyta til kjötframleiðslu Þóroddur Sveinsson, Rannsóknastofnun landbúnaðarins, Möðruvöllum Freyr 98(9) 11-17. Inngangur Nautakjötsframleiðsla á Íslandi er mest stunduð sem hliðarbúgrein

Læs mere

Félag dönskukennara Aðalfundur 15. febrúar 2011. Brynhildur Anna Ragnarsdóttir

Félag dönskukennara Aðalfundur 15. febrúar 2011. Brynhildur Anna Ragnarsdóttir Félag dönskukennara Aðalfundur 15. febrúar 2011 Brynhildur Anna Ragnarsdóttir Tungumálatorg Initiativ fra Islands undervisnings- og kulturministerium I samarbejde med Islands Universitet School of Education

Læs mere

Arnbjörg Eiðsdóttir og Kristín Jóhannesdóttir. Grammatik. Námsgagnastofnun

Arnbjörg Eiðsdóttir og Kristín Jóhannesdóttir. Grammatik. Námsgagnastofnun Arnbjörg Eiðsdóttir og Kristín Jóhannesdóttir Grammatik Námsgagnastofnun 1 Grammatik ISBN 9979-0-0988-8 2005 Arnbjörg Eiðsdóttir og Kristín Jóhannesdóttir Ritstjóri: Ellen Klara Eyjólfsdóttir 1. útgáfa

Læs mere

Margrét S. Björnsdóttir Ómar H. Kristmundsson. Stjórnunarmat hjá opinberum stofnunum HANDBÓK

Margrét S. Björnsdóttir Ómar H. Kristmundsson. Stjórnunarmat hjá opinberum stofnunum HANDBÓK Margrét S. Björnsdóttir Ómar H. Kristmundsson Stjórnunarmat hjá opinberum stofnunum HANDBÓK STOFNUN STJÓRNSÝSLUFRÆÐA OG STJÓRNMÁLA Í SAMRÁÐI VIÐ STARFSMANNASKRIFSTOFU FJÁRMÁLARÁÐUNEYTISINS UPPHAFLEGA GEFTIÐ

Læs mere

Eyða of miklu í áburð, vélarekstur og aðkeypta þjónustu

Eyða of miklu í áburð, vélarekstur og aðkeypta þjónustu 18. tölublað 9. árgangur Þriðjudagur 28. október 2003 ISSN 1025-5621 Upplag: 9.500 eintök Eyða of miklu í áburð, vélarekstur og aðkeypta þjónustu "Ekki er víst að allir hafi þolinmæði til að liggja yfir

Læs mere

Þjóðsagnamyndir Ásgríms Jónssonar

Þjóðsagnamyndir Ásgríms Jónssonar Hugvísindasvið Þjóðsagnamyndir Ásgríms Jónssonar Orðræðan um þjóðerni og myndlist Ritgerð til B.A.-prófs í listfræði Guðrún Lilja K varan Júní 2013 Háskóli Íslands Íslensku- og menningardeild Listfræði

Læs mere

Háskóli Íslands Hugvísindasvið Danska. Oversættelse af Naja Marie Aidts Som englene flyver

Háskóli Íslands Hugvísindasvið Danska. Oversættelse af Naja Marie Aidts Som englene flyver Háskóli Íslands Hugvísindasvið Danska Oversættelse af Naja Marie Aidts Som englene flyver Ritgerð til BA-prófs í dönsku Hafrún Elma Símonardóttir Kt.: 260779-3709 Leiðbeinandi: Þórhildur Oddsdóttir Maí

Læs mere

De første skridt i skolen

De første skridt i skolen Fyrst stu skrefin í skóla. Myndir ndir, sögur og bakg akgrunn unnur ur. Skóladagurinn í byrjendabekknum getur haft mörg og fjölbreytileg áhrif á gesti sem þangað koma. En einstöku atriðin og viðburðirnir

Læs mere

Samanburður á alíslenskum, Angus íslenskum og Limósín íslenskum nautgripum. I Át, vöxtur og fóðurnýting

Samanburður á alíslenskum, Angus íslenskum og Limósín íslenskum nautgripum. I Át, vöxtur og fóðurnýting RÁÐUNAUTAFUNDUR 2 Samanburður á alíslenskum, Angus íslenskum og Limósín íslenskum nautgripum. I Át, vöxtur og fóðurnýting Þóroddur Sveinsson Rannsóknastofnun landbúnaðarins, Möðruvöllum og Laufey Bjarnadóttir

Læs mere

Bakrunnur verksins og meginþættir þess

Bakrunnur verksins og meginþættir þess Var Sókrates írónisti? Í ritgerð sinni, Um hugtakið írónía með samfelldri hliðsjón af Sókratesi (Om Begrebet Ironi med stadigt Hensyn til Socrates), fullyrðir danski heimspekingurinn Søren Aabye Kierkegaard

Læs mere

Samanburður á runnaklónum fyrir skjólbelti: Fyrstu niðurstöður úr Yndisgróðursverkefninu

Samanburður á runnaklónum fyrir skjólbelti: Fyrstu niðurstöður úr Yndisgróðursverkefninu Samanburður á runnaklónum fyrir skjólbelti: Fyrstu niðurstöður úr Yndisgróðursverkefninu Samson Bjarnar Harðarson Landbúnaðarháskóli Íslands Inngangur Skjólbeltarækt á sér orðið tæplega aldargamla sögu

Læs mere

Kan du lide dansk? Hugvísindasvið. En undersøgelse af unge islændinges holdning til danskfaget i folkeskolen. Ritgerð til B.A.

Kan du lide dansk? Hugvísindasvið. En undersøgelse af unge islændinges holdning til danskfaget i folkeskolen. Ritgerð til B.A. Hugvísindasvið Kan du lide dansk? En undersøgelse af unge islændinges holdning til danskfaget i folkeskolen. Ritgerð til B.A.-prófs Guðrún Tinna Ólafsdóttir Maí 2010 Háskóli Íslands Hugvísindasvið Danska

Læs mere

Gunnarsslagur og Valagaldur Kráku

Gunnarsslagur og Valagaldur Kráku Hugvísindasvið Gunnarsslagur og Valagaldur Kráku Eddukvæði frá 18. öld Ritgerð til B.A.-prófs Haukur Þorgeirsson September 2008 Háskóli Íslands Hugvísindasvið Íslensku- og menningardeild Gunnarsslagur

Læs mere

Erindi nr. Þ / Grant Thomton

Erindi nr. Þ / Grant Thomton Löggiltir endurskoðendur - skattasvið A iþm gi. Erindi nr. Þ / Grant Thomton kom udagur 2S.v. 2005" w ant i nornton Alþingi B.t. Efnahags- og viðskiptanefndar Kirkjustræti 2 150 Reykjavík Reykjavík, 25.

Læs mere

Alþingi Erindi nr. Þ 142/171 komudagur 3.7.2013

Alþingi Erindi nr. Þ 142/171 komudagur 3.7.2013 Alþingi Erindi nr. Þ 142/171 komudagur 3.7.2013 Reykjavík, 3. júlí, 2013 Til Allsherjar- og menntamálanefndar Alþingis v/ máls 14 um Hagstofu Íslands Þann 2. júlí var undirritaður, Helgi Tómasson, boðaður

Læs mere

Sådan B. Annelise Larsen Kaasgaard Guðlaug Ósk Gunnarsdóttir

Sådan B.  Annelise Larsen Kaasgaard Guðlaug Ósk Gunnarsdóttir www.nams.is Annelise Larsen Kaasgaard Guðlaug Ósk Gunnarsdóttir Sådan B Efnisyfirlit Kynning 3 Hvem er jeg? 4 Hjemmet 5 Jul 6 Konfirmation 8 Fritidsinteresser 9 Mystik eller Kriminalhistorier 10 Min islandske

Læs mere

Áætlun um kostnað við skönnun og vefbirtingu eftirsóttra heimilda í Þjóðskjalasafni

Áætlun um kostnað við skönnun og vefbirtingu eftirsóttra heimilda í Þjóðskjalasafni EriTTp «///333 komudagur 3H 20/3 Þ j ó ð s k j a l a s a f n í s l a n d s Áætlun um kostnað við skönnun og vefbirtingu eftirsóttra heimilda í Þjóðskjalasafni I t f é. t M c U Skönnun og miðlun mikið notaðra

Læs mere

Kona formaður VFÍ Áfangi í 95 ára sögu. Fimm verkfræðingar heiðraðir. Burðarþol og niðurbrot vega. Umhverfis- og byggingarverkfræðiskor

Kona formaður VFÍ Áfangi í 95 ára sögu. Fimm verkfræðingar heiðraðir. Burðarþol og niðurbrot vega. Umhverfis- og byggingarverkfræðiskor 4 Fimm verkfræðingar heiðraðir 2. t b l. 1 3. á r g. 2 0 0 7 6 Burðarþol og niðurbrot vega 7 Umhverfis- og byggingarverkfræðiskor 8 Geysir Green Energy 12 Frjáls markaður er fíaskó 14 Frá KTFÍ Kona formaður

Læs mere

2. SETNINGARLEG EINKENNI ORÐFLOKKA OG ORÐARÖÐ

2. SETNINGARLEG EINKENNI ORÐFLOKKA OG ORÐARÖÐ 2. SETNINGARLEG EINKENNI ORÐFLOKKA OG ORÐARÖÐ 2.0 Um einkenni orðflokka Í öllum tungumálum skiptast orðin í flokka, orðflokka. Þegar um er að ræða beygingarmál eins og íslensku er gjarna sagt að einkenni

Læs mere

Alþingi Erindi nr. Þ 140/2482 komudagur 15.5.2012

Alþingi Erindi nr. Þ 140/2482 komudagur 15.5.2012 Alþingi Erindi nr. Þ 140/2482 komudagur 15.5.2012 Mennta- og menningarmálaráðuneytið Sölvhólsgötu 4 150 Reykjavík Reykjavík, 18. febrúar 2012 Efni: Umsögn Skjásins ehf. vegna breytinga á lögum um Ríkisútvarpið

Læs mere

GRAMMATIK 1. Verkefni í danskri málfræði fyrir grunnskóla

GRAMMATIK 1. Verkefni í danskri málfræði fyrir grunnskóla Kristín Jóhannesdóttir Arnbjörg Eiðsdóttir 1 Verkefni í danskri málfræði fyrir grunnskóla 1. útgáfa 2005 2. útgáfa 2006 Búið að laga villur í verkefnum 3a, 3b, 4, 10, 24, 32, 42, 43 og 44 6276 Ritstjóri:

Læs mere

Upplýsingaskylda gagnvart ábyrgðarmönnum byggð á réttarvenju

Upplýsingaskylda gagnvart ábyrgðarmönnum byggð á réttarvenju Upplýsingaskylda gagnvart ábyrgðarmönnum byggð á réttarvenju -BA ritgerð í lögfræði - Sævar Jens Hafberg Lagadeild Félagsvísindasvið Umsjónarkennari: Hafsteinn Dan Kristjánsson Apríl 2011 0 EFNISYFIRLIT

Læs mere

Stoðkennarinn.is. Hefti sem nota má með námskeiðinu. Danska fyrir unglinga. www.stodkennarinn.is

Stoðkennarinn.is. Hefti sem nota má með námskeiðinu. Danska fyrir unglinga. www.stodkennarinn.is Höfundar: Guðmundur Ingi Jónsson og Stark aður Bark arson Hefti sem nota má með námskeiðinu Danska fyrir unglignastig á www.stodkennarinn.is Danska fyrir unglinga Stoðkennarinn.is Efnisyfirlit I. Ung i

Læs mere

Oversættelse af Katrine Marie Guldagers København

Oversættelse af Katrine Marie Guldagers København Hugvísindasvið Oversættelse af Katrine Marie Guldagers København Oversættelse af minimalistisk tekst samt teorier og analyse Ritgerð til BA-prófs Laufey Jóhannsdóttir September 2011 Háskóli Íslands Hugvísindasvið

Læs mere

Erindi nr. Þ 0nundur Ásgeirsson Kleifarvegi 12 kofívúct& zzur & *C 104 Reykjavík.

Erindi nr. Þ 0nundur Ásgeirsson Kleifarvegi 12 kofívúct& zzur & *C 104 Reykjavík. Alþfogi Erindi nr. Þ 0nundur Ásgeirsson Kleifarvegi 12 kofívúct& zzur & *C 104 Reykjavík. #í d Q UMSÖGN UM FRUMVARP TÍL LAGA um varnir gegn snjóflóðum og skriðuíollum. 256. mál. Þskj.487. Umhverfisráðherra

Læs mere

forbindelse med både ansættelse, ændring i ansættelsesforhold og ved afslutning af ansættelsen.

forbindelse med både ansættelse, ændring i ansættelsesforhold og ved afslutning af ansættelsen. Retningslinie Uppgávu- og ábyrgdarbýtið ímillum og eindir/leiðarar á LS, tá ið byrjar í starvi, broytir starv innanhýsis ella fer úr starvi / Opgave og ansvarsfordeling mellem medarbejdere og afdelinger

Læs mere

Viðbrögð og fyrirbyggjandi aðgerðir. á vinnustöðum Reykjavíkurborgar ÁREITNI OG EINELTI

Viðbrögð og fyrirbyggjandi aðgerðir. á vinnustöðum Reykjavíkurborgar ÁREITNI OG EINELTI Viðbrögð og fyrirbyggjandi aðgerðir á vinnustöðum Reykjavíkurborgar ÁREITNI OG EINELTI 1 Efnisyfirlit Ávarp borgarstjóra 3 1. Starfsmannastefna 4 2. Í hverju felst einelti, kynferðisleg áreitni og önnur

Læs mere

Reglur um umhverfisvottun á vörum með norræna umhverfismerkinu Svaninum

Reglur um umhverfisvottun á vörum með norræna umhverfismerkinu Svaninum Reglur um umhverfisvottun á vörum með norræna umhverfismerkinu Svaninum Norræna umhverfismerkið 9. mars 2016 Í nóvember árið 1989 gaf Norðurlandaráð út tilskipun um stofnun valfrjáls opinbers umhverfismerkis,

Læs mere

Forval fyrir hönnunarsamkeppni nýs Landspítala vð Hringbraut. Niðurstöður forvalsnefndar.

Forval fyrir hönnunarsamkeppni nýs Landspítala vð Hringbraut. Niðurstöður forvalsnefndar. Forval fyrir hönnunarsamkeppni nýs Landspítala vð Hringbraut. Niðurstöður forvalsnefndar. Umsóknir um þátttöku í forvali fyrir hönnunarsamkeppni vegna byggingar nýs Landspítala við Hringbraut voru opnaðar

Læs mere

Pennalhus. Kirsten Haastrup

Pennalhus. Kirsten Haastrup Viðfang iðfangsefni fni í rúmfræði í 2. bekk Stærðfræðikennslan á að ganga út frá daglegu lífi og athöfnum barnanna, og hvað er þá eðlilegra en að láta pennaveskið, sem börnin koma á hverjum degi með í

Læs mere

SAMBAND ISLENSKRA VIÐSKIPTABANKA

SAMBAND ISLENSKRA VIÐSKIPTABANKA SAMBAND ISLENSKRA VIÐSKIPTABANKA Islándska Bankföreningen Bankers' Association of lceland Alþingi, Reykjavík, 1. febrúar 1996 Alþingi efiiahags- og viðskiptanefiid, /9 ( 0 -* jo Þórshamri v. Templarasund,

Læs mere

Islands Juridisk Nationalrapport Ragnheiður Snorradóttir 1

Islands Juridisk Nationalrapport Ragnheiður Snorradóttir 1 1 Islands Juridisk Nationalrapport Ragnheiður Snorradóttir 1 1. En kort sammenfatning vedrørende kommunernes ret til pålægning af skat. Den første januar 2004 fandes der 105 kommuner i Island. Kommunerne

Læs mere

Ágúst/Sept. Sept./Okt. Október Nóvember Nóv./Des september Skali 1A október Skali 1A. tugabrot bls við núll bls.

Ágúst/Sept. Sept./Okt. Október Nóvember Nóv./Des september Skali 1A október Skali 1A. tugabrot bls við núll bls. 07.-11. 05.-09. október 02.-06. nóvember 30.-04. Stærðfræði Frumþáttun bls. 30-33 Hornamælingar Samhverfa og hliðrun Almenn brot og Tölur báðum megin bls. 80-93 bls. 116-123 tugabrot bls. 182-189 við núll

Læs mere

Ríkharður Kristjánsson

Ríkharður Kristjánsson Til baka til gamaldags gæða Ríkharður Kristjánsson Hönnunarstjóri Hörpunnar og sviðsstjóri þróunar og tæknisviðs ÍAV. Frá ársbyrjun 2010 verkefnisstjóri glervirkis Hörpunnar Bæði ég sjálfur og þjóðin lentum

Læs mere

Upplýsingar og leiðbeiningar um gerð og skráningu byggðarmerkja íslenskra sveitarfélaga

Upplýsingar og leiðbeiningar um gerð og skráningu byggðarmerkja íslenskra sveitarfélaga Byggðarmerki Upplýsingar og leiðbeiningar um gerð og skráningu byggðarmerkja íslenskra sveitarfélaga Einkaleyfastofan er opinber stofnun á vegum iðnaðarráðuneytis. Stofnunin annast framkvæmd laga er varða

Læs mere

FJÖLRIT GÖMLU ÍSLENSKU STEINASÖFNIN Í GEOLOGISK MUSEUM Í KAUPMANNAHÖFN NÁTTÚRUFRÆÐISTOFNUNAR. Sveinn P. Jakobsson

FJÖLRIT GÖMLU ÍSLENSKU STEINASÖFNIN Í GEOLOGISK MUSEUM Í KAUPMANNAHÖFN NÁTTÚRUFRÆÐISTOFNUNAR. Sveinn P. Jakobsson FJÖLRIT NÁTTÚRUFRÆÐISTOFNUNAR GÖMLU ÍSLENSKU STEINASÖFNIN Í GEOLOGISK MUSEUM Í KAUPMANNAHÖFN Sveinn P. Jakobsson 53 FJÖLRIT NÁTTÚRUFRÆÐISTOFNUNAR GÖMLU ÍSLENSKU STEINASÖFNIN Í GEOLOGISK MUSEUM Í KAUPMANNAHÖFN

Læs mere

Lesiætlan og bókalisti (pensum) Heilsurøktarar, rev sept 13 (Obs! nýtt fak í farmakologi kemur frá mars 2016)

Lesiætlan og bókalisti (pensum) Heilsurøktarar, rev sept 13 (Obs! nýtt fak í farmakologi kemur frá mars 2016) Ástøði I, Tíma- Innihald Síða í bók, Eldraøkið tal (sí bókalista niðast) Innleiðsla til tema 1 og At læra útbúgvingina og hvønn annan at eind I kenna Almanna- og heilsulæra Eldri og samfelagið Heimild

Læs mere

Hafdís Ingvarsdóttir. Islands Universitet. NLS Selfoss 2012

Hafdís Ingvarsdóttir. Islands Universitet. NLS Selfoss 2012 Hafdís Ingvarsdóttir Islands Universitet NLS Selfoss 2012 Teachers matter (OECD rapport, 2005) Hafdís Ingvarsdóttir- Selfoss 2012 2 Sigrún Erla Ólafsdóttir, Fréttatíminn, d. 25.mai, 2012 (En ung islandsk

Læs mere